Anatolij Wasiljewicz Firsow (ros. Анатолий Васильевич Фирсов; ur. 1 lutego 1941 w Moskwie, zm. 24 lipca 2000 w Firsanowce, rejon Chimki, obwód moskiewski) – radziecki hokeista, reprezentant ZSRR, trzykrotny olimpijczyk, trener hokejowy. Działacz państwowy.
Kariera zawodnicza Spartak Moskwa (1958-1961) CSKA Moskwa (1961-1973)
Wychowanek Spartaka, do składu którego trafił w wieku 17 lat w 1958. W 1961 został powołany do służby wojskowej i w związku z tym został przeniesiony do innego stołecznego klubu, armijnego CSKA. Był jego wieloletnim zawodnikiem przez kolejnych 13 sezonów. W ramach mistrzostw ZSRR rozegrał 474 meczów, w których strzelił 346 goli.
Uczestniczył w turniejach mistrzostw świata w 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1971 oraz zimowych igrzysk olimpijskich 1964, 1968, 1972. W tym czasie był powoływany do reprezentacji przez wybitnego trenera reprezentacji Anatolija Tarasowa, który równolegle był jego szkoleniowcem w zespole klubowym CSKA i doceniał jego umiejętności. Z kadrą ZSRR ośmiokrotnie zdobył tytuł mistrzów świata, zaś indywidualnie trzykrotnie był najskuteczniejszym zawodnikiem i strzelcem turnieju, cztery razy był wybierany do składu gwiazd turnieju (dwukrotnie jako lewoskrzydłowy i dwukrotnie jako prawoskrzydłowy) oraz trzy razy został uznany najlepszym napastnikiem turnieju. Łącznie na turniejach zimowych igrzysk olimpijskich w 67 rozegranych meczach strzelił 66 goli.
Po odejściu Tarasowa ze stanowiska trenera, przywiązany do niego Firsow postanowił zakończyć karierę w wieku 32 lat (jak przyznał, był „oddany Tarasowowi” i „nie wierzył już żadnemu innemu trenerowi”). Wówczas w 1972 przedstawiciele kanadyjskiego klubu Montreal Canadiens sondowali możliwość występów Firsowa w jego barwach w zawodowej lidze NHL, lecz ich zapytanie pozostało bez odpowiedzi ze strony radzieckich władz. W trakcie ostatniego meczu Turnieju Izwiestii 21 grudnia 1973 ZSRR–Czechosłowacja (7:1) wystąpił po raz ostatni jako czynny zawodnik pojawiając się na lodzie w sposób symboliczny (prócz niego ostatni raz wystąpili wówczas Aleksandr Ragulin i Witalij Dawydow).
Został uznany za jednego z najlepszych napastników w historii hokeja. Mimo że dysponował wątłymi warunkami fizycznymi (był niewysoki i szczupły – z uwagi na to określano go mianem „filigranowy”), dzięki konsekwentnemu treningowi rozwinął możliwości kondycyjne i siłowe.
Był doceniany z uwagi na nieprzeciętne umiejętności.
Przyczynił się do rozwoju hokeja w ZSRR swoim talentem przyciągając młodzież do tej dyscypliny.
W trakcie kariery zyskał pseudonim Mag.
Kariera trenerska CSKA Moskwa (1972-1977) Reprezentacja ZSRR juniorów (1976-1977) Legia Warszawa (1977-1979)
Po zakończeniu kariery został trenerem i przez kilka lat trenował juniorów w CSKA. Absolwent Moskiewskiej Państwowej Akademii Kultury Fizycznej z 1977. Przez rok pracował z reprezentacją ZSRR juniorów do lat 18, zdobywając z nią brązowy medal na turnieju mistrzostw Europy w 1977. Następnie wyjechał do Polski i przez dwa lata był szkoleniowcem również wojskowego klubu, Legii Warszawa, z którą w 1978 uzyskał awans do ówczesnej I ligi (po nim trenerem w tym klubie był inny były zawodnik CSKA, Konstantin Łoktiew). Po demobilizacji z wojska w 1987 podjął pracę w Eksperymentalnym Stowarzyszeniu Młodzieżowym "Kirowiec" działając na rzecz nauki hokeja wśród młodzieży.
Inne informacje Urodził się podczas wojny światowej, jego rodzicami byli Wasilij i Klawdija, miał dwoje rodzeństwa: brata Wiktora i siostrę Walentinę. Wkrótce po jego narodzinach w 1941 jego ojciec zginął na froncie wojny z Niemcami. W 1973 opublikował książkę pt. Zapal światło zwycięstwa (ros. Зажечь победы свет). Od 1968 należał do KPZR. W 1989 został wybranym deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR. Jako parlamentarzysta działał na rzecz poprawy stanu zdrowia i sportu w Rosji oraz osób niepełnosprawnych i byłych sportowców. W latach 90. prowadził działalność biznesową w Szwajcarii (posiadał hotel w tym kraju). Ostatni mecz, o charakterze pokazowym, rozegrał w maju 2000 podczas jubileuszu 60 lat Wiaczesława Starszynowa. W 2000 zmarła jego żona, a Anatolij Firsow zmarł dwa miesiące później na zawał serca w swojej daczy w miejscowości Firsanowka pod Moskwą. Został pochowany na cmentarzu w miejscowości Schodnia. W 2001 na jego grobie umieszczono pomnik wraz z krzyżem. Miał syna Anatolija, który wraz z Wiktorem Kuźkinem założył Fundację Anatolija Firsowa. W pierwszą rocznicę jego śmierci imieniem Anatolija Firsowa nazwano diament znaleziony w Jakucji o wadze 94 karatów. W późniejszym czasie informowano o diamencie nazwanym jego imieniem o wadze 181,59 karatów W 2011 powstał film dokumentalny z serii Gwiazdy sowieckiego lodu, poświęcony Anatolijowi Firsowowi i Władimirowi Jurzinowowi.
Osiągnięcia Reprezentacyjne 16px Złoty medal mistrzostw świata: 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1971 16px Złoty medal mistrzostw Europy: 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970 16px Srebrny medal mistrzostw Europy: 1971 16px Złoty medal igrzysk olimpijskich: 1964, 1968, 1972
Klubowe 16px Złoty medal mistrzostw ZSRR: 1963, 1964, 1965, 1966, 1968, 1970, 1971, 1972, 1973 z CSKA Moskwa 16px Srebrny medal mistrzostw ZSRR: 1967, 1969 z CSKA Moskwa 16px Brązowy medal mistrzostw ZSRR: 1962 z CSKA Moskwa Puchar ZSRR: 1966, 1967, 1968, 1969, 1973 z CSKA Moskwa Puchar Europy: 1969, 1970, 1971, 1972, 1973 z CSKA Moskwa
Indywidualne Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 1967: Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej turnieju: 22 punkty Skład gwiazd turnieju (jako lewoskrzydłowy) Najlepszy napastnik turnieju Sezon 1967/1968 ligi radzieckiej: Najlepszy zawodnik sezonu mistrzostw ZSRR w hokeju na lodzie Hokej na lodzie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1968: Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców turnieju: 12 goli Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej turnieju: 16 punktów Skład gwiazd turnieju Najlepszy napastnik turnieju Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 1968: Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców turnieju: 12 goli Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej turnieju: 16 punktów Skład gwiazd turnieju (jako lewoskrzydłowy) Najlepszy napastnik turnieju Sezon 1968/1969 ligi radzieckiej: Najlepszy zawodnik sezonu mistrzostw ZSRR w hokeju na lodzie Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 1969: Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców turnieju: 10 goli Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej turnieju: 14 punktów Skład gwiazd turnieju (jako lewoskrzydłowy) Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 1970: Skład gwiazd turnieju Sezon 1970/1971 ligi radzieckiej: Najlepszy zawodnik sezonu mistrzostw ZSRR w hokeju na lodzie Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie 1971: Pierwsze miejsce w klasyfikacji strzelców turnieju: 11 goli Pierwsze miejsce w klasyfikacji kanadyjskiej turnieju: 19 punktów Skład gwiazd turnieju (jako lewoskrzydłowy) Najlepszy napastnik turnieju Sezon 1971/1972 ligi radzieckiej: Nagroda Najlepsza Trójka dla tercetu najskuteczniejszych strzelców ligi (oraz Walerij Charłamow i Władimir Wikułow) - łącznie 78 goli
Szkoleniowe 16px Brązowy medal mistrzostw Europy juniorów do lat 18: 1977 z ZSRR 16px Złoty medal II ligi polskiej i awans do I ligi polskiej: 1978
Wyróżnienia i odznaczenia Wyróżnienia sportowe Zasłużony Mistrz Sportu ZSRR w hokeju na lodzie: 1964 Zasłużony Trener ZSRR Galeria Sławy IIHF: 1998 Rosyjska Galeria Hokejowej Sławy: 2014 (pośmiertnie)
Odznaczenia państwowe Order „Znak Honoru”: 1965, 1968 Order Czerwonego Sztandaru Pracy: 1972
Przypisy
Bibliografia
Anatolij Firsow – profil na stronie chidlovski.net – biogram na stronie sport-necropol.narod.ru – biogram na stronie games-olimpic.ru – biogram na stronie Rosyjskiej Federacji Hokejowej
Kategoria:Członkowie Galerii Sławy IIHF Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR Kategoria:Hokeiści Spartaka Moskwa Kategoria:Hokeiści CSKA Moskwa Kategoria:Hokeiści na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1964 Kategoria:Hokeiści na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1968 Kategoria:Hokeiści na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1972 Kategoria:Medaliści Zimowych Igrzysk Olimpijskich 1964 Kategoria:Medaliści Zimowych Igrzysk Olimpijskich 1968 Kategoria:Medaliści Zimowych Igrzysk Olimpijskich 1972 Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem „Znak Honoru” Kategoria:Radzieccy hokeiści Kategoria:Radzieccy medaliści olimpijscy Kategoria:Radzieccy olimpijczycy (Innsbruck 1964) Kategoria:Radzieccy olimpijczycy (Grenoble 1968) Kategoria:Radzieccy olimpijczycy (Sapporo 1972) Kategoria:Radzieccy trenerzy hokejowi Kategoria:Rosyjscy trenerzy hokejowi Kategoria:Rosyjscy działacze hokeja na lodzie Kategoria:Trenerzy hokeistów CSKA Moskwa Kategoria:Trenerzy hokeistów Legii Warszawa Kategoria:Urodzeni w 1941 Kategoria:Zasłużeni Mistrzowie Sportu ZSRR Kategoria:Zmarli w 2000 Kategoria:Ludzie urodzeni w Moskwie