Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim – zostało utworzone w 1919 roku.
Historia Początki tradycji archiwalnej sięgają XIV wieku, gdy założono archiwum grodzkie. W 1578 roku utworzono archiwum Trybunału Koronnego, a w 1828 roku na terenie Królestwa Polskiego, utworzono archiwum akt dawnych. W 1867 roku została utworzona Gubernia piotrkowska i wówczas w budynku poklasztornym o.o. Bernardynów, utworzono archiwum gubernialne, które istniało do I wojny światowej. Po zajęciu tych terenów w 1915 roku przez wojska austriackie, utworzono Generalne Gubernatorstwo Lubelskie. Podczas wojny akta piotrkowskie były formalnie dobrze zabezpieczone. 16 marca 1918 roku Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, zgłosiło prośbę do władz austro-węgierskich o przekazanie archiwaliów pozostałych po urzędach rosyjskich i otrzymało odpowiedź pozytywną. W dniach 12-23 maja 1918 roku w Piotrkowie Trybunalskim przebywał „archiwista objazdowy” dr Wincenty Łopaciński, który prowadził lustrację zasobów archiwalnychHistoria Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim.
31 lipca 1918 roku dekretem Rady Regencyjnej, o organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaliami, utworzono 5 archiwów w Warszawie i 3 terenowe w Lublinie, Piotrkowie Trybunalskim i Płocku. Na początku były problemy finansowe, dopiero w styczniu 1919 roku archiwum rozpoczęło działalność, na terenie województwa łódzkiego. Pierwszym kierownikiem od stycznia do kwietnia 1919 roku był Wacław Stupnicki. W latach 1919–1926 archiwum przejęło archiwalia wytworzone przez urzędy i instytucje zaborcze. W 1934 roku zbiory archiwalne umieszczono w budynku przy ul. Bykowskiej, a w 1939 roku do budynku przy ul. Toruńską. Na początku II wojny światowej archiwum było zamknięte. Po wznowieniu działalności w lipcu 1940 roku, pod nadzorem niemieckiego Archivamtu w Radomiu. W latach 1941–1944 wywieziono zbiory archiwalne do Poznania i Katowic. Podczas okupacji pracownicy archiwum działali w ruchu oporu. Pod kierownictwem dr Jana Warężaka i Stefana Pawlaka, ukrywano najcenniejsze materiały archiwalne.
Po zakończeniu działań wojennych archiwum wznowiło działalność w lutym 1945 roku. W 1948 roku w Łodzi utworzono Oddział Terenowy Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim. W 1951 roku powołano Archiwum Państwowe w Łodzi, a archiwum w Piotrkowie Trybunalskim stało się oddziałem terenowym, które 29 marca 1951 roku przemianowana na Powiatowe Archiwum Państwowe, a od 1953 roku ponownie było oddziałem terenowym Wojewódzkiego Archiwum Państwowego w Łodzi. W 1975 roku powstało województwo piotrkowskie, dlatego archiwum w 1976 roku przemianowano na Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim. W Tomaszowie Mazowieckim utworzono ekspozyturę archiwum, które w 1980 roku zostało przemianowano na oddział. W 1984 roku zmieniono nazwę na Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim.
Kierownicy i dyrektorzy 1919 Wacław Stupnicki 1919–1928 Adam Próchnik 1928–1930 Józef Rawita-Raciborski 1930–1939 Ignacy Świątkowski 1940–1944 Jan Warężak 1944–1945 Józef Stojanowski 1945–1949 Adolf E. Mysłowski 1950–1952 Stefan Rosiak 1952–1969 Maria Karbowska 1970–1975 Henryk Kowalczyk 1975–1978 Joanna Nadgrodkiewicz 1978–1983 Ryszard Szwed 1983–1984 Krzysztof Urzędowski 1984–1997 Ryszard Kotewicz 1997–1998 Krzysztof Łapiński (p.o.) 1998–2006 Piotr Zawilski Od 2006 Tomasz Matuszak
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona internetowa Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim Zasoby Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim Zasoby Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim – Oddział w Tomaszowie Mazowieckim
Piotrków Trybunalski Kategoria:Piotrków Trybunalski