Za inicjatora tego kierunku uważany jest Sergiusza Prokofiewa z .
W XX wieku symfonia była adaptowana do różnych kierunków stylistycznych i odzwierciedlała indywidualność poszczególnych kompozytorów. Charakterystyczne dzieła tworzyli m.in. Carl Nielsen, Arthur Honegger, Siergiej Prokofjew, Dmitrij Szostakowicz, Aram Chaczaturian, Bohuslav Martinů, Grażyna Bacewicz, Witold Lutosławski, Krzysztof Penderecki i Henryk Mikołaj Górecki. Część XX-wiecznych symfonii zachowywała związek z tradycją wokalno-instrumentalną. Do najważniejszych przykładów tego nurtu należy Igora Strawinskiego, a w muzyce polskiej także III Symfonia „Symfonia pieśni żałosnych” Henryka Mikołaja Góreckiego. W tych utworach symfonia łączyła aparat orkiestrowy z głosem lub chórem, kontynuując linię rozwojową zapoczątkowaną przez IX symfonię Beethovena i rozwijaną w XIX wieku. W Polsce nowoczesne symfonie komponowali również Andrzej Panufnik i Bolesław Szabelski.
W późniejszej muzyce XX wieku nazwa „symfonia” bywała coraz luźniej związana z dawnym modelem formalnym.