thumb|1. Oficer kosynierów, 2, 5, 6. – Kosynierzy, 3. Pikinier, 4. Chorąży trzymający chorągiew kosynierów batalionu kosynierów krakowskich. thumb|Kosynierzy na obrazie z 1888 roku Kościuszko pod Racławicami Jana Matejki. thumb|Michał Stachowicz, Kosynierzy chłopskiego pospolitego ruszenia z 1794 roku Kosynierzy – żołnierze pieszych formacji ochotniczych i milicyjnych tworzonych na zasadzie pospolitego ruszenia, którzy uzbrojeni byli w kosy bojoweWłodzimierz Kwaśniewicz, Od rycerza do wiarusa, czyli słownik dawnych formacji, funkcji, instytucji i stopni wojskowych, Lubuska Oficyna Wydawnicza, 1993, s. 1993.. Nazwa zazwyczaj odnosi się do okresu insurekcji kościuszkowskiej choć podobne oddziały brały udział także w innych kampaniach wojennych na terenie Polski. Jednostki te ze względu na improwizowany charakter były charakterystyczne dla działań wojennych o charakterze partyzanckim i powstańczym. Dewizą kosynierów było hasło „żywią i bronią”, które umieszczone było na ich sztandarze.
Historia formacji thumb|Rysunki z regulaminu dla kosynierów napisanego przez Piotra Aignera Krótka nauka o pikach i kosach, 1794.