Ubezpieczenie zdrowotne – ubezpieczenie, w ramach którego osobie ubezpieczonej przysługują świadczenia zdrowotne mające na celu zachowanie zdrowia, ochronę przed skutkami chorób oraz leczenie. Wyróżnia się obowiązkowe oraz dobrowolne (prywatne) ubezpieczenie zdrowotne.

Polski system opieki zdrowotnej opiera się na modelu ubezpieczeniowym, przyjmującym formę ubezpieczenia obowiązkowego lub dobrowolnego.

Mimo prawnych powiązań z ubezpieczeniami społecznymi, ubezpieczenie zdrowotne stanowi odrębny system. Składki odprowadzane są do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), a następnie przekazywane do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Instytucja ta odpowiada za finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej, w tym m.in. wizyt lekarskich, zabiegów, pobytów w szpitalu oraz refundacji leków. NFZ nie wypłaca zasiłków chorobowych i macierzyńskich – są one finansowane z ubezpieczenia chorobowego.

Ubezpieczenia zdrowotne w Polsce

Obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne Obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne w Polsce wprowadzono na mocy uchylonej Ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym z 6 lutego 1997 r.. Zgodnie z art. 1a tej ustawy system opierał się na zasadach: solidarności społecznej, samorządności, samofinansowania, prawa wolnego wyboru świadczeniodawcy i kasy chorych, zapewnienia równego dostępu do świadczeń, działalności kas chorych nie dla zysku, gospodarności i celowości działania, gwarancji państwa.

Po reformie ubezpieczeń społecznych z 1 stycznia 1999 r. składka zdrowotna (początkowo w wysokości 7,5% dochodu brutto) była odprowadzana przez pracodawców do ZUS, a następnie przekazywana kasom chorych. 1 stycznia 2004 r. kasy chorych zlikwidowano, a funkcję płatnika przejął Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ).

Zasady objęcia powszechnym ubezpieczeniem oraz zakres świadczeń finansowanych ze środków publicznych określa Ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.. Podmiotem odpowiedzialnym za powszechną opiekę zdrowotną w Polsce jest NFZ.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego dotyczy 35 grup, w tym m.in. pracowników, rolników, osób prowadzących działalność pozarolniczą, duchownych, żołnierzy, policjantów, studentów, bezrobotnych oraz emerytów i rencistów.

Prywatne ubezpieczenia zdrowotne Dobrowolne (prywatne) ubezpieczenie zdrowotne polega na opłacaniu składki ubezpieczeniowej w zamian za bezpłatny lub częściowo refundowany przez zakład ubezpieczeń dostęp do wybranych placówek i usług medycznych. Produkt ten stanowi formę zabezpieczenia finansowego na wypadek kosztownego leczenia. Standardowy zakres świadczeń obejmuje organizację wizyt lekarskich, pokrycie kosztów badań diagnostycznych oraz dostęp do sieci współpracujących placówek. Koszty usług są najczęściej bezpośrednio rozliczane w ramach umowy z placówką medyczną lub początkowo ponoszone przez pacjenta, a następnie refundowane przez ubezpieczyciela.

Towarzystwa ubezpieczeniowe rozwijają ofertę polis we współpracy z prywatnymi placówkami medycznymi. Ubezpieczenie zdrowotne może funkcjonować równolegle z abonamentem medycznym, stanowiąc dodatkową ochronę finansowąM. Iwanicz-Drozdowska (red.), Ubezpieczenia. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne 2013.. Według szacunków Polskiej Izby Ubezpieczeń w 2013 roku z prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych korzystało w Polsce około 750 tys. osóbWyborcza.biz, Krzysztof Aładowicz, 8.07.2013, [dostęp 2014-04-19]..

Prywatne polisy stanowią odrębne pojęcie od dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu Ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, NFZ, [strona zarchiwizowana]..

