Gerezanka (Piliocolobus) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny gerez (Colobinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce.

Morfologia Długość ciała (bez ogona) 42–68 cm, długość ogona 42–77 cm; masa ciała 5,5–13 kg.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1877 roku francuski botanik i zoolog Alphonse Trémeau de Rochebrune w książce swojego autorstwa poświęconej faunie Senegambii. Rochebrune wymienił kilka gatunków – Simia ferruginea (= Simia Cercopithecus badius ), Piliocolobus bouvieri , Colobus tholloni , Colobus kirkii – z których gatunkiem typowym jest Simia Cercopithecus badius .

Etymologia Piliocolobus: pilion ‘w czapce’, od zdrobnienia πιλος pilos ‘czapka’; Colobus Illiger, 1811 (gereza). Tropicolobus: gr. τροπις tropis ‘kil statku’; rodzaj Colobus Illiger, 1811 (gereza). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Colobus rufomitratus .

Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxPiliocolobus badius(Kerr, 1792)gerezanka ruda 2 podgatunkipołudniowo-zachodni Senegal, Gambia, Gwinea Bissau, północno-zachodnia i południowa Gwinea, Sierra Leone, Liberia i zachodnie Wybrzeże Kości Słoniowej (na wschód do rzek Nzi i Bandama)DC: 43–63 cmDO: 63–77 cmMC: 6–12,5 kgPiliocolobus waldronae(Hayman, 1936)gerezanka samotnagatunek monotypowypołudniowo-wschodnie Wybrzeże Kości Słoniowej; być może GhanaDC: 45–67 cmDO: 52–68 cmMC: 5,5–6,3 kgcentruj|100pxPiliocolobus kirkii(J.E. Gray, 1868)gerezanka trójbarwnagatunek monotypowyendemit Tanzanii: wyspy Zanzibar (głównie w południowo-wschodniej części), Muyuni i Uzi; introdukowany na pobliskiej wyspie Pemba; zakres wysokości: 0–110 m n.p.m.DC: 45–50 cmDO: 42–50 cmMC: 7–9 kgcentruj|150pxPiliocolobus gordonorum(Matschie, 1900)gerezanka udzungwańskagatunek monotypowyendemit Tanzania: znany tylko z kilku obszarów leśnych w górach Udzungwa; zakres wysokości: 200–2200 m n.p.m.DC: 60–66 cmWymiary tylko dla samic.DO: 64–69 cmMC: brak danychcentruj|80pxPiliocolobus pennantii(G.R. Waterhouse, 1838)gerezanka równikowagatunek monotypowyendemit Gwinei Równikowej: wyspa Bioko, obecnie ograniczony głównie do południowo-zachodniej części; zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m.DC: 62–64 cmDO: 60–66 cmMC: 5,8–9 kgcentruj|80pxPiliocolobus bouvieriA.T. de Rochebrune, 1887gerezanka kongijskagatunek monotypowyendemit Konga: prawy brzeg rzeki Kongo (od ujścia rzeki Likouala aux Herbes do dolnego biegu rzeki Alima); niepotwierdzony w rezerwacie Lefini; zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m.DC: około 58 cmDO: około 76 cmMC: brak danychPiliocolobus epieni(Grubb & C.B. Powell, 1999)gerezanka nigeryjskagatunek monotypowyendemit Nigerii: ograniczony do zachodniej Delty Nigru (pomiędzy potokiem Forcados-Nikrogha a potokiem Sag-bama-Osiama-Agboi)DC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychcentruj|50pxPiliocolobus preussiMatschie, 1900gerezanka kameruńskagatunek monotypowypołudniowo-wschodnia Nigeria (Park Narodowy Cross River) oraz zachodni Kamerun (Park Narodowy Korup, Yabassi, lasy Ebo i Makombe)DC: 56–63 cmDO: 75–76 cmMC: brak danychcentruj|150pxPiliocolobus rufomitratus(W.C.H. Peters, 1879)gerezanka kenijska gatunek monotypowyendemit Kenii: ograniczony do wąskiego pasma lasu wzdłuż dolnego biegu rzeki Tana (głównie od Garsen na północ, niemal do Wenje) i delty rzeki TanaDC: około 50 cmDO: około 65 cmMC: około 9 kgPiliocolobus semlikiensis(Colyn, 1991)gatunek monotypowyendemit Demokratycznej Republiki Konga: bardzo mały obszar pomiędzy środkową częścią doliny rzeki Semliki a górami Ruwenzori na wschodzieDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychcentruj|150pxPiliocolobus foai(de Pousargues, 1899)gerezanka środkowoafrykańskagatunek monotypowyendemit Demokratycznej Republiki Konga: 2 odległe od siebie miejsca, 1 w pasmie górskim Itombwe i 1 na skarpie jeziora Tanganika; zakres wysokości: 900–2280 m n.p.m.DC: 50–69 cmWymiary tylko dla samców.DO: 62–67 cmMC: 7–13 kgPiliocolobus langi(J.A. Allen, 1925)gatunek monotypowyendemit Demokratycznej Republiki Konga: ograniczony do „cul-de-sac” pomiędzy rzekami Lualaba i Aruwimi-IturiDC: 48–50 cmDO: 44–66 cmMC: 7,7–9 kgcentruj|150pxPiliocolobus oustaleti(Trouessart, 1906)gatunek monotypowypółnocno-wschodnie Kongo (na wschód od rzeki Sangha), południowa Republika Środkowoafrykańska, północna Demokratyczna Republika Konga (na północ od rzeki Kongo, na północ od rzeki Uele, na wschód do Jeziora Alberta) oraz skrajnie południowy Sudan PołudniowyDC: 46–68 cmDO: 55–73 cmMC: 8,2–12,5 kgPiliocolobus parmentieri(Colyn & W.N. Verheyen, 1987)gatunek monotypowyendemit Demokratycznej Republiki Konga: pomiędzy rzekami Lomami a Lualaba, na południe do około rzeki Ruiki i rzeki LutangaDC: brak danychDO: brak danychMC: 7,5–9,2 kgcentruj|120pxPiliocolobus tephrosceles(D.G. Elliot, 1907)gerezanka ugandyjska gatunek monotypowywschodnia granica zachodniej części Wielkich Rowów Afrykańskich w południowo-zachodniej Ugandzie (Kibale) i zachodniej Tanzanii (Biharamulo, Gombe, góry Mahale i jezioro Rukwa); być może wschodnia Demokratyczna Republika Konga, Rwanda i BurundiDC: 45–67 cmDO: 65–72 cmMC: 8–11,4 kgMasa ciała tylko dla samców.Piliocolobus tholloni(A. Milne-Edwards, 1886)gerezanka zwinnagatunek monotypowyendemit Demokratycznej Republiki Konga: na wschód i południe od wielkiego zakola rzeki Kongo, na wschód do rzeki Lomami, na południe do rzeki Kasai i rzeki SankuruDC: 58–64 cmDO: 41–69 cmMC: brak danych Kategorie IUCN: – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony.

Uwagi

Przypisy Nazwy polskie za:

Bibliografia

Kategoria:Koczkodanowate