na zachodzie, za rzeką Eufrat leżała Mała Armenia.

Mała Armenia była od północy oddzielona od Pontu przez kilka niewielkich pasm górskich, od wschodu – od Wielkiej Armenii – przez Eufrat, od południa – od Syrii i Cylicji – przez Taurus, a z zachodu, od Kapadocji – odgałęzieniami gór Antytaurusu.

Historia Wielkiej Armenii thumb|upright=1.3|Największy zasięg państwa Tigranesa Wielkiego thumb|upright=1.3|Armenia w okresie podległości Rzymowi (ok. 50 n.e.) Dynastia Artaksydów panowała blisko 200 lat. Stolicą kraju w tym okresie był Artaszat, miasto położone nad Araksem, niedaleko starego grodu Armawir (i obecnego Erywania), założone przez Artaszesa w miejscu, które według tradycji doradził mu Hannibal.

Najznamienitszym przedstawicielem tej dynastii był Tigranes Wielki (95–56 r. p.n.e.). W młodości był on zakładnikiem u Partów, którzy odnieśli zwycięstwo nad Ormianami, jednak po objęciu tronu pokonał Partów i zdobył na nich Atropatene (obecnie Azerbejdżan irański) oraz przyjął tytuł króla królów. Wkrótce potem zawarł sojusz z Mitrydatesem Eupatorem, przypieczętowany małżeństwem z jego córką, Kleopatrą. Następnie zajął Syrię i Palestynę, likwidując państwo Seleucydów. Na nowo podbitych ziemiach została założona druga stolica państwa – Tigranakert (), gdzie przesiedlił mieszkańców licznych greckich miast.