Lubliniec (pierwotnie: Lubin i Lublin Śląski, niem. Lublinitz [do 1922, 1939–1941], Loben [1941–1945], , łac. Lobin) – miasto w Polsce w województwie śląskim, siedziba władz powiatu lublinieckiego. Główny ośrodek gospodarczy, turystyczny, kulturalny, edukacyjny, rolniczy i przemysłowy ziemi lublinieckiej oraz drugi co do wielkości (po Częstochowie) w północnej części województwa śląskiego. Jedno z najstarszych miast Śląska, największe miasto Równiny Opolskiej oraz stolica Śląska Białego.
Położenie thumb|Lubliniec na tle powiatu lublinieckiego Miasto położone jest nad rzekami Lublinicą oraz Małą Panwią. Historycznie leży na Górnym Śląsku
Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 89,36 km². Miasto stanowi 10,9% powierzchni powiatu lublinieckiego.
Według danych z 2002 r. Lubliniec miał obszar ok. 89,8 km², w tym: użytki rolne 20%, użytki leśne 70%.
Pod względem wielkości powierzchni objętej granicami miasta, Lubliniec jest na 9. miejscu wśród miast województwa śląskiegoPo Dąbrowie Górniczej, Katowicach, Częstochowie, Jaworznie, Bielsku-Białej, Gliwicach, Rybniku i Sosnowcu. i na 31. miejscu wśród miast polskichNa podstawie danych GUS na 31.12.2010r. (znaczną część tego obszaru zajmują lasy, w tym parki Miejski i Grunwaldzki).
Sąsiednie gminy: Kochanowice, Koszęcin, Krupski Młyn, Pawonków, Tworóg.
Od czasów powojennych miasto przynależało do województwa katowickiego. Po reformie administracyjnej z 1975 r. Lubliniec znalazł się w granicach administracyjnych województwa częstochowskiego. W styczniu 1999 r. po kolejnym podziale administracyjnym przeprowadzonym przez rząd Jerzego Buzka, Lubliniec powrócił do województwa śląskiego.
Środowisko naturalne mały|Fragment Parku Grunwaldzkiego; pośrodku Kanał Grunwaldzki (2011)
Przez miasto przepływają takie cieki jak: Lublinica, Mała Panew, Leśnica, Rokitnica, Potok Steblowski, Potok Droniowicki oraz Wilczarnia.
Dookoła Lublińca rozciągają się Lasy Lublinieckie należące do największych kompleksów leśnych w Polsce. Sięgają one aż po Opole, Bytom, Zawiercie i za Częstochowę. W pobliżu Lublińca znajduje się Park Krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą.
Pomniki przyrody
Wykaz zarejestrowanych pomników przyrody na terenie Lublińca: Klon pospolity (Rynek Główny) Żywotnik zachodni – grupa, 15 sztuk (Cmentarz Żydowski) Cis pospolity (teren Zakładu Psychiatrycznego) Buk pospolity (ul. Sobieskiego) Dąb szypułkowy (pl. Sienkiewicza) Lipa drobnolistna (ul. Sokoła) Dąb szypułkowy (Nadleśnictwo Lubliniec oddział 338 d) Dąb szypułkowy (teren Zakładu Psychiatrycznego) Granit biotytowy (ul. K. Miarki)
Podział miasta Części miasta Biała Kolonia Droniowiczki Jania Góra Kokotek Kopce Leśnica Łopian Manhattan Piłka Posmyk Pusta Kuźnica Stara Kolonia Steblów Śródmieście Wymyślacz Zagłówek ZWDK
Demografia Rozwój liczby ludności miasta Lubliniec: Rok Liczba ludności XV wiek 200 1756 676 1861 2369 1914 5000 1931 8500 1941 10 268 1961 19 800 2004 24 7002018.12.3123 514
Dane z 30 czerwca 2004 r.: Opis Ogółem Kobiety MężczyźniJednostka osób % osób % osób %Populacja 24359 100 12487 51,3 11872 48,7Gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 271,3 139,1 132,2
Piramida wieku mieszkańców Lublińca w 2014 r.: 690x480px
Toponimia thumb|left|Lubliniec wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 r. wydanym w języku polskim w BerliniePruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
Pierwotna nazwa Lublińca, czyli Lubin niemal równolegle z Lublin (XIII–XV w.) wywodzi się od nazwy osobowej Luba albo Lubla. Lubin i Lublin to dzierżawcze nazwy miejscowe.