W umowach stosowana jest często karencja – okres po zawarciu polisy, w którym ubezpieczonemu nie przysługuje ochrona pomimo opłacania składek. Dotyczy to przeważnie najdroższych procedur (np. stomatologia, rehabilitacja) oraz stanów wymagających regularnej opieki medycznej, takich jak ciąża. Kluczowym elementem polisy jest suma ubezpieczenia, określająca maksymalną kwotę pokrycia kosztów leczenia przez ubezpieczyciela. Ogólne warunki ubezpieczenia przewidują również wyłączenia odpowiedzialności. Ograniczają one dostęp do świadczeń m.in. z powodu chorób zdiagnozowanych przed zawarciem umowy lub w przypadku korzystania z usług poza siecią partnerską.

Składki na ubezpieczenie zdrowotne Zasady ustalania podstawy wymiaru składki zależą od formy opodatkowania działalności gospodarczej. Odmienne mechanizmy wyliczeń stosuje się wobec przedsiębiorców opodatkowanych na zasadach ogólnych (według skali podatkowej oraz podatkiem liniowym), ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, w formie karty podatkowej oraz innych osób prowadzących działalność pozarolnicząIle wynosi składka zdrowotna w 2022? zus.info.pl [dostęp 2022-01-17]..

Praktyka ewidencji i rozliczania składek, obejmująca zasady ustalania podstawy wymiaru i potrącenia dokonywane przez płatników, zaliczana jest do rachunkowych aspektów ubezpieczeń zdrowotnych.

Składka osób zatrudnionych na umowę o pracę Składka na ubezpieczenie zdrowotne dla osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę wynosi 9% podstawy wymiaru. Z kwoty tej 7,75% odliczane jest od podatku dochodowego od osób fizycznych, a pozostałe 1,25% ubezpieczony pokrywa z własnych środków po opodatkowaniu.

Rozliczanie składek przez przedsiębiorców Przedsiębiorcy opodatkowani na zasadach ogólnych oraz ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych obliczają miesięczną podstawę wymiaru składki zdrowotnej, a po zakończeniu roku dokonują jej rocznego rozliczenia. W przypadku nadpłaty przedsiębiorca ma prawo ubiegać się o jej zwrot, natomiast niedopłata wiąże się z obowiązkiem uregulowania różnicy.

Dla przedsiębiorców rozliczających się na zasadach ogólnych lub podatkiem liniowym wprowadzono minimalną roczną podstawę wymiaru składek. Stosuje się ją w sytuacji, gdy roczna podstawa wymiaru jest niższa niż iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu oraz minimalnego wynagrodzeniaJakie składki na ubezpieczenia społeczne płaci przedsiębiorca do ZUS biznes.gov.pl [dostęp 2022-01-17]..

Przy opodatkowaniu 19% stawką liniową składka wynosi 4,9% dochodu pomniejszonego o składki na ubezpieczenia społeczne. W przypadku wykazania straty podatkowej podstawę wymiaru składek stanowi kwota minimalnego wynagrodzeniaZmiana wysokości składki zdrowotnej [dostęp 2022-01-17]..

Dla przedsiębiorców opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych obowiązują trzy progi obliczania składki: Przychód rocznyWysokość składki zdrowotnej (2022)Do 60 000 zł319,79 zł – 9% od kwoty 60% przeciętnego wynagrodzeniaOd 60 000 zł do 300 000 zł532,98 zł – 9% od kwoty 100% przeciętnego wynagrodzeniaPowyżej 300 000 zł959,36 zł – 9% od kwoty 180% przeciętnego wynagrodzenia Wysokość składki zdrowotnej dla przedsiębiorców opodatkowanych kartą podatkową wynosi 9% minimalnego wynagrodzenia.

Zmiany obciążenia składką w latach 1999–2009 W latach 1999–2009 w Polsce następował stopniowy wzrost obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ich udział w wynagrodzeniu minimalnym wzrósł z poziomu 6,10% w 1999 roku do 7,77% w 2009 roku. Przypisy

Bibliografia Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym z dnia 6 lutego 1997 r. () (uchylona) Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ()

Linki zewnętrzne

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego Opieka medyczna w USA > Ubezpieczenia prywatne, Medicare i Medicaid, Stanowy Program Ubezpieczenia Zdrowotnego Dzieci (SCHIP)

Kategoria:System opieki zdrowotnej Kategoria:Ubezpieczenia osobowe Kategoria:Ubezpieczenia społeczne w Polsce