χρή ()
khrḗ
czasownik bezosobowy (1.1) trzeba, należy, powinno sięHenry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, A Greek-English Lexicon, hasło „χρή”, Logeion, University of ChicagoHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 1984–1985, Alpheios Project (1.2) u Homera, bez bezokolicznika potrzebować, mieć potrzebę czegoś (1.3) rzeczownikowo konieczność, los, przeznaczenie
(1.1-1.3) forma bezosobowa i defektywna; nie ma zwykłej odmiany przez osoby, lecz tylko kilka form:Thomas Dwight Goodell, A School Grammar of Attic Greek, § 390, red. Meagan Ayer i in., Dickinson College Commentaries forma funkcja χρή czas teraźniejszy, tryb oznajmujący χρῆν, ἐχρῆν imperfectum χρῇ tryb łączący χρείη tryb życzący χρῆναι bezokolicznik χρῆσται czas przyszły
(1.1) νῦν δὲ χρὴ τετλάμεν ἔμπης → teraz jednak trzeba mimo wszystko wytrwaćHomer, Ὀδύσσεια 3.209, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.1) τὴν πεπρωμένην δὲ χρὴ αἶσαν φέρειν ὡς ῥᾷστα → wyznaczony zaś los trzeba znosić jak najłatwiejAjschylos, Προμηθεὺς δεσμώτης 103–104, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.1) οὔκουν χρὴ οὔτε ἡμᾶς ἐθίζειν ὑμᾶς ἐπιορκεῖν οὔθ᾽ ὑμᾶς ἐθίζεσθαι → zatem ani my nie powinniśmy przyzwyczajać was do krzywoprzysięstwa, ani wy się przyzwyczajaćPlaton, Ἀπολογία Σωκράτους 35c, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) οὐδέ τί σε χρὴ ταύτης ἀφροσύνης → i nie jest ci potrzebna taka nierozwagaHomer, Ἰλιάς 7.109–110, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) δείπνου πασσάμενος μυθήσεαι ὅττεό σε χρή → po spożyciu posiłku powiesz, czego potrzebujeszHomer, Ὀδύσσεια 1.124, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.2) τέο σε χρή; → czego potrzebujesz?Homer, Ὀδύσσεια 4.463, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.3) πότερα τὸ χρή σφ᾽ ἐπήγαγ᾽ ἀνθρωποσφαγεῖν πρὸς τύμβον → czy to przeznaczenie skłoniło ich do złożenia człowieka w ofierze przy grobie?Eurypides, Ἑκάβη 260–261, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (1.3) τὸ χρή νιν ἐξέσωιζεν → los go ocalałEurypides, Ἡρακλῆς Μαινόμενος 828, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
(1.1) χρή + bezokolicznik → trzeba / należy coś zrobić (1.1) χρή + + bezokolicznik → ktoś musi / powinien coś zrobić (1.2) χρή + + → ktoś potrzebuje czegoś
(1.1) δεῖ
pierwotnie rzeczownik o znaczeniu „potrzeba”; użycie bezosobowe powstało przez pominięcie ἐστι
χρή jest formą bezosobową: osoba, której dotyczy obowiązek, jest przy konstrukcji z bezokolicznikiem wyrażana w bierniku