Mistyk i ascetaE. Radziński, Rasputin, MAGNUM, Warszawa 2000, , s.54, należał do opiekunów duchownych rodziny carskiej. Na dwór został wprowadzony przez wielką księżną Rosji Milicę, która podzielała jego głębokie zainteresowania literaturą mistyczną i ascetycznąE. Radziński, Rasputin, MAGNUM, Warszawa 2000, , s.57. W 1903 poznał nowo przybyłego do Petersburga Grigorija Rasputina i uwierzył w jego dar przewidywania przyszłości, pozwalając mu nawet zamieszkać w swoim domuE. Radziński, Rasputin, MAGNUM, Warszawa 2000, , s.56. Jednak wbrew ocenom wielu historyków, powtarzanym za wspomnieniami współczesnych, Teofan nie wprowadził Rasputina na carski dwórE. Radziński, Rasputin, MAGNUM, Warszawa 2000, , s.58.
W 1910 został biskupem taurydzkim i symferopolskim. Dwa lata później został przeniesiony na katedrę astrachańską i jenotajewską. Jego usunięcie z Petersburga miało związek ze zmianą stosunku Teofana do Rasputina. Dowiedziawszy się, iż ten ostatni prowadzi rozpustne i wystawne życie, biskup otwarcie uznał go za oszusta i wystąpił przeciwko niemu. W rezultacie stracił łaskę rodziny carskiejE. Radziński, Rasputin, MAGNUM, Warszawa 2000, , s.117-122. W 1910 doznał paraliżu nerwu twarzowegoE. Radziński, Rasputin, MAGNUM, Warszawa 2000, , s.124.