2 grosze wzór 1923 – moneta dwugroszowa, bita w mosiądzu i brązie, wprowadzona do obiegu 1 lipca 1924 r. (), wycofana w dniu reformy walutowej 30 października 1950 r.

W niektórych opracowaniach z początku XXI w. jako data wprowadzenia dwugroszówki do obiegu podawany był 13 grudnia 1924 r, a w innych tego samego autora – 31 maja 1924 r., czyli dzień wejścia w życie rozporządzenia o ustaleniu wzorów monet ().

Ostatnią datą roczną z jaką była bita to 1939.

Awers W centralnym punkcie umieszczono godło – stylizowanego orła w koronie, powyżej rok, dookoła napis „RZECZPOSPOLITA POLSKA” oraz inicjały WJ projektanta. Na monetach z 1923 nie ma znaku mennicy, na późniejszych umieszczono go pod łapą orła.

Rewers Na tej stronie monety znajdują się cyfra „2" z ozdobnikami z lewej i prawej strony oraz napis „GROSZE”.

Nakład Monetę bito z datą roczną 1923 w mosiądzu, a w pozostałych przypadkach w brązie, na krążku o średnicy 17,6 mm, masie 2 gramów, z rantem gładkim, w mennicy w Warszawie, według projektu Wojciecha Jastrzębowskiego. Nakłady monety w poszczególnych latach przedstawiały się następująco: +2 grosze wzór 1923Lp.RocznikMetalZnak mennicyNakład (sztuk)ZdjęcieUwagi11923mosiądzbrak1frameless|uprightistnieją dwie odmiany stempla rewersu – cechy dystynktywne to odległość liter G i R, kąty litery E21925brązherb Kościesza39 014 5952frameless|uprightistnieją cztery odmiany stempla rewersu – cechy dystynktywne to łączenie się bądź nie liter G i R, litery Z i E dotykają się lub nie3192715 356 0003frameless|uprightistnieją trzy odmiany stempla rewersu – cechy dystynktywne to łączenie się bądź nie liter G i R, kąty litery E4192826 876 7474frameless|upright5193020 010 0005frameless|upright619319 500 000frameless|upright719326 486 0006frameless|upright819337 000 000frameless|upright919349 350 000frameless|upright1019355 800 000frameless|upright11193612 800 0007frameless|upright12193717 365 0008frameless|upright13193820 535 0009frameless|upright141939ok.10frameless|upright gdzie:

1 – nakład wg sprawozdania mennicy wybity w roku 1924; w katalogach popularnych podawany jest nakład sztuk 2 – z czego wg sprawozdania mennicy w roku 1925 wybito , a w 1926 – sztuk; w katalogach popularnych podawany jest całkowity nakład sztuk 3 – nakład wg sprawozdania mennicy; w katalogach popularnych podawany jest nakład sztuk 4 – z czego wg sprawozdania mennicy w roku 1928 wybito , a w 1929 – sztuk; w katalogach popularnych dla tego rocznika podawany jest jedynie nakład sztuk, czyli nie uwzględniono 2-groszówek z datą 1928 wybitych w 1929 roku 5 – nakład wg sprawozdania mennicy; w katalogach popularnych podawany jest nakład sztuk 6 – nakład wg sprawozdania mennicy; w katalogach popularnych podawany jest nakład sztuk 7 – nakład wg sprawozdania mennicy; w katalogach popularnych podawany jest nakład sztuk – błędna liczba publikowana w popularnych katalogach (Kamiński, Parchimowicz, Fischer) pojawiła się najprawdopodobniej w wyniku błędu drukarskiego w latach 60. albo 70. XX w. i jest powielana w corocznych zestawieniach cennikowych wydawanych w pierwszej połowie XXI w. 8 – nakład wg sprawozdania mennicy; w katalogach popularnych podawany jest nakład sztuk 9 – nakład wg sprawozdania mennicy; w katalogach popularnych podawany jest nakład sztuk 10 – wielkość emisji z datą roczną 1939 jest niepewna

Opis Z formalnego punktu widzenia moneta nigdy nie została wycofana z obiegu żadnym aktem prawnym w okresie Generalnego Gubernatorstwa. Dekret PKWN z 24 sierpnia 1944 r. pozostawiał monety groszowe w obiegu aż do reformy walutowej z 30 października 1950 r. Po tej dacie dopuszczone zostały do obiegu wyłącznie monety emitowane przez Narodowy Bank Polski.

