Stanisław Godycki–Ćwirko (ur. 13 października 1893 w Aleksandrowie, zm. 13–14 kwietnia 1940 w Katyniu) – major piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Ignacego i Michaliny z Jęczyków, urodzony 13 października 1893 roku w Aleksandrowie, w pow. słonimskim, ówczesnej guberni grodzieńskiej. Uczęszczał do szkoły realnej w Saratowie, gdzie również ukończył kursy agronomiczne.
We wrześniu 1914 roku został powołany do armii rosyjskiej. Po ukończeniu w 1915 roku Szkoły Podchorążych w Tyflisie skierowano go na front. W grudniu 1917 roku wstąpił do I Korpusu Polskiego gen. Dowbor-Muśnickiego. Awansował do stopnia podporucznika. W czerwcu 1918 roku dostał się do niewoli. Uwolniły go polskie oddziały, które zajęły Mińsk Litewski.
15 września 1919 roku wstąpił do Wojska Polskiego. We wrześniu 1920 roku będąc dowódcą 7 kompanii 21 Warszawskiego pułku piechoty, brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. 21 grudnia 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu porucznika, w piechocie, w grupie oficerów „byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”. 26 marca 1921 roku za udział w walkach pułku odznaczony go krzyżem „Virtuti Militari” V kl., a we wniosku o jego nadanie czytamy m.in.:
Po zakończeniu wojny nadal służył w 21 Warszawskim pułku piechoty, gdzie był dowódcą kompanii, a następnie adiutantem. Awansowano go na stopień kapitana. 14 stycznia 1926 roku został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza. 7 lutego 1926 roku przybył do 11 batalionu granicznego w Ostrogu. 25 marca 1926 roku został przeniesiony do formowanego 24 batalionu KOP w Sejnach. Zatwierdzony 22 marca 1926 roku jako kwatermistrz w składzie komisji gospodarczej. 29 września 1927 roku został przeniesiony do 29 batalionu odwodowego w Suwałkach. W grudniu 1927 roku został czasowo oddelegowany do dowództwa 6 Półbrygady Ochrony Pogranicza w Grodnie. 18 lutego 1928 roku awansował na stopień majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 roku i 156. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 2 lipca 1928 roku został przesunięty ze stanowiska dowódcy kompanii granicznej „Filipów” na kwatermistrza batalionu. 20 marca 1931 roku został przeniesiony z KOP do 33 pułku piechoty w Łomży na stanowisko dowódcy batalionu. W listopadzie 1932 roku został przesunięty ze stanowiska dowódcy batalionu na stanowisko obwodowego komendanta przysposobienia wojskowego. 31 sierpnia 1935 roku ogłoszono jego przeniesienie do Powiatowej Komendy Uzupełnień Dubno na stanowisko komendanta. 1 września 1938 roku dowodzona przez niego jednostka została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Dubno, a zajmowane przez niego stanowisko otrzymało nazwę „komendant rejonu uzupełnień”.
W czasie kampanii wrześniowej, po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 roku, dostał się do niewoli sowieckiej. Od kwietnia 1940 roku przebywał w obozie jenieckim w Kozielsku. Między 11 a 12 kwietnia 1940 roku przekazano go do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 022/3 z 9 kwietnia 1940 roku, pozycja 57. Między 9 a 11 kwietnia 1940 roku został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. Stanisław Godycki-Ćwirko został prawdopodobnie zidentyfikowany w 1943 roku podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców, pod numerem 1485 – dosłownie określony jako „Gorycki, ? Major” (raport dzienny z 8 maja 1943 roku). Przy badanych szczątkach zostały znalezione: kartka z legitymacji oficerskiej, świadectwo szczepienia w Kozielsku nr 3401 oraz karta pocztowa. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 01485, wskazany jako major „Gorycki...?”. W Archiwum Robla wymieniony jako „Godycki Cwirk(!)” w niedatowanym spisie w pamiętniku znalezionym przy szczątkach Łukasza Zwierkowskiego (pakiet 03-03), a nazwisko jest skreślone.
5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Był żonaty ze Stanisławą Krajewską.
Upamiętnienie 13 kwietnia 2016 roku, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1.
W katedrze polowej Wojska Polskiego w Warszawie, znajduje się tablica, która jest poświęcona pamięci o jego osobie.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1299 – 26 marca 1921 Złoty Krzyż Zasługi Medal Niepodległości – 20 lipca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 – 24 września 1928 Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (Łotwa)
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Komendanci uzupełnień II Rzeczypospolitej Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 21 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie batalionu KOP „Suwałki” Kategoria:Oficerowie I Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Oficerowie piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze jednostek polskich na Wschodzie – uczestnicy walk z bolszewikami 1918–1920