Lemat Yonedy – podstawowe narzędzie w wielu zagadnieniach teorii kategorii i w jej zastosowaniach do innych dziedzin matematyki, zwłaszcza do geometrii algebraicznej. Lemat ten dotyczy funktorów reprezentowalnych poprzez funktory główne (zwane też hom-funktorami) i opisuje ogólną postać transformacji naturalnych tych funktorów. Stosuje się go m.in. przy zanurzaniu danej kategorii w kategorię funktorów oraz przy pewnych zagadnieniach jednoznacznej faktoryzacjiLematu tego użył w 1954 japoński matematyk i informatyk Nobuo Yoneda (1930–1996) w pracy o homologii modułów. Termin lemat Yonedy wprowadził Saunders Mac Lane po długiej rozmowie z Yonedą na dworcu Gare du Nord w Paryżu ok. 1957 , ..
Sformułowanie lematu Yonedy Załóżmy, że jest kategorią lokalnie małą. Zbiór morfizmów kategorii będziemy oznaczać symbolem Symbolem oznaczymy kowariantny funktor główny, przyporządkowujący każdemu morfizmowi indukowane przekształcenie zbioru w zbiór określone wzorem dla
Lemat YonedyBardziej zaawansowaną postać daje M. Zawadowski, Elementy teorii kategorii, lemat 3.1..