Pomimo tego, iż określenie samana rozumiano bardzo szeroko i najczęściej nazywano nim wszystkich myślicieli nie należących do kasty braminów, nowe ruchy filozoficzno-religijne charakteryzował wspólny pogląd na kilka fundamentalnych spraw: odrzucenie autorytetu Wed, odrzucenie podziałów kastowych, przestrzeganie kanonu określonych norm etycznych, porzucenie życia świeckiego, przyjmowanie do zakonów tylko pełnoletnich członków.
Podstawowym źródłem do poznania konkretnych poglądów poszczególnych szkół jest wchodząca w skład kanonicznej, buddyjskiej Tipitaki Samaññaphala Sutta. Na jej podstawie wnioskować można, że najbardziej wpływowym z powstałych zgromadzeń był adźiwikizm, reprezentowany przez Maskarina Gośalę. Prezentowany przez niego fatalizm bardzo pasował do czasów zwątpienia powodowanego bezradnością wobec nieuchronnych zmian (powolna utrata wpływu na życie wspólnot na rzecz scentralizowanych monarchii). Podstawą nauczania adźiwiki było bowiem twierdzenie, że każda dusza osobowa (atman) po odbyciu określonej liczby wcieleń doznaje automatycznego wyzwolenia. Wydaje się, że większość pozostałych nurtów w jakiś sposób wyewoluowała z adźiwikizmu, wyłączając buddyzm, którego założyciel Gautama Budda uważał poglądy Gośali za wyjątkowo niebezpieczne.