Za jedną z ważnych postaci w usamodzielnianiu się symfonii uznawany jest Giovanni Battista Sammartini, którego działalność wiąże się z przejściem od sinfonii operowej ku samodzielnej symfonii koncertowej. W dalszym rozwoju gatunku szczególne znaczenie miały także ośrodki określane jako szkoła mannheimska i szkoła starowiedeńska, które przyczyniły się do ukształtowania klasycznego języka orkiestrowego, rozbudowy środków dynamicznych oraz utrwalenia .
Symfonia klasyczna W epoce klasycyzmu symfonia przekształciła się z formy trzyczęściowej w rozbudowany cykl, najczęściej czteroczęściowy. Typowy układ obejmował część pierwszą szybką, zwykle opartą na formie sonatowej, część drugą wolną, część trzecią taneczną – najpierw menuet, później często scherzo – oraz szybki finał, nierzadko w formie ronda. Ten model stał się jednym z podstawowych wzorców muzyki orkiestrowej XVIII i XIX wieku. Do ukształtowania klasycznego modelu symfonii najpełniej przyczynili się Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart i Ludwig van Beethoven. Haydn rozwinął symfonię jako samodzielną formę koncertową, nadając jej zwartość konstrukcyjną, bogactwo tematyczne i wyrazisty charakter cykliczny. Mozart przejął klasyczny model symfonii, ale wzbogacił go o większą śpiewność tematów, elegancję faktury i wyrafinowane brzmienie orkiestrowe.