Zapornia – rodzaj ptaków z podrodziny łysek (Fulicinae) w obrębie rodziny chruścieli (Rallidae).

Zasięg występowania Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji, Afryce, Australazji oraz na wyspach na Oceanie Spokojnym (Kosrae, Henderson, Hawaiʻi).

Morfologia Długość ciała 17–28 cm, rozpiętość skrzydeł 26–39 cm; masa ciała samic 17–140 g, samców 23–170 g.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1816 roku angielski przyrodnik i zoolog William Elford Leach w publikacji własnego autorstwa poświęconej systematyce ssaków i ptaków ze zbiorów Muzeum Brytyjskiego. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) zielonka (Z. parva).

Etymologia Zapornia: anagram nazwy rodzaju Porzana Vieillot, 1816 (kureczka). Phalaridion: zdrobnienie gr. φαλαρις phalaris ‘niezidentyfikowany ptak wodny’, prawdopodobnie łyska, ale być może również kokoszka, od φαλος phalos ‘biały’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Rallus pusillus . Rallites: rodzaj Rallus (wodnik); gr. -ιτης -itēs ‘przypominający’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Rallus pusillus . Limnocorax: limnē ‘bagno’; κοραξ korax, κορακος korakos ‘kruk’ (tj. kruczoczarny), od κρωζω krōzō ‘krakać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Gallinula flavirostra . Limnobaenus: gr. λιμνη limnē ‘bagno, mokradło’; βαινω bainō ‘chodzić, wędrować’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Rallus fuscus . Pennula: łac. pennula ‘skrzydełko’, od zdrobnienia penna ‘pióro’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Pennula millsi (= †Rallus sandwichensis ). Kittlitzia: kpt. Friedrich Heinrich Freiherr von Kittlitz (1799–1874), armia pruska, podróżnik, artysta, ornitolog. Gatunek typowy: Rallus monasa . Aphanolimnas: gr. αφανης aphanēs ‘ukryty, niewidoczny’, od negatywnego przedrostka α- a-; φαινω phainō ‘pokazywać się’; nowołac. limnas ‘wodnik’, od gr. λιμνας limnas ‘z bagna’, od λιμνη limnē ‘bagno, moczary’. Porzanula: rodzaj Porzana ; łac. przyrostek zdrabniający -ula. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Porzanula palmeri . Porzanoidea: rodzaj Porzana ; gr. -οιδης -oidēs ‘przypominający’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Gallinula immaculata (= Rallus tabuensis ). Schoenocrex: gr. σχοινος skhoinos ‘sitowie, trzcina’; κρεξ krex, κρεκος krekos ‘chruściel’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Rallus pusillus . Nesophylax: gr. νησοφυλαξ nēsophulax, νησοφυλακος nēsophulakos ‘strażnik wyspy’, od νησος nēsos ‘wyspa’ (tj. Henderson, Pitcairn); φυλαξ phulax, φυλακος phulakos ‘strażnik, wartownik’, od φυλασσω phulassō ‘pilnować’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Porzana atra . Palugalla: łac. palus, paludis ‘bagno’; gallus ‘kogucik’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Rallus parvus .

Podział systematyczny Taksony wyodrębnione z Porzana i Amaurornis. Do rodzaju należą następujące współczesne gatunki: Zapornia fusca – kureczka kasztanowata Zapornia paykullii – kureczka wschodnia Zapornia flavirostra – kureczka czarna Zapornia akool – kureczka brązowa Zapornia parva – zielonka Zapornia pusilla – karliczka zwyczajna Zapornia astrictocarpa – kureczka atlantycka – takson wymarły wkrótce po odkryciu Wyspy Świętej Heleny w 1502 roku Zapornia palmeri – karliczka hawajska – takson wymarły około 1940 roku Zapornia olivieri – kureczka madagaskarska Zapornia bicolor – kureczka czarnosterna Zapornia sandwichensis – kureczka hawajska – takson wymarły pod koniec XIX wieku Zapornia nigra – kureczka polinezyjska – takson wymarły najprawdopodobniej pod koniec XVIII wieku Zapornia atra – kureczka smolista Zapornia tabuensis – kureczka posępna Zapornia monasa – kureczka mikronezyjska – takson wymarły, znany tylko z dwóch okazów znalezionych w 1827/28 roku

Opisano również gatunki wymarłe w miocenie: Zapornia kretzoii Zapornia veterior

Uwagi

Przypisy

Systematyka i nazwy polskie za:

Bibliografia

Kategoria:Chruściele Kategoria:Taksony opisane przez Williama Elforda Leacha