54. ceremonia wręczenia Oscarów – 54. ceremonia wręczenia Nagród Akademii Filmowej (Oscarów), nagród filmowych przyznawanych przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS). Odbyła się 29 marca 1982 w Dorothy Chandler Pavilion w Los Angeles. Wręczono podczas niej nagrody w 22 kategoriach, honorujące filmy, których premiera odbyła się w 1981, a także cztery pozakonkursowe nagrody specjalne. Poprowadził ją Johnny Carson. Była w Stanach Zjednoczonych transmitowana na żywo przez kanał telewizyjny ABC, a jej oglądalność wyniosła około 46,245 milionów widzów. W edycji została utworzona nowa kategoria, najlepsza charakteryzacja.

Nominacje zostały ogłoszone 11 lutego 1982. Najwięcej (12) otrzymał ich film Czerwoni. Podczas ceremonii najwięcej nagród (po 4) zdobyły filmy Poszukiwacze zaginionej Arki i Rydwany ognia, przy czym pierwszy z nich otrzymał dodatkowo nagrodę specjalną, zaś drugi triumfował w kategorii najlepszy film.

Laureaci i nominowani Kategorie konkursowe

Nominacje zostały ogłoszone 11 lutego 1982 przez prezes Akademii, Fay Kanin, i aktora Lloyda Bridgesa. Film Czerwoni otrzymał ich 12, co było największą liczbą nominacji dla jednego filmu od czasu 13 nominacji dla Kto się boi Virginii Woolf? podczas 39. edycji w 1967. Za sprawą Czerwonych Warren Beatty po raz drugi w karierze otrzymał za jeden film nominacje za produkcję, reżyserię, scenariusz i występ aktorski. Uprzednio dokonał tego za sprawą filmu Niebiosa mogą zaczekać podczas 51. edycji w 1979 i pozostaje jedyną osobą w historii, której udało się to przynajmniej raz. Katharine Hepburn została nominowana po raz 12. w karierze, dzięki czemu polepszyła swój rekord jako najczęściej nominowanej w kategoriach aktorskich osoby w historii Oscarów. Dodatkowo ustanowiła rekord najdłuższego odstępu między pierwszą a ostatnią nominacją aktorską w karierze – pierwszą otrzymała w 1934, czyli 48 lat wcześniej. Henry Fonda otrzymał nominację w kategorii najlepszy aktor pierwszoplanowy, w której uprzednio był nominowany w 1941. Tym samym ustanowił rekord najdłuższego odstępu między dwiema kolejnymi aktorskimi nominacjami w historii Oscarów (41 lata).

Podczas ceremonii najwięcej nagród (po 4) zdobyły filmy Poszukiwacze zaginionej Arki i Rydwany ognia. Pierwszy z nich otrzymał dodatkowo pozakonkursową nagrodę za osiągnięcie specjalne. Nad złotym stawem jako piąty film w historii został uhonorowany w obu kategoriach aktorskich za role pierwszoplanowe. Hepburn wygrała w kategorii najlepsza aktorka pierwszoplanowa po raz czwarty karierze, dzięki czemu pozostaje jedyną w historii osobą nagrodzoną czterema aktorskimi Oscarami. Dodatkowo ustanowiła rekord jako osoba z najdłuższym odstępem między pierwszym a ostatnim Oscarem w karierze (biorąc pod uwagę wszystkie kategorie) – pierwszego wygrała w 1934, czyli 48 lat wcześniej.

{| class="wikitable topalign" |+Lista laureatów (pogrubioną czcionką) i nominowanych Należy rozwinąć listę „Awards Year(s)” i wybrać 1981. |- ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepszy film ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepsza reżyseria

Rydwany ognia – David Puttnam Atlantic City – i Czerwoni – Warren Beatty Nad złotym stawem – Poszukiwacze zaginionej Arki – Frank Marshall | Warren Beatty – Czerwoni Hugh Hudson – Rydwany ognia Louis Malle – Atlantic City Mark Rydell – Nad złotym stawem Steven Spielberg – Poszukiwacze zaginionej Arki |- ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepszy aktor pierwszoplanowy ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepsza aktorka pierwszoplanowa

