odpowiedzią jest temat drugi zwany pobocznym lub żeńskim – z reguły stonowany i bardziej melodyjny, utrzymany najczęściej w tonacji dominanty lub toniki paralelnej durowej (w przypadku sonaty w tonacji moll). Pomiędzy tematami występuje łącznik (zwany pierwszym lub zewnętrznym), który ma za zadanie przygotować wejście tematu drugiego, co najczęściej wiąże się z modulacją do innej tonacji. W utworach solowych i kameralnych łącznik często zawiera przebiegi o charakterze wirtuozowskim lub ornamentalnym. Po temacie drugim mogą w ekspozycji wystąpić jeszcze następujące fazy, utrzymane w tej samej tonacji, co ten temat: łącznik drugi lub wewnętrzny, ukształtowany podobnie jak łącznik pierwszy, niekiedy zawierający analogiczne pomysły melodyczne lub fakturalne; epilog (zwany też myślą końcową) – stanowi on kolejny odcinek wyrazisty pod względem użytej melodyki, chociaż nie ma tej rangi, co tematy; koda (coda) – najczęściej zawiera kadencję doskonałą, czasem nawiązuje do tematu pierwszego i moduluje z powrotem do tonacji głównej. Ekspozycja bywa powtórzona (zwłaszcza we wczesnych dziełach utrzymanych w formie sonatowej) poprzez ujęcie w znaki repetycji, na ogół z pominięciem wstępu.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Forma sonatowa · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.