Ludmiła Michajłowna Aleksiejewa, ros. Людмила Михайловна Алексеева (ur. 20 lipca 1927 w Eupatorii, zm. 8 grudnia 2018 w Moskwie) – rosyjska działaczka polityczna i dysydentka, obrończyni praw człowieka. Członkini stowarzyszenia Moskiewska Grupa Helsińska.
Życiorys Młodość W dzieciństwie jej rodzina przeniosła się z Krymu do Moskwy. Początkowo mieszkali w baraku w dzielnicy Ostankino, a w 1937 przenieśli się do mieszkania wielorodzinnego (komunałki) w centrum Moskwy. Rodzice Ludmiły zajmowali się pracą naukową, a wychowaniem dziecka zajmowała się babka.
Agresja III Rzeszy na Związek Radziecki w 1941 zastała Ludmiłę w Teodozji, gdzie wyjechała wraz z babką na letni wypoczynek. W 1942 jej ojciec zginął na froncie, a 15-letnia Ludmiła przeniosła się do Iżewska, gdzie przebywała jej matka i rozpoczęła kurs pielęgniarski. W 1943 powróciła do Moskwy, gdzie pracowała przy budowie metra.
Studiowała historię i archeologię na Uniwersytecie Moskiewskim, po studiach prowadziła zajęcia z historii na uniwersytecie robotniczym. W 1952 wstąpiła do KPZR. Po śmierci Józefa Stalina w 1953 zrezygnowała z kariery naukowej i podjęła pracę redaktora w Wydawnictwie Nauka.
Działalność w ruchu dysydenckim W latach 60. mieszkanie Aleksiejewej stało się miejscem spotkań inteligencji moskiewskiej, w tym środowisk dysydenckich związanych z wydawaniem druków samizdatowych. W 1966 r. Aleksiejewa zaangażowała się w wystąpienia w obronie uwięzionych pisarzy-dysydentów Julija Daniela i Andrieja Siniawskiego. Pod koniec lat 60. włączyła się w kampanię petycyjną związaną z procesem Aleksandra Ginzburga i Jurija Gałanskowa. W kwietniu 1968 została wyrzucona z partii i zwolniona z pracy. Od 1968 r. Aleksiejewa jako maszynistka zajmowała się wydawaniem „Kroniki wydarzeń bieżących” – biuletynu środowiska dysydenckiego. W związku ze swoją działalnością była wielokrotnie zatrzymywana i przesłuchiwana.
W 1976 r., na prośbę Jurija Orłowa, weszła w skład Moskiewskiej Grupy Helsińskiej – pierwszej organizacji niezależnej powołanej w ZSRR, która zajmowała się kwestią praw człowieka (nazwa pochodziła od Porozumień Helsińskich). Jej mieszkanie stało się nieformalną kancelarią Grupy, a ona sama redaktorem i archiwistą. Jej podpis znalazł się na 19 dokumentach programowych Grupy. W lutym 1977, pod groźbą aresztowana, Ludmiła Aleksiejewa została zmuszona do emigracji i wyjazdu do USA. Na emigracji zajmowała się dokumentowaniem działań środowisk dysydenckich, współpracowała także z rozgłośniami „Radio Swoboda” i „Głos Ameryki”.
Działalność na rzecz społeczeństwa obywatelskiego W 1993 r. Aleksiejewa wróciła do Rosji, a trzy lata później znalazła się na czele Moskiewskiej Grupy Helsińskiej. W latach 1998–2004 była przewodniczącą Międzynarodowej Federacji Helsińskiej. Od 2002 r. działała w składzie Komisji Praw Człowieka przy Prezydencie Rosji. Głównym obszarem jej działalności stało się tworzenie w Rosji społeczeństwa obywatelskiego i walka z antydemokratycznymi posunięciami władz rosyjskich. W 2004 r. wspólnie z Garri Kasparowem tworzyła Wszechrosyjski Kongres Obywatelski, a od 2009 brała udział w ruchu obywatelskim „Strategia-31” i organizowała mityngi na Placu Triumfalnym w Moskwie, w obronie art. 31 Konstytucji Federacji Rosyjskiej (o swobodzie zgromadzeń).
Otwarcie krytykowała rządy prezydenta Władimira Putina i sprzeciwiała się wywołanymi przez rosyjskie władze konfliktom zbrojnym w Gruzji i na Ukrainie.
Jej uroczystości pogrzebowe odbyły się 11 grudnia 2018 w Domu Dziennikarza w centrum Moskwy.
Odznaczenia i nagrody Oficer Legii Honorowej (Francja, 2007) Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (2009) Krzyż Kawalerski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa, 2008) Order Krzyża Ziemi Maryjnej III klasy (Estonia, 2012) Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (2018, pośmiertnie) Państwowa Nagroda Federacji Rosyjskiej (2017) Nagroda Sacharowa (2009) Nagroda im. Olofa Palmego (2004) Nagroda Praw Człowieka im. Václava Havla (2015)
Życie prywatne Ludmiła Aleksiejewa była żoną matematyka Nikołaja Wiliamsa. Miała dwóch synów z pierwszego małżeństwa, z Walentinem.
Przypisy
Bibliografia „Алфавит инакомыслия”. Людмила Алексеева , www.svobodanews.ru [dostęp 2012-09-18] , www.mhg.ru [dostęp 2012-09-18]
Kategoria:Laureaci Nagrody im. Olofa Palmego Kategoria:Laureaci Nagrody Sacharowa Kategoria:Radzieccy dysydenci Kategoria:Rosyjscy historycy Kategoria:Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Wielkiego Księcia Giedymina Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Ziemi Maryjnej Kategoria:Laureaci Nagrody Państwowej Federacji Rosyjskiej Kategoria:Politycy KPZR Kategoria:Ludzie urodzeni w Eupatorii Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 2018 Kategoria:Laureaci Nagrody Praw Człowieka im. Václava Havla