Henry Fonda – Nad złotym stawem jako Norman Thayer Jr. Warren Beatty – Czerwoni jako John „Jack” Reed Burt Lancaster – Atlantic City jako Lou Dudley Moore – Artur jako Arthur Bach Paul Newman – Bez złych intencji jako Michael Gallagher | Katharine Hepburn – Nad złotym stawem jako Ethel Thayer Diane Keaton – Czerwoni jako Louise Bryant Marsha Mason – Tylko gdy się śmieję jako Georgia Susan Sarandon – Atlantic City jako Sally Meryl Streep – Kochanica Francuza jako Sarah Woodruff / Anna |- ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepszy aktor drugoplanowy ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepsza aktorka drugoplanowa

John Gielgud – Artur jako Hobson James Coco – Tylko gdy się śmieję jako Jimmy Perry Ian Holm – Rydwany ognia jako Jack Nicholson – Czerwoni jako Eugene O’Neill Howard E. Rollins Jr. – Ragtime jako Coalhouse Walker Jr. | Maureen Stapleton – Czerwoni jako Emma Goldman Melinda Dillon – Bez złych intencji jako Teresa Jane Fonda – Nad złotym stawem jako Chelsea Thayer Wayne Joan Hackett – Tylko gdy się śmieję jako Toby Landau Elizabeth McGovern – Ragtime jako Evelyn Nesbit |- ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepszy scenariusz napisany bezpośrednio na ekran ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepszy scenariusz oparty na materiale z innego medium

Rydwany ognia – Colin Welland Artur – Atlantic City – Bez złych intencji – Kurt Luedtke Czerwoni – Warren Beatty i | ''Nad złotym stawem – Grosz z nieba – Kochanica Francuza – Harold Pinter Książę wielkiego miasta – i Sidney Lumet Ragtime – |- ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepszy film nieanglojęzyczny ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny

Mefisto (Węgry) Człowiek z żelaza (Polska) (Japonia) (Szwajcaria) (Włochy) | – i rabin – , i – – , i – i |- ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepszy krótkometrażowy film aktorski

– – – – , i – i | – i – – |- ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepszy krótkometrażowy film animowany ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepsza muzyka oryginalna

– Frédéric Back – Will Vinton – | Rydwany ognia – Vangelis Nad złotym stawem – Dave Grusin Pogromca smoków – Alex North Poszukiwacze zaginionej Arki – John Williams Ragtime – Randy Newman |- ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepsza piosenka oryginalna ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepsza scenografia

„” (Artur) – muzyka: Burt Bacharach; tekst: Carole Bayer Sager, Christopher Cross i „Endless Love” (Niekończąca się miłość) – muzyka i tekst: Lionel Richie „The First Time It Happens” (Muppety na tropie) – muzyka i tekst: „For Your Eyes Only” (Tylko dla twoich oczu) – muzyka: Bill Conti; tekst: „” (Ragtime) – muzyka i tekst: Randy Newman | Poszukiwacze zaginionej Arki – scenografia: Norman Reynolds i ; dekoracja wnętrz: Czerwoni – scenografia: ; dekoracja wnętrz: Kochanica Francuza – scenografia: ; dekoracja wnętrz: Ragtime – scenografia: , i ; dekoracja wnętrz: , i Wrota niebios – scenografia: ; dekoracja wnętrz: |- ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepsze zdjęcia ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepsze kostiumy

Czerwoni – Vittorio Storaro Excalibur – Nad złotym stawem – Billy Williams Poszukiwacze zaginionej Arki – Douglas Slocombe Ragtime – Miroslav Ondříček | Rydwany ognia – Milena Canonero Czerwoni – Grosz z nieba – Kochanica Francuza – Ragtime – |- ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepszy montaż ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepsza charakteryzacja

Poszukiwacze zaginionej Arki – Michael Kahn Czerwoni – Dede Allen i Kochanica Francuza – Nad złotym stawem – Rydwany ognia – | Amerykański wilkołak w Londynie – Rick Baker Serce robota – Stan Winston |- ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepszy dźwięk ! style="background-color:#F9EFAA; width:50%"| Najlepsze efekty specjalne

Poszukiwacze zaginionej Arki – , , i Czerwoni – , i Grosz z nieba – , , i Nad złotym stawem – i Odległy ląd – , , i | Poszukiwacze zaginionej Arki – , , i Joe Johnston Pogromca smoków – Dennis Muren, , i

Nagrody specjalne

Nagroda honorowa Barbara Stanwyck – „za niezwykłą kreatywność i wyjątkowy wkład w sztukę aktorstwa ekranowego” Nagroda im. Irvinga G. Thalberga Albert R. BroccoliNagroda za działalność humanitarną im. Jeana Hersholta Danny KayeOscar za osiągnięcie specjalne (montaż efektów dźwiękowych) Poszukiwacze zaginionej Arki'' – Ben Burtt i