Emisję pierwszych dwugroszówek – tych z datą roczną 1923 – rozpoczęto w sierpniu 1924 r. na nowych automatach menniczych zainstalowanych w budynkach Mennicy Państwowej w poprzednim miesiącu. Na samym początku wykorzystywano mosiężne krążki zakupione jeszcze w 1922 r., przeznaczone na niedoszłą emisję bilonu w markach polskich.

Pod koniec lipca 1924 r. w obiegu pojawiły się pierwsze monety dwugroszowe. W początkowym okresie w obrocie pieniężnym dawało się zauważyć braki tego nominału. Z informacji prasowych z lat 20. XX w. wynikało, że dwugroszówki wzór 1923 masowo wywożono do:

Niemiec (średnica dwugroszówek była tylko o 0,1 mm większa od średnicy jednofenigówek) oraz Rosji Sowieckiej.

Z końcem 1924 r. zabrakło krążków mosiężnych. Po zamówieniu, a następnie dostarczeniu przez firmy zewnętrzne odpowiedników wykonanych z brązu, spełniających wymagania określone w rozporządzeniu ministra skarbu, jeszcze w roku 1924 wybito pierwsze dwugroszówki z datą roczną 1925.

Do czasu uruchomienia w Mennicy Państwowej odlewni i walcowni, krążki z brązu do emisji 2- oraz 1-groszówek zamawiano w warszawskich firmach: „Norblin Bracia Buch i T. Werner” „Józef Fraget” W drugiej połowie lat 30. XX w. duże emisje dwugroszówek, podobnie jak 1- oraz 5-groszówek, wiązały się z chłonnością rynku na monety zdawkowe w tym okresie – prawie zupełnie nie wracały one do kas państwowych.

Pomimo faktu, że moneta, wybita głównie w brązie, była dopuszczona do obrotu na terenie Generalnego Gubernatorstwa i podobnie jak 1-, 5-, 10- oraz 20-groszówki II Rzeczypospolitej znikała z obiegu ze względu na wartość metalu z jakiego została wykonana, dwugroszówka, inaczej niż pozostałe wymienione nominały, nie doczekała się emisji uzupełniającej w cynku. Znane są jedynie egzemplarze próbne w tym metalu z datą roczną 1939.

Wersje próbne

Istnieją próbne wersje tej monety bez napisu PRÓBA z lat:

1923 (brąz) 1923 (złoto) 1925 (mosiądz) 1927 (nikiel) 1927 (srebro).

Niektóre katalogi informują również o istnieniu monety próbnej w cynku z 1939 roku z wklęsłym napisem PRÓBA.

Dla roczników 1930, 1931, 1932 istnieją monety wybite stemplem lustrzanym.

W 1926 r. (na awersie 1925) wybito, w liczbie 600 egzemplarzy, monetę w brązie, z naniesioną na rewersie datą 27 X 26, upamiętniającą wizytę prezydenta Ignacego Mościckiego w Mennicy Państwowej w Warszawie.

Istnieją wersje próbne konkurencyjnego projektu monety dwugroszowej (w brązie, srebrze i złocie) z awersem i rewersem o identycznym rysunku. Na obydwu stronach tej monety umieszczono cyfrę „2" z napisem „GROSZE” oraz datę roczną „1923". W przypadku odbitki w brązie wymieniana jest również jej wersja jednostronna.

Zobacz też 2 grosze 1923 Dwukrotny rewers 2 grosze 1925 27/X IM 26 2 grosze 1923 Dwukrotny rewers 2 grosze lista monet obiegowych II Rzeczypospolitej

Przypisy

2 1923