Stomil Olsztyn – polski klub piłkarski z siedzibą w Olsztynie, założony 15 lipca 1945.

Najbardziej utytułowany piłkarski klub na Warmii, w latach 1994–2002 wystąpił w ośmiu sezonach w ekstraklasie oraz dwukrotnie awansował do ćwierćfinału Pucharu Polski. Mistrz Polski juniorów U-19 w roku 1974, drugi Wicemistrz Polski U-17 w roku 2003. W 2016 roku kobieca sekcja piłki nożnej zdobyła mistrzostwo Polski w futsalu kobiet U-16, sukces ten powtórzyła w 2022 drużyna U-17. W sezonie 2011/2012 Stomil uzyskał awans do I ligi z drugiego miejsca, zdobywając 55 punktów. W 2022 po 10 latach występów na zapleczu ekstraklasy zespół spadł do II ligi, po kolejnych dwóch sezonach do III ligi, by po sezonie 2024/25 spaść do Superscore IV ligi warmińsko-mazurskiej.

Historia Początki klubu 15 lipca 1945 r. na (dzisiejszym) stadionie Gwardii odbył się pierwszy po wojnie mecz piłkarski w Olsztynie, jedną drużynę stanowili kolejarze, drugą pracownicy spółdzielni spożywców Społem. Mecz ten dał początek dwóm pierwszym w mieście organizacjom sportowym: Kolejowemu Klubowi Sportowemu (dzisiaj Warmia) i Olsztyńskiemu Klubowi Sportowemu (obecnie OKS Stomil Olsztyn). Początek klubowi dała więc piłka nożna. Do czasu przyjęcia patronatu nad klubem przez Olsztyńskie Zakłady Opon Samochodowych, piłkarze nie przekraczali progów lig regionalnych. Pierwsze 15 sezonów spędzili w Klasie okręgowej, najczęściej zajmując w tabeli miejsca 2–4. Po raz pierwszy goryczy spadku zaznali w 1959 roku, kiedy na skutek zajęcia 10. pozycji w końcowej tabeli rozgrywek, klub został zdegradowany do A Klasy. Na szczebel klasy okręgowej województwa olsztyńskiego zespół powrócił w 1961 roku. W kolejnych rozgrywkach powtórzyła się sytuacja z 1959 roku – 10. miejsce i spadek do niższej klasy. Rok później klub ponownie awansował do okręgówki, lecz w 1964 roku trzeci raz z kolei nie poradził sobie w szeregach pozostałych zespołów. Kolejna przygoda z A Klasą zakończyła się tak, jak poprzednia – wywalczeniem awansu do ligi okręgowej. Tym razem piłkarze z Olsztyna zagościli w niej na dwa sezony. W 1966 roku zajęli 5. pozycję w tabeli końcowej, natomiast rok później uplasowali się na 12. miejscu i spadli ponownie do A Klasy. Sezon 1967/68 był, jak dotąd ostatnim sezonem, w którym klub gościł w A Klasie. Po czwartym już awansie do ligi okręgowej, piłkarze OKS-u zajęli w niej trzecią pozycję. W 1970 roku świętowali natomiast pierwszy, historyczny awans do III ligi, nazywanej wówczas ligą międzyokręgową. Po jednorocznej przygodzie na szczeblu centralnym, zespół został zdegradowany do klasy okręgowej. W sezonie 1971/72 ponownie zwyciężył klasę okręgową, by dzięki temu powrócić do III ligi.

Lata 1973–1988 Mimo iż początek klubowi dała piłka nożna, piłkarze przez długi czas nie potrafili się przebić do rozgrywek centralnych. Przełomowym momentem dla rozwoju futbolu w Olsztynie była budowa Olsztyńskich Zakładów Opon Samochodowych. Wówczas coraz więcej mówiło się o powstaniu w Olsztynie zespołu piłkarskiego, mającego walczyć o najwyższe trofea w Polsce. Osobą o największych zasługach w tychże staraniach był Władysław Leonhard, dyrektor OZOS. Jego starania wspierał m.in. Józef Buziński, ówczesny I sekretarz KW PZPR. Od strony sportowej podwaliny pod piłkarską drużynę kładli zawodnicy trenowani przez Andrzeja Cehelika, Leona Wolnego i Henryka Szczepańskiego. Brak funduszy sprawił, iż na początku lat 70. XX wieku stawiano przede wszystkim na zdolnych piłkarzy wywodzących się z regionu. Drużynę złożoną z miejscowych zawodników uzupełniono czterema piłkarzami Odry Opole, mającymi I-ligowe doświadczenie. Wiosną 1973 roku klub po raz pierwszy w historii zapewnił sobie awans do II ligi. Ówczesna przygoda z II ligą trwała dwa sezony. W pierwszym piłkarze zdołali zająć 12 miejsce, ostatnie zapewniające utrzymanie się w tejże klasie rozgrywkowej. Ową pozycję klub zajął jedynie dzięki lepszemu bilansowi bramkowemu, gdyż trzynasta w tabeli Warta Poznań zdobyła tyle samo punktów, co zespół z Olsztyna (taki sam dorobek punktowy miały również drużyny z miejsc 9.–12.). W drugim sezonie piłkarze z Warmii i Mazur, pomimo iż wyszli zwycięsko ze spotkań z czołowymi klubami (m.in. z Widzewem Łódź i Motorem Lublin), uplasowali się na 15. pozycji i tym samym zostali zdegradowani do niższej klasy rozgrywkowej. Skład w sezonie 1973/74Rudolf Berger, Janusz Mochola, Mirosław Tryba, Zbigniew Sosnowski, Zbigniew Kubelski, Jerzy Sosnowski, Józef Przybysz, Bogdan Bujkiewicz, Bogusław Błachowski, Janusz Kupcewicz, Jerzy Lankowski, Wacław Pietrusiński, Tadeusz Misisak, Andrzej Latawiec, Jan Perlejewski, Jerzy Osowski, Stanisław Kurek, Marek Szczech

