Utwór opiera się na polskim tłumaczeniu średniowiecznej sekwencji Stabat Mater autorstwa Józefa JankowskiegoAutorstwo oryginalnego tekstu łacińskiego przypisywane jest Jacopone da Todi., co było nowatorskim wyborem, nadającym hymnowi „wyrazu bezpośredniości”, jak sam kompozytor zauważył w wywiadzie dla miesięcznika „Muzyka” w 1926 roku. Polskie tłumaczenie, ludowe i pozbawione patosu, pełne religijnej żarliwości, doskonale współgrało z zamysłem twórczym Szymanowskiego, odróżniając się od archaicznego oryginału łacińskiego.
Premiera kantaty miała miejsce 11 stycznia 1929 roku w Filharmonii Warszawskiej, pod dyrekcją Grzegorza Fitelberga, z solistami Stanisławą Korwin-Szymanowską, Haliną Leską i Eugeniuszem Mossakowskim, podczas gdy kompozytor, chory, przebywał w sanatorium w Edlach w Austrii i słuchał wykonania przez radio, wyrażając „wielkie wzruszenie”. Nieobecność Szymanowskiego na premierze dodaje osobistego wymiaru dziełu, a jego reakcja podkreśla jego emocjonalne zaangażowanie. Amerykańska premiera odbyła się w 1931 roku w Nowym Jorku, co było ważnym krokiem w wprowadzeniu utworu na arenę międzynarodową.