Adolf Abram, ps. „Adaś”, „Władysław Jaworski” (ur. 24 grudnia 1894 w Demni Wyżnej, zm. 17 marca 1969 w Nowym Jorku) – major artylerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, członek Rady Głównej Centralnego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych od 1934 rokuSprawozdanie Centralnego Towarzystwa Organizacyj i Kółek Rolniczych w Warszawie za 1934/5 Rok, Warszawa 1935, s. 17..

Życiorys Urodził się 24 grudnia 1894 w Demni Wyżnej, w rodzinie Adolfa i Filipiny z domu Saling. W Stanisławowie uczył się w szkole realnej, a następnie w Wiedniu w polskim gimnazjum, gdzie otrzymał świadectwo dojrzałości w grudniu 1914. Przez jeden semestr studiował w tamtejszej Hochschule für Bodenkultur (Akademii Rolniczej). Należał od 1912 do Związku Strzeleckiego w Stanisławowie, w którym awansował na podoficera.

Służył od sierpnia 1914 w Legionach Polskich, będąc początkowo sekcyjnym w batalionie uzupełniającym, a od września dowódcą działa w 1 pułku artylerii. Brał udział w bi­twach pod Krzy­wo­pło­ta­mi, Li­ma­no­wą, Ko­na­ra­mi. Ponownie został przeniesiony w czerwcu następnego roku do batalionu uzupełniającego, a od listopada służył ponownie w 1 pułku, w którym był ogniomistrzemZ przerwą w okresie styczeń–luty 1916, ponieważ uczęszczał na kurs aspirantów oficerskich w Rembertowie. 2 sierpnia 1917, po kryzysie przysięgowym, został wcielony do armii austro-węgierskiej, ale rozpoczął tam służbę dopiero w listopadzie tego samego roku z powodu ciężkiej choroby. W Pozsany na Węgrzech ukończył szkołę oficerów rezerwy (styczeń–maj 1918) i awansował na stopień chorążego. Urlopowany w celu kontynuowania studiów, wstąpił do POW, w Kijowie został komendantem miasta i oficerem wyszkoleniowym Okręgu Charków Komendy Naczelnej III POW.

W Wojsku Polskim od listopada 1918, w Grupie pułkownika Czesława Rybińskiego, dowodził złożoną z dwóch dział artylerią. 28 listopada, w czasie bitwy pod Mikulińcami, trafił do niewoli ukraińskiej. Zbiegł z niej 3 czerwca kolejnego roku i został przydzielony do 2 pułku artylerii ciężkiej, a w tym samym roku od sierpnia został sekretarzem, a później referentem sekcji amunicyjnej Departamentu Artylerii Ministerstwa Spraw Wojskowych. W 1 pułku artylerii polowej Legionów był od czerwca 1920 pierwszym oficerem, a następnie dowódcą baterii. Od­zna­czył się mę­stwem w bo­jach pod wsią Ze­lwa, pod­czas ak­cji na Sej­ny 22 września oraz przy przej­ściu to­ru ko­le­jo­we­go mię­dzy Stołp­ca­mi a Ho­ro­dzie­ją 3 października 1920. Adiutant tej jednostki od grudnia, a od lipca 1921 adiutant 1 Brygady Artylerii Legionów. Ukończył w Toruniu w okresie sierpień–październik wyższy kurs oficerów sztabowych artylerii i powrócił do 1 pułku artylerii polowej Legionów na stanowisko p.o. dowódcy baterii. Z dniem 1 maja 1922 przeniesiony do rezerwy. 17 maja 1922 odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari" V klasy. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 672. lokatą w korpusie oficerów rezerwowych artylerii. Posiadał przydział w rezerwie do 1 pułku artylerii polowej Legionów. W 1934 posiadał przydział w rezerwie do 8 pułku artylerii lekkiej w Płocku.

Pracował jako rolnik, a później był urzędnikiem. Działał w Związku OsadnikówUtworzony w 1922 roku, a do wybuchu wojny pełnił funkcję jednego z dwóch wiceprezesów zarządu tego związku. Był również w ostatnim okresie przed wybuchem wojny sekretarzem Głównej Komisji Rewizyjnej Związku Legionistów Polskich.

Podczas okupacji niemieckiej mieszkał w Warszawie i używał przybranego nazwiska Władysław Jaworski. Abram na początku października 1939 skontaktował Aleksandra Kamińskiego z komendantem Okręgu Warszawa-Miasto SZP Henrykiem Józewskim, który zlecił Kamińskiemu zorganizowanie wydawania „Biuletynu Informacyjnego”Późniejszy centralny organ prasowy KG ZWZ-AK, który był najważniejszym pismem konspiracyjnym w okupowanej Polsce. Wraz z ówczesnym szefem BIP Komendy Okręgu Warszawa-Miasto ZWZ Zygmuntem Hemplem przedstawił w 1940 generałowi Stefanowi Roweckiemu projekt utworzenia specjalnej organizacji, która miałaby kierować cywilną walką społeczeństwa. W wydawanym od kwietnia 1942 miesięczniku „Ziemie Wschodnie Rzeczypospolitej”Redagowanym przez Henryka Józewskiego był współpracownikiem Józewskiego. Dzia­łał rów­nież w innej organizacji piłsudczykowskiej - KON, a od 1943 re­da­go­wał wydawany przez Konwent „Wschod­ni Biu­le­tyn In­for­ma­cyj­ny”.

W powstaniu warszawskim czynnie działał w cywilnej służbie pomocniczej, a następnie wywieziony do Niemiec po kapitulacji oddziałów powstańczych. Wyjechał do USA po zakończeniu wojny i przebywał początkowo w Nowym Jorku, a później w AndesOkolice miasteczka Fleishmans (stan Nowy Jork). Imał się różnych zająć.

Chorował na raka. 17 marca 1969 zmarł po dwóch operacjach w szpitalu w Nowym Jorku. Pochowany został w Andes, a na jego grobie postawiony został mały pomnik, który ufundował Instytut Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku. Instytutowi zapisał w testamencie dom w Andes i 10.000 dolarów.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7500 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości z Mieczami – 10 grudnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych czterokrotnie – 1922 Złoty Krzyż Zasługi – 8 lipca 1929 „za zasługi na polu organizacji rolnictwa”.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Marek Gałę­zow­ski, Przeciw dwóm zaborcom. Polityczna konspiracja piłsudczykowska w kraju w latach 1939–1947, Warszawa: IPN, 2013.

Kategoria:Członkowie Centralnego Towarzystwa Organizacji i Kółek Rolniczych Kategoria:Członkowie centralnych władz organizacyjnych Związku Legionistów Polskich Kategoria:Członkowie Komend Okręgów POW Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Kapitanowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Artylerii Lekkiej Legionów Kategoria:Oficerowie 8 Płockiego Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Podoficerowie artylerii Legionów Polskich Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1969