Instytucjonalizacja – proces zachodzący w zbiorowościach społecznych polegający na przechodzeniu od stanu w których działania społeczne są względnie niesformalizowane i nieuregulowane do stanu, w którym są one uregulowane, usankcjonowane czy względnie stałe.
Jest to proces tworzenia się instytucji społecznych i utrwalania struktury normatywnej, a więc wzorów kulturowych, wartości i norm. Tak skrystalizowane struktury oddziałują zwrotnie na członków społeczeństwa i stają się ramami ich działań. Instytucjonalizacja jest to jedną z odmian morfogenezy struktury społecznej, a więc procesów, w których struktura ta jest tworzona i zmieniana poprzez działąnia ludzkie<.
Działania ludzkie przechodzą w nawyki, a jeśli zachodzą często, ujmowane są we wzory, które mogą być odtwarzane i pozwalają na ograniczanie wysiłku przy podejmowaniu decyzji co do sposobu działania. Proces instytucjonalizacji zachodzi, gdy jednostki dokonują wzajemnej typizacji działań, które stały się nawykowe. W ten sposób typizacja działań nawykowych kształtuje instytucje. Instytucje pozwalają na społeczną kontrolę zachowań, regulują jednostkowe działania zgodnie ze społecznymi oczekiwaniami. Jednocześnie należące do społeczeństwa jednostki poprzez codzienne aktywności uaktualniają typizacje i dokonują ich grupowego potwierdzania.