Z legendarnego przekazu, zanotowanego przez Felixa Triesta w topograficznym opisie Górnego Śląska z 1865 r. dowiadujemy się, że początkowa nazwa Lubie wzięła się od słów wypowiedzianych przez księcia Władysława opolskiego podczas polowania w rejonie dzisiejszego miasta: „Lubi mi się tu kościół i miasto budować”. Nawiązuje on zatem w ludowej etymologii do pierwotnej nazwy Lubin.
W łacińskiej Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego spisanej w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest jako Lublin oraz LublynLiber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.H. Markgraf, J.W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889.. W spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym Bolesława opolskiego z dnia 1 września 1310 r. miasto wymienione jest pod nazwą LubinGeorg Korn, Breslauer Urkundenbuch, Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, s. 83.. W 1475 r. w łacińskich Statuta Synodalia Episcoporum Wratislaviensium miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie LobinFranz Xaver Seppelt, Die Breslauer Diözesansynode vom Jahre 1446, Franz Goerlich, Breslau 1912, s. 15. – tekst łaciński statutów w wersji zdigitalizowanej.. Jan Długosz (XV w.) nazywa już miasto Lublynecz, w celu odróżnienia od małopolskiego Lublina. W 1612 r. polską nazwę miejscowości wspomina Walenty Roździeński w swoim staropolskim poemacie o śląskim hutnictwie pt. „Officina ferraria abo Huta i warstat z kuźniami szlachetnego dzieła żelaznego we fragmencie „Leży pobliż Lublińca; czasu dzisiejszego. Jest pod pana Andrzeja władzą Kochcickiego. Te trzy porząd od dołu na tejże to rzece. (Bruskowska a plaplińską i pusta) kuźnice. Są w dystrykcie lublińskim na koszeckim gruncie”Walenty Rożdzieński, Officina ferraria abo huta i warstat z kuźniami szlachetnego dzieła żelaznego przez Walentego Roździeńskiego teraz nowo wydana, Kraków 1612.. W roku 1613 śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił miejscowość w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia podając jej łacińską nazwę: Lublinitium. W 1750 r. polska nazwa Lubliniec wymieniona jest w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska„Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”..
Polska nazwa Lublinice oraz niemiecka Lublinitz wymieniona jest również w 1896 roku przez śląskiego pisarza Konstantego Damrota. Wymienia on również historyczną nazwę polską Lubin, pod którą miejscowość wymieniono w 1310 i 1423 r., a także Lobin z 1423 r. oraz w wersji staropolskiej Lublinicz z 1517 r.Konstanty Damrot, „Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung: mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen: Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde”, Verlag von Felix Kasprzyk, Beuthen 1896. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 r. we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod nazwą niemiecką Lublinitz oraz obecnie używaną, polską Lubliniec. Nazwę Lubliniec w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 r. wymienił śląski pisarz Józef LompaJózef Lompa, Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, s. 12.. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany na przełomie XIX i XX w. notuje nazwę miasta pod polską nazwą Lubliniec oraz starszą Lubie, a także niemiecką nazwę LublinitzŚwidnica w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom XI, s. 645..
Ze względu na słowiańskie brzmienie, niemieckie władze okupacyjne III Rzeszy zmieniły w 1941 r. zgermanizowaną polską nazwę Lublinitz na fonetycznie niemiecko brzmiącą (pojawiającą się już wcześniej w historii miasta) – Loben.. Nazwę tę (jako Lobyn) wymienia już niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy w swojej książce o nazwach miejscowości na Śląsku, wydanej w 1888 r.