Przez następne lata Stomil ponownie próbował swych sił w lidze regionalnej. Począwszy od sezonu 1976/1977 klub występował w III lidze. Wiosną 1977 roku nadarzyła się pierwsza okazja do powrotu do II ligi, wówczas jednak niewykorzystana (klub zajął 3. miejsce za stołecznymi Polonią i Hutnikiem). W kolejnych dwóch sezonach olsztyńska drużyna była jeszcze bliżej powrotu na zaplecze ekstraklasy. Zarówno w rozgrywkach zakończonych w 1978, jak i w 1979 roku zespół zajął 2. miejsce, w pierwszym przypadku ze stratą dwóch punktów do warszawskiego Ursusa, w drugim tuż za Polonią Warszawa (Olsztynianie mieli wówczas gorszy bilans bramkowy od piłkarzy ze stolicy).

Kolejne siedem lat to, z wyjątkiem sezonów 1981/1982 i 1983/1984 (Stomil zajął wówczas odpowiednio 11. i 8. pozycję i był bliski degradacji z III ligi), miejsca w środkowej części tabeli. Mimo iż klub nie zajmował miejsc wyższych niż czwarte, to kibice zwykle nie narzekali na grę swych pupili, gdyż zespół był w stanie urywać punkty faworytom, późniejszym zwycięzcom rozgrywek.

Przełomem okazał się sezon 1986/1987 kiedy to drużyna uplasowała się na 2. miejscu w tabeli, ustępując Gwardii Szczytno. Rok później piłkarze świętowali awans do II ligi. Klub okazał się wówczas zwycięzcą rozgrywek, wyprzedzając w tabeli m.in. rezerwy warszawskiej Legii czy zespół Hutnika Warszawa.

Lata 1988–1994 Druga przygoda z zapleczem ekstraklasy trwała krócej niż pierwsza. Po roku obecności w II lidze klub powrócił na lokalne podwórko, pomimo iż wyszedł zwycięsko m.in. z meczu w Olsztynie z późniejszym zwycięzcą rozgrywek Zagłębiem Sosnowiec. Do miejsca gwarantującego pozostanie w II lidze olsztyńskim piłkarzom zabrakło czterech punktów. Po powrocie do III ligi klub zajął 5. pozycję w rozgrywkach. Rok później ustąpił w tabeli tylko stołecznej Polonii i dzięki temu, że druga pozycja również gwarantowała awans do II ligi, powrócił na zaplecze ekstraklasy.

Sezon 1991/1992 Stomil zakończył na 12. miejscu. Po raz kolejny piłkarze musieli walczyć do ostatniej kolejki o utrzymanie się w II-ligowych rozgrywkach. Rok później klub zajął zdecydowanie wyższą pozycję w tabeli. Po rozgromieniu m.in. późniejszego beniaminka ekstraklasy Polonii Warszawa (4:0) czy Korony Kielce (6:0) i Avii Świdnik (5:0) drużyna uplasowała się na 5. miejscu. Historycznym sezonem okazały się jednak rozgrywki z lat 1993/1994, kiedy to zespół pod wodzą trenerów Bogusława Kaczmarka i Józefa Łobockiego wywalczył historyczny awans do ekstraklasy, wyprzedzając w tabeli m.in. odwiecznego rywala Petrochemię Płock oraz takie zespoły jak Motor Lublin, Jagiellonia Białystok czy GKS Bełchatów. Za sukces, będący do tej pory największym osiągnięciem piłkarzy z Warmii i Mazur zawodnicy otrzymali w ramach nagrody Fiaty 126p, które po ostatnim zwycięskim spotkaniu w sezonie wjechały na murawę stadionu przy al. Piłsudskiego. Skład w sezonie 1993/94Jarosław Talik, Paweł Charbicki, Andrzej Jankowski, Bogusław Oblewski, Tomasz Sokołowski, Andrzej Biedrzycki, Waldemar Ząbecki, Paweł Róg, Cezary Baca, Sylwester Czereszewski, Bartosz Jurkowski, Piotr Zajączkowski, Bogdan Michalewski, Sławomir Opaliński, Dariusz Jackiewicz, Czesław Żukowski, Andrzej Jasiński, Janusz Prucheński

Lata 1994–2002 (Ekstraklasa) thumb|Stomil Olsztyn – Legia Warszawa (sezon 95/96) Pierwszy sezon gry w ekstraklasie Stomil zakończył na 14. pozycji, ostatniej dającej utrzymanie. W tabeli piłkarze z Olsztyna wyprzedzili Petrochemię Płock tylko dzięki mniejszej liczbie straconych bramek. Trzon zespołu stanowili wówczas głównie piłkarze, którzy rok wcześniej wywalczyli awans. Pierwszą bramkę w ekstraklasie dla olsztyńskiego zespołu zdobył Andrzej Jasiński. Było to 30 lipca 1994 r. w meczu z Zagłębiem Lubin, który zakończył się remisem 2:2. Spotkanie to zapisało się w historii, jako pierwsze rozegrane przez Stomil w najwyższej klasie rozgrywkowej w Polsce. W sezonie tym rozegrano również pamiętny dla wielu olsztyńskich kibiców mecz z Legią Warszawa, który zakończył się podziałem punktów. Wynik 3:3 był wówczas, jak głosiły tytuły lokalnych gazet wielkim sukcesem beniaminka z Olsztyna. Mimo że zespół prowadzony wówczas przez Bogusława Kaczmarka przegrywał na 20 minut przed zakończeniem meczu 1:3, zdołał strzelić dwie bramki i uratować jeden punkt. W rewanżowym meczu w Warszawie piłkarze Stomilu okazali się tylko o jedną bramkę gorsi i ulegli piłkarzom ówczesnego mistrza kraju 2:3. W owym sezonie do kart historii zapisała się również najwyższa w historii występów Stomilu w ekstraklasie porażka z Ruchem w Chorzowie 0:7. W tym czasie zawodnicy Stomilu Sylwester Czereszewski i Tomasz Sokołowski zostali pierwszymi w historii graczami Stomilu którzy występowali w reprezentacji Polski. Właśnie ci dwaj zawodnicy w 1994 roku zadebiutowali w kadrze narodowej. Ten pierwszy zawodnik w meczu towarzyskim przeciwko Litwie 15 marca 1995 roku strzelił gola, zapisując się także do historii Stomilu, jako pierwszy jego zawodnik, który strzelił gola w meczu reprezentacji Polski.

Drugi sezon występów olsztyńskiego klubu w ekstraklasie zakończył się największym sukcesem seniorskiej piłki na Warmii i Mazurach. Stomil zajął wówczas 6 pozycję w tabeli. Nigdy więcej nie udało się olsztyńskim piłkarzom powtórzyć takiego wyczynu. Wynik ten możliwy był głównie dzięki dyspozycji takich piłkarzy jak Sylwester Czereszewski, strzelec siedmiu bramek w sezonie, rok wcześniej uznany przez czytelników Piłki Nożnej Odkryciem Roku czy Tomasz Sokołowski, po którego w połowie sezonu sięgnęła drużyna stołecznej Legii. Podobnie jak w poprzednim sezonie na olsztyńskim stadionie utrzymywała się dość wysoka, jak na rozgrywki polskiej ekstraklasy frekwencja. Często nie spadała ona poniżej 10 tysięcy widzów na mecz, a spotkanie z Legią w październiku 1995 roku obejrzało na stadionie przy al. Piłsudskiego 16 tysięcy kibiców. Wyższą frekwencję zanotowano tam tylko w 1989 roku podczas finału Pucharu Polski.

thumb|left|Stomil Olsztyn – Górnik Zabrze (sezon 96/97)

W kolejnym sezonie piłkarze nie powtórzyli już wyniku sprzed roku. Po rozegraniu 34 spotkań zespół uplasował się na 9. pozycji. W sezonie tym Stomil uzyskał najwięcej bramek w historii występów w ekstraklasie. 45 zdobytych goli to w głównej mierze zasługa Arkadiusz Klimka (7 bramek) oraz Daniela Dylusia i Jacka Płuciennika (po 6 bramek). Po rundzie jesiennej, w której przez ponad miesiąc szkoleniowcem klubu był jego były piłkarz Bogusław Oblewski, barwy klubowe zmienił najskuteczniejszy w trakcie występów olsztyńskiego klubu w ekstraklasie Sylwester Czereszewski. Szeregi zespołu ze stadionu przy al. Piłsudskiego zasili natomiast dwaj piłkarze, którzy w kolejnych sezonach stanowili trzon ekipy: Krzysztof Kowalczyk i Marek Kwiatkowski. Najwięcej kibiców przyciągnął wówczas mecz z aktualnym wtedy mistrzem Polski Widzewem Łódź, który olsztyński zespół wygrał 1:0. Trzeci sezon w ekstraklasie Stomil zakończył w Krakowie, przegrywając z miejscową Wisłą 2:5.