Crusader Kings II: Mroczne wieki () – komputerowa strategiczna gra czasu rzeczywistego osadzona w realiach średniowiecznych, wyprodukowana i wydana w 2012 roku przez szwedzkie studio Paradox Interactive. Jest to kontynuacja gry Europa Universalis: Mroczne wieki (Crusader Kings) z 2004 roku. W Crusader Kings II gracz wciela się w rolę przywódcy jednej z licznych europejskich dynastii, starając się przejmować kontrolę nad kolejnymi państwami. 1 września 2020 roku wydano sequel, Crusader Kings III.
Rozgrywka Akcja gry toczy się w latach 1066–1453 (dodatki pozwalają grać od 769 roku). Gracz rozpoczyna grę jako przywódca wybranej dynastii, przy czym może mieć on tytuł hrabiego, księcia, króla lub cesarza; od pozycji w drabinie feudalnej zależy poziom trudności rozgrywki oraz zakres kompetencji gracza. Członek dynastii, w którego rolę wciela się gracz, może określać politykę dynastyczną względem innych państw (zawieranie mariaży czy też wpływ na małżeństwa swoich potomków), a każdy członek rodziny jest uwarunkowany cechami wpływającymi na skuteczność rządzenia.
Zgodnie z zasadą „wasal mojego wasala nie jest moim wasalem”, jaka w średniowieczu istniała w Europie kontynentalnej, gracz nie ma wpływu na swoich wasali. Stąd też poddani króla zarządzający określonymi skrawkami ziemi mogą mu wypowiedzieć posłuszeństwo, a nawet przyłączyć się do innego kraju. Można wpływać na zachowanie wasali, np. poprzez powoływanie ich na urzędy bądź nadawanie im ziemi. System wasalno-lenny wpływa też na organizację wojen; dzięki nim możemy posługiwać się powodami konfliktu (casus belli) naszych wasali, co po wygranej wojnie przełoży się na zdobycie ziemi przez właściciela roszczenia.
Crusader Kings II, wzorem Europy Universalis III i późniejszych gier studia Paradox, nie stawia graczowi warunków zwycięstwa, co oznacza, że gracz musi sobie sam określić cel rozgrywki. Gra kończy się w 1453 roku lub po wymarciu kierowanej dynastii. Istnieje też tryb gry wieloosobowej, w którym może uczestniczyć do 32 graczy.
Dodatki Nr. NazwaData wydaniaNr. łatkiOpis 1 Sword of Islam 26 czerwca 2012 1.06 Dodatek skupia się na państwach muzułmańskich. Gracze otrzymali możliwość kierowania tymi państwami, w związku z czym uwzględniono specyfikę kultury islamu (wielożeństwo, pielgrzymki do Mekki). Rozwinięto mapę gry do regionu Mali. 2 Legacy of Rome 16 października 2012 1.07 Rozbudował państwa prawosławne, w związku z czym możliwe stało się wyznaczanie patriarchów przez władcę, a cesarstwo bizantyńskie otrzymało nowe decyzje. Legacy of Rome dodaje system stałej armii. 3 Sunset Invasion 15 listopada 2012 1.08 Urozmaica kampanię o możliwą inwazję cywilizacji prekolumbijskich, o własnych unikatowych wierzeniach i pochodzenia z Aztekami na czele. 4 The Republic 14 stycznia 2013 1.09 Zwiększa możliwości kierowania republikami kupieckimi we Włoszech i na Morzu Bałtyckim, z mechaniką elekcji władcy republiki i zakładania ośrodków handlu. 5 The Old Gods 28 maja 2013 1.10 Dodatek umożliwiał kierowanie pozostałymi państwami pogańskimi. W związku z tym gracze kierujący państwami chrześcijańskimi i muzułmańskimi zyskali opcje inwazji na kraje pogańskie bądź ich nawrócenia za sprawą misji chrześcijańskich. Poszerza rozgrywkę o start w 867 roku. 6 Sons of Abraham 18 listopada 2013 2.0 Pojawiły się w nim przede wszystkim motywy religijne. Gracz jako władca państwa chrześcijańskiego zyskał możliwość wpływania na papiestwo i integracji z zakonami, jak również wysyłania do nich nieposłusznych dworzan. Natomiast państwa muzułmańskie zyskały dwie zwalczające się frakcje, z których gracz może faworyzować jedną, co przekłada się na dalszą rozgrywkę. Do mechaniki gry wprowadzono także możliwość gry władcami państw judaistycznych – możliwe stało się utworzenie Królestwa Izraela. 