Historia thumb|Wieża kościoła pw. św. Mikołaja, widok z placu Kopernika Lubliniec został założony prawdopodobnie w 1272 r. przez księcia Władysława I opolskiego. W 1277 r. rozpoczęła się budowa miejskiego ratusza oraz kościoła pw. św. Mikołaja. Lokowany na prawie flamandzkim Lubliniec prawa miejskie uzyskał w 1300 r., trafiając jednocześnie pod zwierzchnictwo Czech. Na początku XV w. zdobyty przez wojska królewskie Władysława Jagiełły, a właścicielem miasta został Spytko z Melsztyna. Do 1450 r. liczne przywileje miejskie, nadane przez księcia Jana Dobrego: przywilej cechów (utworzenie nowych cechów), przylej prawa składowego, przywilej na warzenie piwa. W 1500 roku odnowiono prawa miejskie – prawa magdeburskie. thumb|left|Gmach dawnego Zakładu Wychowawczego im. Franciszka Grotowskiego w Lublińcu Od XIV w. stolica powiatu lublinieckiego, jednego z największych w księstwie opolskim. W 1655 r. na tutejszym zamku znajdowała się przez krótki okres ikona Matki Boskiej Jasnogórskiej wywieziona z Jasnej Góry tuż przed oblężeniem szwedzkim. W wyniku trzech wojen śląskich w 1742 r. Lubliniec przeszedł wraz z większością Śląska z Monarchii Habsburskiej w granice Prus. W 1812 r. właścicielem dóbr lublinieckich był Franciszek Grotowski, który powołał w mieście Instytut Franciszka Grotowskiego mający na celu opiekę nad osieroconymi dziećmi i zapisał na jego utrzymanie część swojego majątku w testamencieSłownik geograficzny Królestwa Polskiego, Tom V str. 438..
W połowie XIX w. na terenie ówczesnego powiatu lublinieckiego oraz samego miasta dominowała ludność polska. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 r. notuje „(...) der Sprachverschiedenheit nach 4510 deutsch sprechende in 887 Famillien, 39,418 polnisch sprechende in 7934 Familien und mahrisch sprechende in einer Familie”, czyli w tłumaczeniu na język polski „(...) różnorodność językowa jest następująca: 4510 mówi po niemiecku w 887 rodzinach, 39,418 mówi po polsku w 7934 rodzinach i 3 osoby z jednej rodziny mówi po morawsku”. W XIX w. w mieście swoje dzieła publikował po polsku górnośląski działacz, poeta i publicysta Józef Lompa, który w 1874 r. wydał tu m.in. „Pielgrzyma w Lubopolu”.
20 marca 1921 r. odbył się plebiscyt na Górnym Śląsku. W powiecie Lubliniec 47% z głosujących opowiedziało się za Polską, a 53% za Niemcami (wśród głosujących było prawie 16% emigrantów śląskich ściągniętych na tereny plebiscytowe w celu podniesienia końcowego rezultatu; wniosek o dopuszczenie emigrantów do głosu zgłosiła strona polska, ale ci w większości głosowali ostatecznie za Niemcami). W czasie III powstania śląskiego Lubliniec został zajęty przez powstańców. Ostatecznie władze alianckie zdecydowały o przekazaniu Lublińca Państwu Polskiemu, mimo że w samym mieście 88% ludności (2580 do 351.) opowiedziało się za przynależnością do Niemiec (część powiatu wraz z Dobrodzieniem pozostała w Niemczech). W okresie międzywojennym w Lublińcu stacjonował 74 Górnośląski Pułk Piechoty wywodzący się ze 159 pułku piechoty wielkopolskiej. W latach 1921–1929 służbę w 74 Górnośląskim Pułku Piechoty pełnił między innymi jego współtwórca kpt. Władysław Nawrocki, bohater bitwy o Postawy i nad rzeką Autą – w czasie wojny polsko–bolszewickiej 1920 rW. Śmigielski, Mieszkańcy Gostynia i okolic w mogiłach katyńskich, Gostyń 2016, s. 75–76.Bożejko A.P., Zarys historii wojennej 74-go górnośląskiego pułku piechoty, (1929)..