Szczurnik afrykański (Stochomys longicaudatus) – gatunek gryzoni z rodziny myszowatych (Muridae), który występuje w Afryce Środkowej i nad Zatoką Gwinejską.
Systematyka Gatunek został opisany naukowo w 1893 roku przez Tychona Tullberga, jako miejsce typowe wskazany został Kamerun. Gatunek był umieszczany w rodzajach mysz (Mus), szczur (Rattus, dawniej też Epimys), sawannik (Aethomys), sierściomysz (Dasymys) i wreszcie w monotypowym rodzaju szczurnik (Stochomys). Filogenetycznie jest on bliski rodzajowi długoszczurek (Dephomys). Ubarwienie sierści, cechy budowy czaszki i zębów zbliżają go do sawanników. Analizy wiązania albuminy łączą go z rodzajem górolasek (Hybomys).
Występowanie Zasięg tego gatunku obejmuje południową część Togo, Beninu i Nigerii, południowy Kamerun, Gwineę Równikową, północny Gabon i dużą część Kotliny Konga w Kongu i Demokratycznej Republice Konga, po Republikę Środkowoafrykańską i Ugandę. Zwierzęta te zamieszkują nizinne lasy pierwotne i wtórne, obszary gęsto porośnięte roślinnością i zabagnione. Stwierdzono ich obecność także na plantacjach olejowców gwinejskich. Gryzoń ten jest najczęściej spotykany w pobliżu strumieni w wilgotnych lasach równikowych, a także w pobliżu miejsc wycinki drzew. Jest jednym z najrzadszych gryzoni lasów deszczowych, szczurniki stanowią zaledwie 1–2% gryzoni chwytanych w Nigerii. Opisane zostały dwa podgatunki, S. l. longicaudus występujący na zachód od rzeki Kongo i S. l. ituricus żyjący na zachód od niej; podział ten jest jednak kwestionowany.
Wygląd Szczurnik afrykański jest średniej wielkości gryzoniem (ciało z głową mierzy 132–155 mm). Ma jednolicie ubarwiony grzbiet, rudobrązowy do czekoladowobrązowego, z białym lub białobrązowym spodem ciała. Młode są z wierzchu szarobrązowe, liniejące zwierzęta mają często łaciate ubarwienie. Ponad resztę sierści wystają lekko zagięte ku górze i tyłowi, szczeciniaste włosy, szczególnie na zadzie. Przypominają one strzały wbite w cel, co sprawiło, że zyskał on w języku angielskim nazwę zwyczajową („szczur-cel”). Także łaciński epitet sebastianus w synonimicznej nazwie gatunku nawiązuje do tej cechy wyglądu, poprzez skojarzenie ze Świętym Sebastianem, męczennikiem, do którego oprawcy strzelali z łuków.
Szczurnik afrykański ma długi ogon, do 146% długości reszty ciała (191–230 mm), do czego nawiązuje łaciński epitet gatunkowy longicaudatus.
Biologia Zwierzę to prowadzi nocny, naziemny tryb życia, potrafi się wspinać. Może być wędrowne, zmieniając miejsce zamieszkania zależnie od warunków. Jest głównie roślinożerne, jada owoce i nasiona, choć w niewoli stwierdzono, że zjada też owady. Samice w ciąży obserwowano w marcu i czerwcu, młode w różnych miesiącach roku; może rozmnażać się przez cały rok. Miot jest nieliczny, zwykle są w nim trzy młode. W niewoli zaobserwowano, że buduje kuliste gniazda z pociętych części roślin. Do drapieżników polujących na szczurniki należy mangusta nosata (Herpestes naso), w rezerwacie Dzanga-Sangha w Republice Środkowoafrykańskiej stanowiły one 6% małych gryzoni pożartych przez te drapieżniki i 4% ofiar małych drapieżników ogółem.
Populacja i zagrożenia Szczurnik afrykański zamieszkuje duży obszar, nie jest objęty ochroną, ale dla gatunku jako całości nie ma zagrożeń. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody zaleca dalsze badania i monitorowanie zmian populacji tego gryzonia, ale obecnie jest on uznawany za gatunek najmniejszej troski.
Przypisy
Kategoria:Myszy Kategoria:Ssaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1893 roku