7 Rajas of India 25 marca 2014 2.1 Dodatek poszerza mapę gry o terytoria wschodniej Persji oraz Indii. Gracze otrzymali możliwość pokierowania władcami Indii. Pojawiły się także trzy nowe religie – hinduizm, buddyzm oraz dźinizm. 8 Charlemagne 14 października 2014 2.2 Skupia się na wydarzeniach wokół życia Karola Wielkiego. Pozwala na rozpoczęcie gry w 769 roku, poprawia system regencji oraz zjawiska pogodowe. Oprócz tego Charlemagne umożliwia tworzenie własynch unikatowych królestw i cesarstw, o ustalonej przez gracza nazwie i barwach. 9 Way of Life 16 grudnia 2014 2.3 Pozwala danej postaci skupić się na konkretnych umiejętnościach, nadając jej możliwość szybszego rozwoju. Umożliwia także zaadaptowanie stylu życia postaci. 10 Horse Lords 14 lipca 2015 2.4 Rozszerzył możliwości gry nomadami z euroazjatyckich stepów. Wprowadził system rządów klanów dostępny dla kultur stepów, możliwość budowy fortów oraz wojny o trybut. 11 Conclave 2 lutego 2016 2.5 Rozbudował on zasady działania rady – może ona teraz wpływać realnie na politykę kraju poprzez głosowania. Utworzono także system umożliwiający wymianę przysług między postaciami, system infamii i koalicji przeciwko państwom. Zmieniono sposób edukacji dzieci – zamiast wybierania jednego nauczyciela (opiekuna) wybiera się ścieżkę rozwoju dziecka. 12 The Reaper's Due 25 sierpnia 2016 2.6 Rozbudowuje mechanizmy epidemii, w tym czarnej śmierci, jak również sposoby zapobiegania im w świecie gry. 13 Monks and Mystics 7 marca 2017 2.7 Pozwala on dołączyć m.in. do zakonów, zakazanych kultów oraz heretyckich ruchów gnostyckich. 14 Jade Dragon 16 listopada 2017 2.8 Skupia się na Dalekim Wschodzie, dodając do gry region Tybetu, a także Cesarstwo Chin. Chin nie ma na mapie, ale cesarz może pośrednio wpływać na państwo gracza. Dodatek dodaje także kilka nowych casus belli i poprawia mechanikę jedwabnego szlaku. 15 Holy Fury 13 listopada 2018 3.0 Wprowadza mechaniki linii krwi, koronacji, beatyfikacji i kanonizacji. Zmienia mechaniki religii i krucjat. Pozwala też tworzyć losowo wygenerowane światy według ustawień.
Równolegle z ww. pojawiły się również dodatki personalizujące: Ruler Designer pozwalający na stworzenie od podstaw postaci, którą będzie się kierować, oraz Customization Pack pozwalający m.in. na zmianę nazw państw.
W 2019 roku ogłoszono, że podstawowa wersja gry będzie dostępna w trybie free-to-play. W 2021 roku wprowadzono możliwość zakupu miesięcznego abonamentu na DLC i inne dodatki.
Odbiór
Crusader Kings II zostało pozytywnie przyjęte przez krytyków, uzyskując w agregatorach recenzji Metacritic oraz GameRankings oceny odpowiednio 82/100 oraz 81,37%.
Przypisy
Bibliografia https://web.archive.org/web/20170223015325/https://www.paradoxplaza.com/crusader-kings-2 https://www.cenega.pl/pc/strategiczne/crusader-kings-ii-mroczne-wieki/1628 http://gry.wp.pl/recenzja/crusader-kings-ii-recenzja,5393,1.html?ticket=2983169619774269Didi%2B%2B1AaU8hc69Qn%2FMpNT1%2BzohfIzXT2fdvESVLoPEymVJX%2FapyQdPR5o3Lnmuhj6KinitX9FZbO3Q https://web.archive.org/web/20120707234300/http://gry.wp.pl/recenzja/crusader-kings-ii-the-sword-of-islam-recenzja,5450,1.html https://www.gry-online.pl/S013.asp?ID=70620
Kategoria:Gry komputerowe z 2012 roku Kategoria:Gry komputerowe wyprodukowane w Szwecji Kategoria:Gry na platformę Linux Kategoria:Gry na platformę macOS Kategoria:Gry na platformę Windows Kategoria:Symulatory rządzenia Kategoria:Wyprawy krzyżowe w kulturze