thumb|Tablica upamiętniająca Edwarda Fokczyńskiego na budynku Spółdzielni Mieszkaniowej Fenix przy placu Wilsona 4 (od strony ul. Mickiewicza) thumb|Mural upamiętniający Edwarda Fokczyńskiego w Pabianicach mały|Z lewej: Edward Fokczyński, Antoni Palluth i Henryk Zygalski w Algierze, 1940 rok. Edward Fokczyński (ur. 3 lipca 1896 w Pabianicach, zm. 26 lipca 1944 w Sachsenhausen) – polski mechanik, współuczestnik rozwiązania niemieckiego szyfru Enigma i konstruktor urządzeń szyfrujących.
Życie i działalność Wraz z Leonardem Danielewiczem, Ludomirem Danielewiczem oraz Antonim Palluthem był współzałożycielem warszawskiej spółki Wytwórnia Radiotechniczna AVA. Początkowo siedzibą spółki był jego warsztat radiotechniczny w Warszawie przy ul. Nowy Świat 43.
Brał udział w tworzeniu na zlecenie Oddziału II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego sobowtórów niemieckiej maszyny szyfrującej „Enigma”. Przed agresją III Rzeszy na Polskę we wrześniu 1939 roku, został ewakuowany wraz z zespołem polskich kryptologów do Francji, gdzie kontynuował swoją pracę w ośrodku dekryptażu, w willi Chateau de Vignolles w Gretz-Armainvilliers pod Paryżem (francuski kryptonim PC Bruno). Od lipca 1942 ekipa polskich kryptologów pracowała w Chateau des Fouzes (francuski kryptonim „Cadix”).
Został aresztowany przez Niemców 13 marca 1943 roku, w okolicy Perpignan, podczas próby przekroczenia granicy francusko-hiszpańskiej i osadzony wraz z Antonim Palluthem w obozie koncentracyjnym KL Sachsenhausen koło Oranienburga, gdzie obaj następnie zginęli.
W filmie pt. Sekret Enigmy w reż. Romana Wionczka, w postać Edwarda Fokczyńskiego wcielił się Wojciech Duryasz.
Odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – pośmiertnie: nadanie 2001 – pkt 20., wręczenie rodzinie 2010
Przypisy
Bibliografia
Zdzisław J. Kapera, The Polish Wartime Reports on the Solution of Enigma 1930-1942, The Enigma Press, Kraków – Mogilany 2021, ISBN:978-83-952021-7-9. Władysław Kozaczuk, Złamany szyfr, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Wydanie II, Warszawa 1985, ISBN 83-11-07263-9.
Kategoria:Polscy kryptolodzy Kategoria:Polscy przedsiębiorcy XX wieku Kategoria:Polskie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Więźniowie KL Sachsenhausen Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie urodzeni w Pabianicach Kategoria:Biuro Szyfrów