Jest jednym z najrzadszych gryzoni lasów deszczowych, szczurniki stanowią zaledwie 1–2% gryzoni chwytanych w Nigerii. Opisane zostały dwa podgatunki, S. l. longicaudus występujący na zachód od rzeki Kongo i S. l. ituricus żyjący na zachód od niej; podział ten jest jednak kwestionowany.
Wygląd Szczurnik afrykański jest średniej wielkości gryzoniem (ciało z głową mierzy 132–155 mm). Ma jednolicie ubarwiony grzbiet, rudobrązowy do czekoladowobrązowego, z białym lub białobrązowym spodem ciała. Młode są z wierzchu szarobrązowe, liniejące zwierzęta mają często łaciate ubarwienie. Ponad resztę sierści wystają lekko zagięte ku górze i tyłowi, szczeciniaste włosy, szczególnie na zadzie. Przypominają one strzały wbite w cel, co sprawiło, że zyskał on w języku angielskim nazwę zwyczajową („szczur-cel”). Także łaciński epitet sebastianus w synonimicznej nazwie gatunku nawiązuje do tej cechy wyglądu, poprzez skojarzenie ze Świętym Sebastianem, męczennikiem, do którego oprawcy strzelali z łuków.
Szczurnik afrykański ma długi ogon, do 146% długości reszty ciała (191–230 mm), do czego nawiązuje łaciński epitet gatunkowy longicaudatus.