Gubernia jelizawietpolska () – jednostka administracyjna Imperium Rosyjskiego na Kaukazie, utworzona ukazem Aleksandra II w 1868. Stolicą guberni był Jelizawietpol. Wchodziła w skład Namiestnictwa Kaukaskiego. Istniała do 1918.
Gubernia była położona we wschodniej części Kaukazu Południowego pomiędzy 38°50′ a 41 1/2° długości geograficznej północnej i 44°21′ a 48°21′ szerokości geograficznej wschodniej. Graniczyła od północy z gubernią tyfliską, okręgiem zakatalskim i obwodem dagestańskim, od wschodu z gubernią bakijską, na zachodzie z gubernią tyfliską i gubernią erywańską, na południu z Persją, od której oddzielała ją rzeka Araks, stanowiąca granicę państwową Imperium Rosyjskiego.
Powierzchnia guberni wynosiła w 1897 – 44 136 km² (38 782,5 wiorst ²). Gubernia w początkach XX wieku była podzielona na 8 ujezdów.
Demografia Ludność, według spisu powszechnego 1897 – 878 415 osób – Azerów (60,8%), Ormian (33,3%), Lezginów (1,7%), Rosjan (1,6%), Białorusinów, Niemców, Kurdów, Tatów i Udynów.
Ludność w ujezdach według deklarowanej narodowości 1897Pierwszy powszechny spis ludności Imperium Rosyjskiego 1897 – Gubernia jelizawietpolska – ludność według deklarowanego języka ojczystego. Ujezd Azerowie Ormianie Lezgini Rosjanie Białorusini Niemcy Kurdowie Tatowie Udyni Gubernia łącznie 60,8% 33,3% 1,7% 1,6% … … … … … Areski 70,1% 20,5% 8,7% … … … … … … Dżewanszyrski 74,1% 23,7% … 1,1% … … … … … Dżabrailski 71,6% 26,9% … … … … … … … Jelizawietpolski 63,9% 26,4% … 4,4% 1,7% 1,9% … … … Zangezurski 51,6% 46,1% … … … … 1,3% … … Kazachski 57,2% 38,9% … 3,0% … … … … … Nuchiński 69,3% 15,7% 7,1% … … … … 1,5% 5,8% Szuszeński 45,3% 53,3% … 1,0% … … … … …
Po przewrocie bolszewickim w Rosji i rozpędzeniu Konstytuanty Rosji przez bolszewików, Sejm Zakaukaski proklamował 10 lutego 1918 powstanie Zakaukaskiej Demokratycznej Republiki Federacyjnej, w której skład weszła gubernia jelizawietpolska. Od 28 maja 1918 Demokratyczna Republika Azerbejdżanu. Po podboju Azerbejdżanu przez Armię Czerwoną w Azerbejdżańskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej (od 28 kwietnia 1920), w tym w latach 1922–1936 w składzie Zakaukaskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej – republiki związkowej ZSRR, w latach 1936–1991 samodzielna republika związkowa ZSRR. Od 1991 niepodległy Azerbejdżan. Region Górskiego Karabachu (z Szuszą i Stepanakertem) funkcjonował w latach 1991–2023 jako nieuznane międzynarodowo quasi-państwo kontrolowane przez miejscowych Ormian wspieranych przez Armenię.
Przypisy
Bibliografia Елизаветпольская губерния Энциклопедия Брокгауза Ф.А. и Ефрона И.А.
Jelizawietpolska Kategoria:Historia Azerbejdżanu