Od tego czasu Brahms konsekwentnie rozwijał swoją działalność jako niezależny twórca. Dzięki wsparciu wydawców oraz rosnącemu uznaniu publiczności mógł poświęcić się pracy kompozytorskiej, tworząc dzieła, które zapewniły mu trwałe miejsce w historii muzyki europejskiej. W latach 50. i 60. XIX wieku podejmował bezskuteczne próby uzyskania stałego stanowiska dyrygenckiego w Hanowerze, Detmold i Hamburgu. W kolejnych latach często zmieniał miejsce zamieszkania w Hamburgu i intensywnie podróżował. W latach 1863–1864 przebywał w Wiedniu, gdzie nawiązał kontakty z Eduardem Hanslickiem, co włączyło go w spory estetyczne dotyczące kierunków rozwoju muzyki niemieckiej.
W latach 1857–1860 pełnił funkcję dyrektora muzyki dworskiej w Detmold, od 1862 roku przez rok we Wiedniu pełnił funkcję kierownika (dyrygenta) Singakademie, natomiast w latach 1872–1875 był dyrektorem artystycznym Towarzystwa Przyjaciół Muzyki w Wiedniu. Równocześnie prowadził działalność jako niezależny muzyk, koncertując jako pianista i dyrygent. Na stałe w Wiedniu osiedlił się w 1871 roku, gdzie rozwijał działalność kompozytorską i organizacyjną w środowisku muzycznym. Poświęcił się niemal wyłącznie twórczości kompozytorskiej oraz niezależnej działalności koncertowej jako pianista i dyrygent.