Mierne wyniki domowej nauki bardzo irytowały jego rodziców, którzy dla jedynaka upatrywali znakomitą przyszłość, myśląc nawet o tronie Rzeczypospolitej, którego nie udało się zdobyć jego ojcu. Natomiast J. Łojek podkreśla, że: Osobistą tragedią Szczęsnego było przepojenie go dumą i ambicją magnacką, bez uświadomienia, że niski poziom jego uzdolnień wyklucza jakikolwiek udany udział w życiu publicznym Rzeczypospolitej. Ten sam autor podkreśla: Dzisiaj wydaje się pewne, iż w wypadku Szczęsnego iloraz [inteligencji] ten wynosił poniżej liczby sto. Przyszły szef Targowicy był człowiekiem ledwo przekraczającym poziom debilizmu. Wystarczało mu jednak świadomości, aby ze swoich ograniczeń zdawać sobie sprawęJ. Łojek, Dzieje zdrajcy. Szczęsny Potocki, Warszawa 1991, s. 38..
Szczęsny był słabego charakteru, nie umiał podejmować samodzielnych decyzjiŁojek J. (1983, wyd. II), Potomkowie Szczęsnego. Dzieje fortuny Potockich z Tulczyna 1799–1921, Lublin, Wydawnictwo Lubelskie, ..
Jako chłopiec został rotmistrzem. W wieku szesnastu lat, dzięki protekcji posła rosyjskiego Nikołaja Repnina otrzymał pierwszą funkcję publiczną – grodowe starostwo bełskieAleksander Kraushar, Książę Repnin i Polska, Warszawa 1900 t. I, s.