Statystyki

+ Filmy z co najmniej dwiema nagrodami Nagrody Film 4 Poszukiwacze zaginionej Arki Rydwany ognia 3 Czerwoni Nad złotym stawem 2 Artur

+ Filmy z co najmniej dwiema nominacjami Nominacje Film 12 Czerwoni 10 Nad złotym stawem 8 Poszukiwacze zaginionej Arki Ragtime 7 Rydwany ognia 5 Atlantic City Kochanica Francuza 4 Artur 3 Bez złych intencji Grosz z nieba Tylko gdy się śmieję 2 Pogromca smoków

Przebieg Prezenterzy + Prezenterzy podczas ceremonii (w kolejności chronologicznej) Prezenterzy Rola Fay Kanin przemowa powitalna Timothy Hutton wręczenie nagrody w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa Karen AllenHoward E. Rollins Jr. wręczenie nagrody w kategorii najlepsza scenografia Kim HunterVincent Price wręczenie nagrody w kategorii najlepsza charakteryzacja Roger Moore wręczenie Nagrody im. Irvinga G. Thalberga William HurtKathleen Turner wręczenie nagrody w kategorii najlepsza muzyka oryginalna Morgan FairchildRobert Hays wręczenie nagrody w kategorii najlepsze kostiumy Dan Aykroyd wręczenie nagrody w kategorii najlepsze efekty specjalne Richard BenjaminPaula Prentiss wręczenie nagród w kategoriach najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny i najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny Paul WilliamsDebra Winger wręczenie nagród w kategoriach najlepszy krótkometrażowy film animowany i najlepszy krótkometrażowy film aktorski Chevy ChaseRachel Ward wręczenie nagrody w kategorii najlepsze zdjęcia John Travolta wręczenie nagrody honorowej Christopher AtkinsKristy McNichol wręczenie nagrody w kategorii najlepszy dźwięk Ornella MutiJack Valenti wręczenie nagrody w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny Ursula AndressHarry Hamlin wręczenie nagrody w kategorii najlepszy montaż Bette Midler wręczenie nagrody w kategorii najlepsza piosenka oryginalna Gregory Peck wręczenie Nagrody za działalność humanitarną im. Jeana Hersholta Carol BurnettJoel Grey wręczenie nagrody w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy Jack LemmonWalter Matthau wręczenie nagrody w kategorii najlepsza reżyseria Jerzy Kosiński wręczenie nagród w kategoriach najlepszy scenariusz napisany bezpośrednio na ekran i najlepszy scenariusz oparty na materiale z innego medium Jon Voight wręczenie nagrody w kategorii najlepsza aktorka pierwszoplanowa Sissy Spacek wręczenie nagrody w kategorii najlepszy aktor pierwszoplanowy Loretta Young wręczenie nagrody w kategorii najlepszy film

Występy muzyczne + Występy muzyczne podczas ceremonii (w kolejności chronologicznej) Wykonawcy Utwory Kermit ŻabaPanna Piggy „The First Time It Happens” Sheena EastonRichard KielHarold Sakata „For Your Eyes Only” Liberace medley nominowanej muzyki filmowej Lionel RichieDiana Ross „Endless Love” John Schneider „” Debbie AllenGregory Hines hołd taneczny dla Harry’ego Warren Christopher Cross „” chór „”

Ceremonia thumb|150px|Johnny Carson, prowadzący ceremonii 16 listopada 1981 Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS) poinformowała, że producentem najbliższej ceremonii Oscarów będzie, po raz pierwszy w karierze, Melvin Frank. 12 stycznia 1982 ogłosiła, że poprowadzi ją, po raz czwarty z rzędu, Johnny Carson. 13 stycznia 1982 poinformowała, że ze względu na niedostateczną liczbę zgłoszeń w edycji nie zostaną utworzone kategorie najlepsze piosenki i ich adaptacja oraz najlepsza muzyka adaptowana. 18 stycznia 1982 ogłosiła, że po raz jedenasty z rzędu ceremonię wyreżyseruje Marty Pasetta. 17 lutego 1982 poinformowała, że ze względu na hospitalizację Frank zostanie zastąpiony w roli producenta gali przez Howarda W. Kocha. Koch zdradził, że zachowa wszystkie artystyczne decyzje podjęte uprzednio przez Franka.