Renia Spiegel (ur. 18 czerwca 1924 w Uhryńkowcach, w ówczesnym powiecie zaleszczyckim w województwie tarnopolskim, zm. 30 lipca 1942 w Przemyślu) – polska Żydówka będąca autorką polskojęzycznego dziennika i wierszy z okresu Holocaustu.
Życiorys Była córką Bernarda Spiegla i Róży z Finklów. Przyszła na świat i wychowała się w Uhryńkowcach, gdzie jej ojciec pełnił funkcję zarządcy dóbr. Jej siostra Elżbieta, młodsza o sześć lat, występowała w dwudziestoleciu międzywojennym jako aktorka dziecięca pod nazwiskiem Ariana Spiegel i w latach 1938–1939 była nazywana przez prasę „polską Shirley Temple”. W styczniu 1939 roku Renia zamieszkała wraz z dziadkami w Przemyślu, gdzie była uczennicą tamtejszego Gimnazjum Żeńskiego im. Marii Konopnickiej i publikowała swoje wiersze w gazetce szkolnej.
Od 31 stycznia 1939 roku prowadziła również dziennik spisany na prawie 700 stronicach. Po polskiej wojnie obronnej we wrześniu 1939 roku i agresji ZSRR na Polskę Renia Spiegel z siostrą pozostały w części Przemyśla, która znalazła się w obrębie sowieckiej strefy okupacyjnej. Po agresji III Rzeszy na ZSRR i zajęciu całego Przemyśla przez Niemców, została osadzona w miejscowym getcie. Renia Spiegel została zastrzelona na ulicy Przemyśla krótko po swoich osiemnastych urodzinach, 30 lipca 1942 roku.
Wydania dziennika Dziennik Reni Spiegel po raz pierwszy opublikowano w Polsce w 2016 roku nakładem Fundacji Reni Spiegel pod tytułem Dziennik 1939–1942. Przekład na język angielski w tłumaczeniu Anny Błasiak i Marty Dziurosz, zatytułowany Renia’s Diary, ukazał się w 2020 roku nakładem wydawnictwa Penguin Books w Wielkiej Brytanii i wydawnictwa Macmillan Publishers w USA, gdzie stał się bestsellerem „New York Timesa” i bestsellerem dziennika „USA Today”. Książkę przełożono również na inne języki, m.in. hiszpański (2019), włoski (2020), rosyjski (2020), niemiecki (2021), francuski (2022) i hebrajski (2026).
Upamiętnienie i odniesienia w kulturze W 2015 roku z inicjatywy młodszej siostry Reni Spiegel, Elżbiety Bellak (Ariany Spiegel), powstała Fundacja Reni Spiegel, która w tym samym roku zorganizowała pierwszy Konkurs Poetycki im. Reni Spiegel dla polskojęzycznej młodzieży z całego świata.
W 2016 roku, w ramach VIII Obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu, zaprezentowano spektakl Dziennik Reni Spiegel (scenariusz Tomasz Magierski, reżyseria Barbara Płocica). W 2019 roku powstał film dokumentalny (scenariusz i reżyseria Tomasz Magierski), oparty na dzienniku Reni Spiegel., a w 2023 roku 6-odcinkowy serial animowany o Reni Spiegel przygotowany przez Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie i Fundację Edukacji i Sztuki. W 2025 roku w Muzeum Żydów Mazowieckich w Płocku (oddział Muzeum Mazowieckiego w Płocku) odbyła się wystawa czasowa pt. „Trzeba zostawić coś światu. Poza kartami dziennika Reni Spiegel”.
Zobacz też Anne Frank Hana Goldszajd Rutka Laskier Dawid Rubinowicz Abram Cytryn
Przypisy
Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Ludzie związani z Przemyślem Kategoria:Polscy Żydzi zamordowani podczas Zagłady Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 1942