tworzyć ()
, , ,
czasownik przechodni niedokonany ( stworzyć) (1.1) budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych) (1.2) być składnikiem czegoś; mieć jakiś kształt (1.3) służyć do utworzenia jakiegoś wyrazu lub jego formy
(1.1-2)
(1.1) Bank Zachodni tworzy nowy oddział w Mławie. (1.2) Te kamienie tworzyły w istocie skomplikowane obserwatorium astronomiczne. One tworzą niemal idealny okrąg. (1.3) I tak -ość w połączeniu z tematem przymiotnikowym tworzy nomina actionis (burzliwość), nomina attributiva (cenność, społeczność, zręczność, narodowość) i nomina essendi (cichość, stronność)
(1.1-3) tworzyć + • nie tworzyć +
(1.1) tworzyć świat / dom / dzieło sztuki / utwór / rząd / … (1.2) tworzyć okrąg / kwadrat / substancję / małżeństwo / … (1.3) tworzyć czasownik / przymiotnik / rzeczownik odczasownikowy / nomen actionis / …
(1.1) kreować, konstruować, budować, komponować, formować (1.2) stanowić, formować, obrazować, przedstawiać (zob. uwagi)
(1.1) niszczyć, likwidować
tworzywo , tworząca , tworzenie , stworzenie , twór , twórca , twórczyni , twórczość , stwórca , twornik stwarzać , stworzyć twórczy, stwórczy, wytwórczy twórczo
(1.1) „tworzyć” oznacza wykonywanie czegoś bez materiałów lub te materiały nie są istotne dla sensu wypowiedzi; „kreować” jest synonimem pochodzącym z łaciny; „budować” oznacza długotrwały proces z podkreśleniem użycia materiałów, zwykle wywołujące skojarzenie z budynkami; „konstruować” może oznaczać samo planowanie czegoś, ewentualnie ograniczenie się do powstania konstrukcji, a więc nie całego działa (w domyśle: budynku); „komponować” oznacza tworzenie dzieła muzycznego, także np. rozkładu elementów w przestrzeni, w tym sensie zbliżone do „planować”; „formować” jest najbliższe do „tworzyć”, jednak narzuca użycie jakiegoś miękkiego materiału (1.2) „formować” narzuca tworzenie przez elementy jakiegoś luźnego kształtu; „obrazować” sugeruje, że przedmioty tworzą pewien płaski obraz, ewentualnie tworzą symbol czegoś (ma wtedy znaczenie przenośne); „przedstawiać (sobą)” jest zbliżone do „obrazować”, ale może też narzucać skojarzenie z teatrem, a więc bardziej trójwymiarowy układ plastyczny
angielski: (1.1) create; (1.2) form, constitute arabski: (1.1) خلق, كون baskijski: (1.1) sortu duński: (1.1) skabe esperanto: (1.1) krei, estigi, konstrui, formi; (1.2) formi francuski: (1.1) créer, former, composer; (1.2) former, composer hawajski: (1.1) hana hiszpański: (1.1) crear, formar kataloński: (1.1) crear, fer łaciński: (1.1) creo niderlandzki: (1.1) creëren niemiecki: (1.1) schaffen, bilden nowopruski: (1.1) teikātun rosyjski: (1.1) создавать, творить slovio: (1.1) tvorit (творит) szwedzki: (1.1) skapa tagalski: (1.1) lumalang, lumikha ukraiński: (1.1) творити węgierski: (1.1) alkot włoski: (1.1) creare