Łopian mniejszy (Arctium minus (Hill) Bernh.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Jako gatunek rodzimy występuje w całej Europie od Azorów po Ural, w północno-zachodniej Afryce oraz południowo-zachodniej Azji (po Afganistan na wschodzie). Jako gatunek zawleczony obecny jest w południowo-wschodniej Australii, Nowej Zelandii, w Ameryce Północnej i Południowej oraz w zachodniej Syberii i w Kraju Nadmorskim. W Polsce rośnie pospolicie na obszarze niemal całego kraju, lokalnie bywa rzadszy np. w Bieszczadach i na północnym wschodzie. W polskich górach sięga do rzędnej 700 m n.p.m.

Morfologia mały|lewo|200px|Koszyczki rozmieszczone wzdłuż gałązek mały|Pokrój Pokrój Roślina zielna osiągająca zwykle od 0,5 do 1,5 m wysokości, rzadko do 3 m. Łodyga jest bruzdowana i omszona, prosto wzniesiona, rozgałęziona i gałązki także są wzniesione. Liście Dolne duże, osiągające od 30 do 60 cm długości i do 35 cm szerokości, wyższe są mniejsze. Osadzone są na ogonkach osiągających (w przypadku dolnych liści) do 50 cm długości. Ogonki mają pusty rdzeń przynajmniej u nasady. Blaszki są szeroko jajowate, mają sercowatą nasadę, wierzchołek zaostrzony lub tępy, są całobrzegie lub odlegle, płytko ząbkowane. Z wierzchu liście są zielone, z rzadkimi i krótkimi włoskami. Od spodu są cienko kutnerowato owłosione i szarozielone. Kwiaty Zebrane w koszyczki szerokości 1,5–2,5 cm, ustawione groniasto wzdłuż gałązek; górne są siedzące, niższe osadzone są na szypułkach. Koszyczki są zwykle nieowłosione, rzadziej słabo pajęczynowato owłosione. Łuskowate liście okrywy są krótsze od kwiatów i wszystkie zakończone są haczykowato, ze szczytową częścią igiełkowato cienką. Szczeciniaste plewinki niewiele krótsze od wewnętrznych łusek okrywy. Kwiatów w koszyczku jest ponad 30. Ich korona jest purpurowa lub różowa, rzadko biała, długości 7–12 mm, bez włosków gruczołowatych Owoce Ciemnobrązowe niełupki długości 5–8 mm, odwrotnie jajowate, w części szczytowej ucięte, słabo żeberkowane. Zwieńczone ostkami puchu kielichowego długości do 3,5 mm. Gatunki podobne Groniasto wzdłuż gałązek rozmieszczone koszyczki ma także łopian gajowy A. nemorosum. Różni się on większymi rozmiarami koszyczków (3–4 cm średnicy), łukowato przewisającymi gałązkami i większymi owockami osiągającymi 7–10 mm. Podobne wielkością koszyczki ma łopian pajęczynowaty A. tomentosum, jednak skupione są one w podbaldachy na końcach gałązek i zwykle silnie pajęczynowato owłosione. Łopian większy A. lappa różni się zarówno znacznie większymi koszyczkami (3–4 cm średnicy) jak i ułożeniem ich w podbaldachach na końcach gałązek.

Biologia i ekologia Roślina dwuletnia, hemikryptofit. Kwitnie od lipca do września.

Liczba chromosomów 2n = 32, 36.

Rośnie na obrzeżach lasów z olszą, w dolinach rzek, najczęściej jednak spotykany jest w siedliskach ruderalnych – na przychaciach i przydrożach, także na odłogach. Gatunek charakterystyczny rzędu Artemisietalia i zespołu Arctio-Artemisietum vulgaris.

Mieszańce Tworzy mieszańce z: łopianem pajęczynowatym – A. × mixtum (Simk.) Nym., większym – A. × nothum (Ruhmer) Weiss i gajowym – A. × maassii (M. Schulze) Rouy.

Przypisy

Kategoria:Carduoideae Kategoria:Rośliny lecznicze