Skalniak (Petrogale) – rodzaj ssaków z podrodziny kangurów (Macropodinae) w obrębie rodziny kangurowatych (Macropodidae).

Romieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Australii.

Morfologia Długość ciała 29–65 cm, długość ogona 23–70,9 cm; masa ciała 0,9–12 kg (samce są większe i cięższe od samic).

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1837 roku brytyjski zoolog John Edward Gray, w artykule zatytułowanym Opis kilku nowych lub mało znanych ssaków, głównie ze zbiorów Muzeum Brytyjskieo, opublikowanym na łamach „The Magazine of Natural History and Journal of Zoology, Botany, Mineralogy, Geology and Meteorology”. Wcześniejsza nazw – Heteropus – którą ukuł w 1837 roku francuski zoolog i paleontolog Claude Jourdan okazała się młodszym homonimem rodzaju prostoskrzydłych opisanego w 1820 roku. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) skalniak brązowoogonowy (P. penicillata).

Etymologia Heteropus: gr. ἑτερος heteros ‘różny, inny’; πους pous, ποδος podos ‘stopa’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Heteropus albogularis Jourdan, 1837 (= Kangurus penicillatus J.E. Gray, 1827). Petrogale: petra ‘skała’; γαλεή galeē lub γαλή galē ‘łasica’. Peradorcas: gr. πηρα pēra ‘kieszeń, torba’; δορκας dorkas ‘gazela’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Petrogale concinna J. Gould, 1842. Quasipetrogale: ‘pozornie, prawie’; rodzaj Petrogale (skalniak). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Petrogale persephone . Ferepetrogale: łac. fere ‘prawie, niemal’; rodzaj Petrogale (skalniak). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Petrogale xanthopus .

Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxPetrogale wilkinsiO. Thomas, 1926gatunek monotypowyzachodnie Terytorium Północne (od rzeki Daly) na wschód to granicy między Terytorium Północnym a Queenslandem (Wollogorang), również na kilku wyspach; wschodnie granice zasięgu niepewneDC: 31–57 cmDO: 30–52 cmMC: 1,8–5,2 kgcentruj|150pxPetrogale brachyotis(J. Gould, 1841)skalniak krótkouchy2 podgatunkiAustralia Zachodnia (Kimberley wraz z wyspą Koolan Island), na wschód do północno-zachodniego Terytorium Północnego (rzeka Daly)DC: 44–52 cmDO: 37–56 cmMC: 2,6–6 kgcentruj|80pxPetrogale concinnaJ. Gould, 1842skalniak karłowaty3 podgatunkiAustralia Zachodnia (Kimberley, włącznie z wyspami Borda Island, Augustus Island, Long Island i Hidden Island)DC: 29–35 cmDO: 22–31 cmMC: 1,1–1,7 kgcentruj|150pxPetrogale burbidgeiD.J. Kitchener & G. Sanson, 1978skalniak malutkigatunek monotypowyAustralia Zachodnia (północno-zachodnia część Kimberley od Mitchell Plateau do rzeki Charnley); także Bonaparte Archipelago i wyspa Boongaree IslandDC: 31–35 cmDO: 26–29 cmMC: 0,9–1,4 kgcentruj|150pxPetrogale persephoneMaynes, 1982skalniak skrytygatunek monotypowyśrodkowy przybrzeżny Queensland (górskie obszary na wschód i zachód od Proserpine i wyspa Gloucester Island)DC: 49–63 cmDO: 51–71 cmMC: 3,5–10,2 kgcentruj|150pxPetrogale xanthopusJ.E. Gray, 1855skalniak żółtonogi2 podgatunkiQueensland (pasma wokół Adavale), Nowa Południowa Walia (Gap Range i Coturaundee Range), Australia Południowa (Góry Flindersa, Gawler Ranges i Olary Hills)DC: 48–65 cmDO: 56–70 cmMC: 6–12 kgcentruj|150pxPetrogale rothschildiO. Thomas, 1904skalniak atrakcyjnygatunek monotypowyAustralia Zachodnia (regiony Pilbara i Ashburton oraz Archipelag Dampiera); wschodnie i południowe granice zasięgu niepewneDC: 46–59 cmDO: 54–70 cmMC: 3,7–6,6 kgcentruj|150pxPetrogale lateralisJ. Gould, 1842skalniak czarnostopy5 podgatunkównierównomiernie w całej Australii Zachodniej, południowym Terytorium Północnym i Australii Południowej, wraz z kilkoma wyspami; introdukowany na niektóre wyspy Australii PołudniowejDC: 44–57 cmDO: 32–61 cmMC: 2,3–6,5 kgcentruj|100pxPetrogale purpureicollisLe Souef, 1924skalniak purpurowoszyigatunek monotypowypółnocno-zachodni Queensland (nierównomiernie od Mount Isa na południowy wschód do Winton i na północny zachód aż za Lawn Hill National Park); północne i zachodnie granice zasięgu niepewneDC: 39–61 cmDO: 44–58 cmMC: 2,7–7,1 kgcentruj|150pxPetrogale godmaniO. Thomas, 1923skalniak kamiennygatunek monotypowypółnocno-wschodni Queensland (od rzeki Mitchell i Mount Carbine na zachód do „Pinnacles” i na północ do Bathurst Head)DC: 41–57 cmDO: 46–64 cmMC: 3,2–5,9 kgPetrogale coenensisEldredge & R.L. Close, 1992skalniak północnygatunek monotypowyQueensland (wschodni Jork od rzeki Pascoe na południe do Musgrave)DC: 44–56 cmDO: 46–54 cmMC: 2,5–5 kgcentruj|150pxPetrogale inornataJ. Gould, 1842skalniak zwyczajnygatunek monotypowyśrodkowe wybrzeże Queensland (od rzeki Burdekin w Home Hill na południe do rzeki Fitzroy; także wyspy Whitsunday Islands); zachodnie granice zasięgu niepewne DC: 43–61 cmDO: 43–64 cmMC: 3,1–6,6 kgPetrogale assimillisE.P. Ramsay, 1877skalniak stadnygatunek monotypowypółnocno-wschodni Queensland (Croydon na wschód do Townsville, na południe do Hughenden i rzeki Bowen; także wyspy Palm Island i Magnetic Island)DC: 44–59 cmDO: 41–60 cmMC: 3,1–5,9 kgcentruj|150pxPetrogale mareebaEldredge & R.L. Close, 1992skalniak wyżynnygatunek monotypowypółnocno-wschodni Queensland (od rzeki Mitchell i obszaru w pobliżu Mount Carbine na zachód do Mungany i Undary, na południe do rzeki Burdekin); zachodnie granice zasięgu niepewneDC: 42–60 cmDO: 41–59 cmMC: 2,1–6,6 kgcentruj|150pxPetrogale sharmaniEldredge & R.L. Close, 1992skalniak drobnygatunek monotypowypółnocno-wschodnie Queensland (Seaview Range i Coane Range, na zachód od Ingham)DC: 43–53 cmDO: 43–54 cmMC: 3–4,8 kgcentruj|150pxPetrogale penicillata(J.E. Gray, 1827)skalniak brązowoogonowygatunek monotypowynierównomiernie od południowo-wschodniego Queensland do wschodniej Nowej Południowej Walii (Kangaroo Valley), północnej Nowej Południowej Walii (Warrumbungles i Mount Kaputar), wschodniej Wiktorii (wschodni Gippsland)DC: 51–61 cmDO: 48–70 cmMC: 4,2–10,9 kgcentruj|150pxPetrogale herbertiO. Thomas, 1926skalniak dużygatunek monotypowypołudniowo-wschodni Queensland (od rzeki Fitzroy na południe do Nanango, na zachód poza Rubyvale i Clermont; zachodnie granice zasięgu niepewneDC: 47–61 cmDO: 48–66 cmMC: 3,1–6,7 kg Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

Przypisy Nazwy polskie za:

Bibliografia

Kategoria:Kangurowate Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya