Nikodem Felicjan Bętkowski (czasem Będkowski), herbu Prawdzic (ur. 27 września 1812 w Lisiej Górze koło Tarnowa, zm. 19 października 1864 w Wieliczce) – lekarz, działacz tajnych stowarzyszeń niepodległościowych, polityk demokratyczny, poseł na Sejm Ustawodawczy w Kromieryżu, do Sejmu Krajowego Galicji i austriackiej Rady Państwa.
Życiorys Ukończył szkołę powszechną i gimnazjum w BochniParlament Österreich Republik, Franz Adlgasser, Kurzbiografie Bętkowski, Nikodem Ritter von Bętkowice Dr. med. – Parlamentarier 1848–1918 online [3.11.2019]. Następnie studiował filozofię i medycynę we Lwowie. Podczas studiów należał do tajnych organizacji „Młoda Farmacja” i Stowarzyszenia Polskiej DemokracjiJózef Gustaw Krajewski, Tajne związki polityczne w Galicyi (od r. 1833 do r. 1841). Według niewydanych źródeł rękopiśmiennych oraz aktów sądowych i gubernialnych, Lwów 1903. s. 60. W związku z tym prowadzono wobec niego dochodzenia i był kilkakrotnie więzionyHenryk Wereszycki, Bętkowski-Prawdzic Nikodem Felicjan (1812–1864), Polski Słownik Biograficzny, t. 2, Kraków 1936, s. 4. Następnie przeniósł się do Wiednia gdzie kontynuował studia medyczne i działał wśród tamtejszych polskich studentów. Zorganizował wśród nich Związek Pamiątkowo-Narodowy. W 1841 uzyskał tytuł doktora nauk medycznych na podstawie rozprawy Historia medicinae in inclytis Poloniae terris ab antiquissimis temporibus usque ad a. 1622. Po studiach powrócił do Galicji, gdzie pracował jako lekarz w Bochni (1841–1846), a następnie od 1846 jako lekarz sądowy w WieliczceWojciech Gawroński, Słownik biograficzny wieliczan, Wieliczka 2008, s. 19–20..
Aktywny podczas Wiosny Ludów, od kwietnia 1848 członek Komitetu Narodowego Krakowskiego i jego Dyrektoriatu, w którym odpowiadał za sprawy oświecenia i wyznań religijnychWładysław Wic, Rok 1848 w Krakowie, w Rok 1848. Wiosna Ludów w Galicji. Zbiór studiów, Kraków 1999, s. 38. Poseł na Sejm Ustawodawczy w Wiedniu i Kromieryżu (10 lipca 1848 – 7 marca 1849), wybrany w okręgu wyborczym WieliczkaJózef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996, s. 18, 347.. W parlamencie należał do „Stowarzyszenia” skupiającego demokratycznych posłów polskichProtokoły Koła Polskiego w wiedeńskiej Radzie Państwa (lata 1867–1868), oprac. Zbigniew Fras i Stanisław Pijaj, Kraków 2001, s. 27. W latach 1849–1852 przebywał w więzieniu w związku z toczącą się przeciw niemu sprawą o zdradę stanu. W tym czasie napisał podręcznik anatomii patologicznej, którego część pierwszą opublikował w 1852, a część drugą w 1854. Był także autorem korespondencji do czasopism medycznych w Warszawie i Wiedniu.
Od 1861 działacz Polskiego Stronnictwa Demokratycznego. Był posłem Sejmu Krajowego Galicji I kadencji (15 kwietnia 1861 – 19 października 1864) wybranym z IV kurii (gmin wiejskich) z okręgu wyborczego nr 53 Wieliczka-Podgórze-DobczyceWykaz Członków Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi, tudzież Wielkiego Xięstwa Krakowskiego 1863, Lwów 1863. Po śmierci Bętkowskiego w 1864 roku, na jego miejsce 30 listopada 1865 r. wybrano Marcina DziewońskiegoStanisław Grodziski, Sejm Krajowy Galicyjski 1861–1914, Warszawa 1993, . Z ramienia Sejmu Krajowego był także posłem do austriackiej Rady Państwa I kadencji (11 maja 1861 – 19 października 1864)Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996, s. 357.. W parlamencie austriackim należał do frakcji posłów demokratycznych Koła Polskiego w Wiedniu.
Prace Nikodema Bętkowskiego Historia medicinae in inclytis Poloniae terris ab antiquissimis temporibus usque ad a. 1622, Wien 1841 Anatomia (Patologiczna), Część ogólna, Kraków 1852; Część szczególna, Kraków 1853. Uwagi niektóre nad terapią gruźlicy mianowicie przeciągłej, Warszawa 1859. Flüchtige medizinische Skizzen aus Galizien, Wien 1862.
Rodzina Był synem Jana Bentkowskiego i Franciszki z Baranowskich. Ożenił się 8 listopada 1846 w Bieżanowie z Anną z Wiśniowskich.
Przypisy
Bibliografia Henryk Wereszycki, Bętkowski-Prawdzic Nikodem Felicjan (1812–1864), Polski Słownik Biograficzny, t. 2, Kraków 1936, s. 4 iPSB – wersja elektroniczna
Linki zewnętrzne Publikacje Nikodema Bętkowskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Polscy karbonariusze Kategoria:Posłowie do Sejmu Ustawodawczego w Wiedniu w 1848 roku Kategoria:Członkowie Polskiego Stronnictwa Demokratycznego Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji I kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu I kadencji Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Urodzeni w 1812 Kategoria:Zmarli w 1864 Kategoria:Ludzie urodzeni w Lisiej Górze (województwo małopolskie)