Tadeusz Szymański pseud. Lis (ur. 15 kwietnia 1917 w Trzydniku Małym, zm. 9 lutego 2020 w Warszawie) – polski działacz komunistyczny i kombatancki, oficer Gwardii i Armii Ludowej, Milicji Obywatelskiej oraz „ludowego” Wojska Polskiego.

Życiorys Pochodził z rodziny chłopskiej. Działalność polityczna rozpoczął jeszcze przed wojną od zapisania się do Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”Kazimierz Sobczak, Encyklopedia II wojny światowej, Warszawa 1975, s. 593.. W sierpniu 1941, za namową Aleksandra Szymańskiego ps. „Ali”, wstąpił do Robotniczo-Chłopskiej Organizacji Bojowej, lokalnego ruchu oporu radykalnej lewicy chłopskiej. Tadeusz Szymański w kolejnych miesiącach organizował podziemne komórki RChOB w rodzinnej gminie Trzydnik. W kwietniu 1942 organizacja połączona została z Polską Partią Robotniczą, powierzono mu zadanie organizacji struktur zbrojnej organizacji partii, Gwardii Ludowej PPR, na południu Lubelszczyzny (dział wówczas pod pseudonimem „Lis”)Pamiętniki oficerów, s. 5-6 (plik w pdf).. Początkowo był komendantem gminnym GL PPR w Trzydniku, następnie komendantem powiatowym w Kraśniku. Jesienią 1943 został mianowany dowódcą Okręgu Południowego Obwodu II Lubelskiego (w 1944 przemianowanego na Okręg nr. 5 Janów Lubelski), którym kierował aż do zajęcia regionu przez Armię Czerwoną. 22 października 1943 wziął udział w bitwie pod Kochanami, w lipcu 1944 uczestniczył w walkach z Niemcami koło Liśnika i Marynopola. We wsi Nikisiałka Mała prawie udało mu się schwytać Leonarda Zub-Zdanowicza, oficera NSZ.

Po wyzwoleniu Lubelszczyzny, jak większość oficerów Armii Ludowej, został skierowany do służby w Milicji Obywatelskiej. Otrzymał przydział do Komendy Głównej oraz prawo do noszenia pistoletu Vis wz. 35 nr 8015 (pamiątkowa broń ze służby w GL PPR i AL). W październiku 1944 skierowano Szymańskiego do służby w Komendzie Wojewódzkiej MO w Białymstoku. 26 lutego 1945 przeniesiono go do Bydgoszczy jako zastępcę komendanta wojewódzkiego MO ds. operacyjnych. Dopiero w czerwcu 1945 przeszedł do służby w powstałym z połączenia AL i 1 Armii Polskiej ludowego Wojska Polskiego trafiając do 7 Pułku Piechoty. Po ukończeniu rocznego kursu dowódców batalionu w Rembertowie został zastępcą dowódcy, a następnie dowódcą 5 Pułku Piechoty Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Krakowie, z którym wziął udział w likwidacji zgrupowania partyzanckiego „Błyskawica” oraz sotnią „Stacha” z Ukraińskiej Powstańczej Armii. W 1948 zdał maturę a w 1949 został wykładowcą, a następnie kierownikiem Studium Wojskowego w Politechnice Gdańskiej i WSR. W latach 1957–1960 był zastępcą attaché wojskowego w Korei Północnej i Chinach. Po powrocie do kraju w maju 1961 roku skierowano go na Wyższy Kurs Doskonalenia Oficerów Akademii Sztabu Generalnego im. gen. Karola Świerczewskiego. Ukończył także studia pedagogiczne w Wojskowej Akademii Politycznej uzyskując dyplom magistra. Od 1972 pracował jako dyrektor Biura Wojskowego w urzędach administracji państwowej. W marcu 1975 został przeniesiony w stan spoczynkuMinister obrony narodowej przyjął zasłużonych oficerów WP, "Żołnierz Wolności", nr 70, 24 marca 1975, s. 1-3..

W 1964 orzymał I miejsce w konkursie redakcji "Żołnierza Wolności" na pamiętnik oficera z okazji 20-lecia LWP. Jego praca nosiła tytuł "My ze spalonych wsi" i została rok później wydana nakładem Wydawnictwa MON"Polish Monitoring", 20 lipca 1964, s. 50.. Na emeryturze działał w ZBoWiD, w środowisku byłych żołnierzy Armii Ludowej.

Po przemianach ustrojowych w Polsce płk Tadeusz Szymański został przewodniczącym Rady Krajowej Środowiska Żołnierzy Armii Ludowej przy Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych. W 2017, po 26 latach, zrezygnował z funkcji, zastąpił go płk Józef Karbownik.

Życie prywatne thumb|Grób Tadeusza Szymańskiego na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Jego rodzonym bratem był Aleksander Szymański ps. „Bogdan”.

W 1948 poślubił Janinę Łukasik (1925-2004), córkę sąsiadów z lat przedwojennych, z którą miał później dzieci. Para spoczywa na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera HIII-8-5).

Publikacje „My ze spalonych wsi” (Warszawa 1965) „Świtanie jutra” (Warszawa 1974) „Nocne alarmy” (Lublin 1979) „Z pól bitewnych Lubelszczyzny” (Warszawa 1981) „Życie znaczone walką” (Warszawa 2002) „Tyle lat minęło...” (Warszawa 2006)

Awanse porucznik – 28 lutego 1944 kapitan – lipiec 1944 major – przełom 1944/45Pamiętniki oficerów, s. 15 (plik w pdf). podpułkownik – 1951 pułkownik – czerwiec 1961

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy Order Krzyża Grunwaldu III klasy - potwierdzenie nadania za okres wojny otrzymał w styczniu 1945 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Walecznych Krzyż Partyzancki Medal „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” (komplet) Złoty Medal „Polacy w szeregach Armii Czerwonej 1941-1945” (1986)Spotkanie z okazji 69 rocznicy Wielkiego Października, "Za Wolność i Lud", nr 49, 6 grudnia 1986, s. 11 i inne.

Przypisy

Bibliografia Józef Bolesław Garas, Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942-1945, Warszawa 1971. Księga partyzantki Lubelszczyzny t. I, Polska Partia Robotnicza, Gwardia Ludowa i Armia Ludowa część 2 (J-Ż), oprac. i red. Edward Olszewski, Lublin 2002.

Kategoria:Absolwenci Wojskowej Akademii Politycznej Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Wiejskiej RP Wici Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Dowódcy okręgów Armii Ludowej Kategoria:Dowódcy okręgów Gwardii Ludowej Kategoria:Polscy stulatkowie Kategoria:Funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Oficerowie Armii Ludowej Kategoria:Oficerowie Gwardii Ludowej Kategoria:Pułkownicy ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Urodzeni w 1917 Kategoria:Zmarli w 2020 Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie