Maryniana (łac. Egnatia Mariniana) (ur. przed 200, zm. przed 253) – małżonka cesarza rzymskiego Waleriana I i matka Galiena.
Pochodzenie Jako małżonka stosunkowo długoletniego władcy została zupełnie przemilczana przez starożytnych autorów i zapewne dlatego postać jej wciąż otacza sporo niejasności. Dawniej powątpiewano nawet, czy była małżonką Waleriana, czy tylko pochodziła z jego rodzinySeth W. Stevenson, C. Roach Smith, Frederic W. Madden: A Dictionary of Roman Coins, Republican and Imperial. London: G. Bell, 1889, s. 538.. Nowsze ustalenia dowodzą, że pochodziła z arystokratycznego rodu italskiego Egnacjuszów (Egnatii)François Chausson: Les Egnatii et l'aristocratie italienne des IIe-IVe siècles. W: "Journal des savants" N° 2/1997, s. 215-216., być może o samnickim rodowodzieFriedrich Lübker's Reallexikon des classischen Alterthums. Leipzig: B. G. Teubner, 1882, s. 348..
Wcześniej przyjmowano, iż ojcem jej był Egnatius Victor Marinianus – legat Arabii Petraea i Mezji Górnej; jednakże według nowszych ustaleń miałaby być córką konsula dodatkowego (suffectus) Lucjusza Egnatiusa Victora, a tym samym – siostrą poprzedniegoInge Mennen: Power and Status in the Roman Empire, AD 193-284. Leiden-Boston: Brill, 2011, s. 102. Ród miał pochodzić z Falerii w środkowej Italii..
Postać left|thumb Znana przede wszystkim z monet emitowanych w jej imieniu. Niektórzy przypuszczają, że była drugą żoną WalerianaJedynie na podstawie wzmianki Trebeliusza Poliona w Historia Augusta, Dwaj Walerianowie 7: „Walerian młodszy był synem innej matki niż Galienus”, myląco też uznając go za drugiego syna starego cesarza.. Za pewne uznaje się jedynie, iż była matką Galiena urodzonego ok. 213 rokuPor. Dietmar Kienast: Römische Kaisertabelle. Grundzüge einer römischen Kaiserchronologie. Darmstadt 1999, s. 216. Błędne byłoby zatem stwierdzenie A. Krawczuka, że musiała urodzić się po 200 r. n.e. (por. Poczet cesarzowych Rzymu, dz. cyt. poniżej). Nic nie potwierdziło również wcześniejszych domniemań o istnieniu córki imieniem Licynia Galiena (P. H. Webb: Roman Imperial Coinage, dz. cyt. poniżej, s. 29)..
Pewne jest również, że zmarła przed ogłoszeniem Waleriana cesarzem. Wszystkie monety bite w jej imieniu, a pochodzące z najwcześniejszego okresu wspólnego panowania Waleriana i GalienaB. R. Kankelfitz: Römische Münzen..., dz. cyt. poniżej, s. 322-323; por. Henry Cohen: Description historique des monnaies frappées sous l'Empire Romain. Paris 1892, t. V, s. 341-343., są bowiem emisjami konsekracyjnymi: z portretową głową tradycyjnie okrytą welonem (capite velato) oraz z rewersową legendą CONSECRATIO i towarzyszącymi wyobrażeniami pawia (stojącego lub ulatującego) jako symbolu wieczności i pośmiertnego trwaniaAureus, antoniniany (dwudenary) i sestercjusze oraz dupondius. Wyjątek stanowi dwudenar niespotykanego typu FELICIT[as] DEORUM (Roman Imperial Coinage, dz. cyt., s. 64-65). Monety te, bardzo rzadkie, mają wysoką wartość na rynku numizmatycznym.. Do niedawna przyjmowano, że emisje te pochodzące wyłącznie z mennicy Rzym i zapoczątkowane w 253, nie wykraczają poza rok 257Roman Imperial Coinage, dz. cyt., s. 27., jednakże nowsze badania rozciągają je aż po r. 260, czyli do przerwania rządów WalerianaRobert Göbl: Moneta Imperii Romani, t. 36/43/44. Wien: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 2000.. Rozciągłość datowania nie zmienia istoty faktu, iż jego małżonka została tylko deifikowanaPodobnie jak wcześniej w tych samych okolicznościach Domitylla – małżonka Wespazjana oraz Cecylia Paulina – Maksymina Traka.. Na jedynej poświęconej jej monecie prowincjonalnej – mezyjskiego Viminacium, datowanej lokalnie na rok XV, tj. 254 n.e. – Maryniana nosi już pośmiertne miano DivaDavid R. Sear: Greek Imperial Coins. London: Seaby, 2001, s. 438..
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzowych Rzymu. Warszawa: Iskry, 2006, s. 178 Percy H. Webb: Roman Imperial Coinage, t. V, cz. 1. London: Spink, 2001 B. Ralph Kankelfitz: Römische Münzen von Pompejus bis Romulus. Augsburg: Battenberg, 1996 Historycy cesarstwa rzymskiego. Żywoty cesarzy od Hadriana do Numeriana. Tłum. H. Szelest. Warszawa: Czytelnik, 1966
Kategoria:Członkowie rodzin władców starożytnego Rzymu Kategoria:Urodzeni w II wieku Kategoria:Zmarli w III wieku