Szczyt Czekanowskiego (ros. Пик Чекановского, Pik Czekanowskogo) – jeden z wyższych szczytów gór Chamar-Daban nad Bajkałem. Wznosi się na wysokość 2069 m n.p.m.
Nazwa szczytu upamiętnia polskiego zesłańca i geologa Aleksandra Czekanowskiego.
Położenie Szczyt Czekanowskiego leży w paśmie Chamar-Daban – łańcuchu górskim w azjatyckiej części Rosji, ciągnącym się wzdłuż południowo-wschodnich brzegów Bajkału, o długości ok. 420 km i szerokości 65 km. Średnia wysokość szczytów w paśmie waha się między 1500 a 1800 m n.p.m.; masywy w bezpośrednim sąsiedztwie jeziora przekraczają 2000 m n.p.m.
Klimat rejonu cechuje się dużą wilgotnością – roczne sumy opadów w częściach pasma przylegających do Bajkału sięgają 2000 mm, a zimowa pokrywa śnieżna może osiągać kilka metrów grubości. Powyżej około 1700 m n.p.m. zwarta tajga ustępuje zarośliom karłowatej limby, górskiej tundrze i skalistym piargom.
Niedaleko gór przebiega Kolej Transsyberyjska; najbliższe stacje to Sludianka i Mysowa (Babuszkin).
Patron szczytu Aleksander Czekanowski (ur. 12 lutego 1833 w Krzemieńcu, zm. 30 października 1876 w Petersburgu) – polski podróżnik, geolog i paleontolog, badacz Syberii Środkowej.
Podejrzany o udział w powstaniu styczniowym (1863), został aresztowany i zesłany przez władze carskie na Syberię – najpierw do Zabajkala, następnie do wsi Padun nad Angarą, gdzie pracował w ciężkich warunkach. Mimo to nie zaprzestał działalności naukowej, prowadząc obserwacje meteorologiczne za pomocą własnoręcznie wykonanych przyrządów i gromadząc zbiory geologiczne, botaniczne i paleontologiczne.
W 1868 roku, dzięki staraniom przyjaciela Fryderyka Schmidta, Czekanowski uzyskał przeniesienie do Irkucka. Na zlecenie Syberyjskiego Oddziału Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego prowadził badania geologiczne guberni irkuckiej. W 1870 roku – jako prawdopodobnie pierwszy zesłaniec w historii – otrzymał złoty medal Cesarskiego Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego. W 1874 roku wydał w Irkucku Badania geologiczne Guberni Irkuckiej wraz z pierwszą mapą geologiczną tego regionu.
Jego imieniem nazwano 23 gatunki skamieniałości, 5 gatunków współczesnych roślin oraz pasmo Gór Czekanowskiego na Syberii.
Polskie ślady w Chamar-Dabanie Szczyt Czekanowskiego nie jest jedynym miejscem w paśmie Chamar-Daban upamiętniającym polskich zesłańców. Niedaleko wznosi się Pik Czerskiego (2090 m n.p.m.), nazwany na cześć Jana Czerskiego – geografa i geologa, który za udział w powstaniu styczniowym także trafił na Syberię. Czekanowski, Czerski i Benedykt Dybowski są uznawani za pionierów badań przyrodniczych środkowej i wschodniej Syberii.
Zobacz też Aleksander Czekanowski Chamar-Daban Pik Czerskiego Jan Czerski Benedykt Dybowski Bajkał
Przypisy
Kategoria:Azjatyckie szczyty Rosji