thumb|Marshall w stopniu pułkownika w 1919 thumb|Marshall z Józefem Stalinem, Wiaczesławem Mołotowem i Harrym Hopkinsem na konferencji w Teheranie, grudzień 1943 George Catlett Marshall (ur. 31 grudnia 1880 w Uniontown, zm. 16 października 1959 w Waszyngtonie) – amerykański wojskowy i dyplomata, generał armii, szef Sztabu Armii (1939–1945), 50. sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych (1947–1949), przewodniczący Amerykańskiego Czerwonego Krzyża (1949–1950) i sekretarz obrony (1950–1951). Laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1953).
Życiorys Od 1901 w armii amerykańskiej. Do czasu wybuchu II wojny światowej pełnił wiele funkcji związanych ze szkoleniem, planowaniem oraz modernizacją uzbrojenia. W 1939 prezydent Franklin Delano Roosevelt mianował go szefem Sztabu Armii Lądowej. Marshall pełnił tę funkcję do 1945. W latach 1947–1949 był sekretarzem stanu w ekipie Harry’ego Trumana.
Uważany jest za współtwórcę doktryny Trumana oraz twórcę planu pomocy gospodarczej dla Europy – , od jego nazwiska nazwanego Planem Marshalla. Marshall, w przemówieniu wygłoszonym 5 czerwca 1947 na Uniwersytecie Harvarda, powiedział: Stany Zjednoczone powinny zrobić wszystko, co jest w ich mocy, by pomóc w powrocie do zdrowia gospodarczego na świecie, bez którego nie może być politycznej równowagi i pokoju. Plan ten został zrealizowany w latach 1948–1951 – brało w nim udział 16 państw europejskich i Turcja. Państwa bloku wschodniego (m.in. Polska) oraz Finlandia odmówiły udziału w programie pod naciskiem ZSRR, uznającego ten plan za próbę szerzenia kapitalizmu przez USA.
22 marca 1946 – w uznaniu wybitnego przywództwa, jako szefa sztabu armii i członka Kolegium Połączonych Szefów Sztabów (Joint Chiefs of Staff), w planowaniu rozbudowy, wyposażenia, szkolenia i rozmieszczenia Armii Stanów Zjednoczonych oraz w formułowaniu i wdrażaniu globalnej strategii, która doprowadziła do zwycięstwa w II wojnie światowej, a także w podziękowaniu wszystkim członkom Armii Stanów Zjednoczonych, którzy służyli pod jego dowództwem z heroicznym oddaniem i osobistym poświęceniem – został uhonorowany Złotym Medalem Kongresu (Congressional Gold Medal) – jednym z najwyższych odznaczeń cywilnych w Stanach Zjednoczonych.
W 1949 Marshall zrezygnował z pracy w Departamencie Stanu i został przewodniczącym Amerykańskiego Czerwonego Krzyża. W latach 1950–1951 był sekretarzem obrony USA.
W uznaniu zasług w stworzeniu „Planu Marshalla” w 1953 został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla. Człowiek Roku 1943 i 1947 według magazynu „Time”.
Awanse 40px|porucznik podporucznik US Army – 2 lutego 1902 40px|porucznik porucznik US Army – 7 marca 1907 40px|kapitan kapitan US Army – 1 lipca 1916 40px|major major National Army – 5 sierpnia 1917 40px|podpułkownik podpułkownik National Army – 5 stycznia 1918 40px|pułkownik pułkownik National Army – 27 sierpnia 1918 40px|kapitan kapitan Regular Army – 30 czerwca 1920 (przywrócony do stopnia czasu pokoju) 40px|major major Regular Army – 1 lipca 1920 40px|podpułkownik podpułkownik Regular Army – 21 sierpnia 1923 40px|pułkownik pułkownik Regular Army – 1 września 1933 40px|generał brygadier generał brygadier Regular Army – 1 października 1936 40px|generał major generał major Regular Army – 1 lipca 1939 40px|generał porucznik generał porucznik Regular Army – 1 sierpnia 1939 40px|generał generał Regular Army – 1 września 1939 40px|generał armii generał armii – 16 grudnia 1944; na stałe w regularnej armii – 11 kwietnia 1946
Odznaczenia Medal Sił Lądowych za Wybitną Służbę – dwukrotnie Srebrna Gwiazda Philippine Campaign Medal Medal Zwycięstwa I WŚ Medal Armii Okupacyjnej Niemiec Medal Amerykańskiej Służby Obronnej Medal Kampanii Amerykańskiej Medal Kampanii Azji-Pacyfiku Medal Kampanii Europy-Afryki-Bliskiego Wschodu Medal Zwycięstwa w II Wojnie Światowej Medal Służby Obrony Narodowej Order Zasługi Wojskowej (Brazylia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Chile) Order Abdon Calderon I klasy (Ekwador) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja) Krzyż Wielki Orderu Jerzego I (Grecja) Krzyż Wielki Orderu Oranje-Nassau (1947, Holandia) Order Boyaca (Kolumbia) Order Zasługi Wojskowej I klasy (Kuba) Wielka Wstęga Orderu Alawitów (Maroko) Medal of La Solidaridad II klasy (Panama) Wielki Oficer Orderu Słońca Peru (Peru) Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Order Korony Italii (Włochy) Order Świętych Maurycego i Łazarza (Włochy) Order Suworowa I klasy (ZSRR)
Przypisy
Bibliografia Biographies of the Secretaries of State: George Catlett Marshall Office of the Historian, Bureau of Public Affairs, Departament Stanu Stanów Zjednoczonych [dostęp 10 czerwca 2011] Fundacja Marshalla [dostęp 10 czerwca 2011] E. Larrabee, Commander in Chief: Franklin D. Roosevelt, his Lieutenants and their War, Nowy Jork, 1983 Маршалл Джордж Кэтлетт – Проект ХРОНОС [dostęp 10 czerwca 2011] F.C. Pogue, George C. Marshall, Nowy Jork, 1964-1983
Kategoria:Amerykańscy generałowie Kategoria:Laureaci Międzynarodowej Nagrody Karola Wielkiego Kategoria:Ludzie roku tygodnika Time Kategoria:Nobliści – nagroda pokojowa Kategoria:Odznaczeni Army Distinguished Service Medal Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Odznaczeni National Defense Service Medal Kategoria:Odznaczeni Orderem Jerzego I Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Włoch Kategoria:Odznaczeni Orderem Łaźni Kategoria:Odznaczeni Orderem Oranje-Nassau Kategoria:Odznaczeni Orderem Słońca Peru Kategoria:Odznaczeni Orderem Suworowa Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi (Chile) Kategoria:Odznaczeni Srebrną Gwiazdą Kategoria:Sekretarze obrony Stanów Zjednoczonych Kategoria:Sekretarze stanu Stanów Zjednoczonych Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Stany Zjednoczone) Kategoria:Uczestnicy II wojny światowej Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zmarli w 1959 Kategoria:Amerykańscy nobliści Kategoria:Odznaczeni Orderem Alawitów Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem Kongresu