Bitwa pod Alcácer-Quibir (Alcazarquivir, Al-Kasr al-Kabir) – bitwa trzech króli, która miała miejsce 4 sierpnia 1578 roku pomiędzy koalicją króla Portugalii Sebastiana i pretendenta do marokańskiego tronu w Fezie Abu Abdullaha Muhammada II a ówczesnym władcą Fezu i całego Maroka – sułtanem Abu Marwanem Abd al-Malikiem I z dynastii Saadytów.
Geneza konfliktu W 1568 roku Sebastian I objął samodzielne rządy w Portugalii. Od najmłodszych lat był przekonany o swojej misji przesłanej od Boga. Jego głównym celem było zorganizowanie krucjaty przeciwko niewiernym. Sebastian po pierwszej wyprawie do Maroka (1574) uznał się za jej zwycięzce oraz wrócił do Portugalii, by zaplanować następną krucjatę.
W 1576 roku sułtana Maroka – Abu Abdullah Muhammad II został obalony przez pretendenta do tronu – Abu Marwana Abd al-Malika I, który miał wsparcie osmańskie. Obalony sułtan uciekł do Hiszpanii, gdzie wnioskował o wsparcie, jednak król Hiszpanii – Filip II nie chciał angażować się w konflikty w Afryce. Po wiadomości o planowanej krucjacie przeciwko Maroku, Muhammad poprosił władcę Portugalii o pomoc, na co Sebastian wyraził zgodę. Władca Portugalii chciał w ten sposób uzyskać pretekst do ataku na Maroko, co później umożliwiałoby podporządkowanie sobie tych terenów.
Przebieg bitwy Cała ekspedycja Portugalii liczyła 14 tysięcy piechoty i 2 tysiące kawalerii, w tym 3 tysiące Niemców pod dowództwem Marcina z Burgundii, 2 tysiące Hiszpanów i 600 wojsk papieskich. Pomimo sprzeciwu Hiszpanii, 28 czerwca 1578 roku wojska portugalskie na czele z królem wyruszyły z portu w Lagos do Maroka. Parę dni później dotarli do miejsca położonego pomiędzy Tangerem a Asilą. Sebastian, zostawiając część ekspedycji, wypłynął flotą 5 galeasów i 4 galer do Tangeru po obalonego sułtana. 12 lipca ekspedycja dotarła do Asili w celu uzupełnienia zapasów.
Po wylądowaniu ekspedycji, sułtan Maroka wrócił do Marrakeszu i ogłosił dżihad przeciwko chrześcijanom. Nakazał mobilizację wszystkich mężczyzn zdolnych do walki. Następnie podjął próbę porozumienia się z Sebastianem, obiecując mu oddanie jednego dowolnego miasta portowego oraz odstąpienie dziesięciu mil terytorium wokół każdej portugalskiej twierdzy. Propozycja została odrzucona przez Sebastiana, w zamian złożył kontrofertę, w której żądał oddania ziem Tetuanu, Larache i Agadiru, na co nie wyraził zgody sułtan.
Wojska Sebastiana wyruszyły z Asili 29 lipca, skąd następnego dnia dotarli do El-Menary. W szeregach ekspedycji panował chaos, duża ilość armii była niezdyscyplinowana i niewytrenowana, brakowało wykwalifikowanych żołnierzy, a dowodzący armią nie wykazywali zdolności bojowych. 2 sierpnia wymęczona wyprawa dotarła do rzeki Mekhazen. Sebastian zadecydował o przeprawieniu się przez bród rzeki, oddalony okoły 3 mile od miejsca postoju armii. Okazało się, że bród był za wąski dla tak dużej armii, więc przeprawa trwała cały dzień, a do pomocy trzeba było użyć saperów.
Sułtan Maroka objął swoimi armiami korzystną pozycję, około 12 mil za Alcácer-Quibir. Wojska Maroka liczyły razem około 44 tysiące ludzi – w tym około 25 tysięcy jeźdźców konnych.
Bitwa rozegrała się 4 sierpnia 1578 roku. W początkowych fazach bitwy umarł władca sułtan Maroka – Abu Marwan Abd al-Malik I z powodu choroby. Następnie zginął pretendent do tronu wspierany przez Portugalię – Abu Abdullah Muhammad II poprzez utonięcie. Władca Portugalii również zginął podczas walk, a bitwę ostatecznie wojska Maroka.
Skutki wojny Śmierć Sebastiana zapoczątkowała kryzys sukcesyjny w Portugalii. Po jego śmierci władzę przejął Henryk I Kardynał, który umarł dwa lata później. To otworzyło możliwości hiszpańskim Habsburgom, którzy następnie zajęli Portugalię, tworząc tzw. . Wydatki na wyprawę do Maroka postawiły gospodarkę Portugalii w kryzysie. Wiele ze środków pozyskanych na cel krucjaty były pożyczką, a na dodatek następca Sebastiana musiał opłacić okup wynoszący 5000 cruzados za jednego szlachcica pojmanego w bitwie, co ustanowiło kwotę 400 tysięcy cruzados za 80 jeńców. Wielu Portugalczyków nie uwierzyło w śmierć króla Sebastiana, co dało podstawy do powstania mesjanistycznego ruchu sebastianizmu. Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Bitwy w historii Maroka Kategoria:Bitwy w historii Portugalii Bitwa pod Alcácer-Quibir Kategoria:Bitwy w XVI wieku