Potwory i krytycy, a ściślej Beowulf: Potwory i krytycy (ang. Beowulf: The Monsters and the Critics) – tytuł wykładu wygłoszonego przez J.R.R. Tolkiena 25 listopada 1936 roku.
Geneza i przyjęcie W latach 1933–1935 J.R.R. Tolkien rozpoczął pracę nad cyklem wykładów zatytułowanych Beowulf and the Critics, w których krytykował powszechnie podówczas panujący sposób analizowania poematu Beowulf, w szczególności zaś prace Archibalda Stronga i J.J. Jusseranda, w mniejszym zaś stopniu W.P. Kera i R.W. Chambersa. Tolkien wypunktował historię krytyki literackiej Beowulfa i swoje wobec niej zarzuty. Manuskrypt wykładów zachował się w dwóch wersjach i jest przechowywany w Bodleian Library, na Uniwersytecie Oksfordzkim. Wykłady zostały opublikowane w 2002, ale tzw. wersja A manuskryptu była podstawą wykładu z 1936 roku.
25 listopada 1936 roku Tolkien wygłosił wykład w British Academy, w serii Sir Israel Gollancz Memorial Lecture (wykładów pamiątkowych ku czci Israela Gollancza); tekst został następnie wydrukowany w Proceedings of the British Academy, vol. 22. Michael D.C. Drout określił wydrukowany esej mianem najważniejszego tekstu w historii badań nad Beowulfem;