thumb|Rynek: wieża Ratusza i kamieniczki sukiennic thumb|Komunalna wieża ciśnień thumb|Ratusz thumb|Brama zamkowa i kościół zamkowy pw. św. Jadwigi thumb|Rynek: pierzeja od ulicy Jabłkowej thumb|Rynek: pierzeja w kierunku ulicy Młynarskiej thumb|Detal architektoniczny na Zamku Piastów Śląskich thumb|Barokowy Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego thumb|Wnętrze Kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego thumb|Ratusz w Brzegu na rycinie XIX-wiecznej thumb|Dziedziniec Zamku mały|Kolejowa wieża ciśnień z 1909 roku przy ul. Kolejowej (2018)

Zabytki Brzegu − obiekty dziedzictwa kulturowego znajdujących się w Brzegu, chronione prawem i widniejące w rejestrze zabytków.

Na poniższej liście przyjęto nomenklaturę rejestru zabytków a do podziału posłużyło kryterium pierwotnego przeznaczenia obiektu.

Zespoły obiektów stare miasto − wpisane do rejestru w 1954 oraz w 1959. zespół zamkowy z XIV, XVI, XVIII: zamek, kościół zamkowy pw. św. Jadwigi, 2 poł. XIV, XVI. zakład karny, ul. Bolesława Chrobrego 29 (d. 15/16), w skład którego zabytkowych części wchodzą: budynek penitencjarno-administracyjny, budynek penitencjarno-produkcyjny, mury obwodowe i wewnętrzne.

Obiekty użyteczności miejskiej Ratusz, Rynek 1, wybudowany 1570, przebudowa z 1746, rogatka miejska, ob. dom mieszkalny, ul. Krakusa 1, dworzec kolejowy, pl. Dworcowy, poczta, pl. Dworcowy, poczta, ul. Piastowska 7 (d. 6), 2 poł. XIX w., sąd rejonowy, ul. Bolesława Chrobrego 31 (d. 17), szkoła, ul. Kamienna 4 (d. 2), gimnazjum książęce (inna nazwa: Gimnazjum Piastowskie), ul. Moniuszki 3/4, sierociniec, ob. szpital psychiatryczny, ul. Nysańska 4/6, z 1911, wodociągowa wieża ciśnień, kolejowa, ul. Kolejowa, z 1909, wodociągowa wieża ciśnień, komunalna, ul. Rybacka 5, młyn − budynek produkcyjny, pl. Młynów, z 1889.

Obiekty związane z kultem religijnym kościół par. pw. św. Mikołaja, ul. Kościelna, wybudowany: 1370, przebudowy: 1409–1416, XIX, odbudowa powojenna: 1959, kościół klasztorny franciszkanów pw. św. św. Piotra i Pawła, ob. nieużytkowany, ul. Młyńska, z XIV, XVII i XVIII wieku, kościół klasztorny jezuitów, ob. par. pw. Świętego Krzyża, pl. Zamkowy, wybudowany: 1734, przebudowa: 1856, kościół ewangelicki św. Łukasza, ul. Władysława Łokietka 9 (d. 6), wybudowany 1896, bożnica, ob. dom mieszkalny, ul. Długa 61, wybudowana 1799, do celów mieszkalnych przystosowana w XX wieku, kaplica cmentarna, ob. kościół garnizonowy pw. Zmartwychwstania, ul. Ofiar Katynia 67, cmentarz żydowski, ul. Makarskiego dawny klasztor dominikanów, obecnie przystosowany w celach mieszkalnych, ul. Górna 2, z XVI wieku, 2 poł. XIX wieku.

Dawne fortyfikacje, koszary i zieleń miejska planty miejskie, XIX w.: park Chrobrego (inna nazwa: Park nad Fosą) park Centralny im. J. Czajkowskiego park Nadodrzański (inna nazwa: Park nad Odrą) park Wolności im. Juliusa Peppela, 1908–1914, fortyfikacje miejskie: fragmenty murów obronnych, ul. Nadodrzańska, pl. Zamkowy, Reja, XIV–XVII w., Brama Odrzańska, z roku 1595 lub 1596, przeniesiona do parku na obecne miejsce w 1895 fortyfikacje bastionowe, XVII–XVIII w. koszary fryderycjańskie „Wielkie”, ul. Stare Koszary, 1781–1782, XIX–XX w.

Obiekty małej architektury fontanna, ul. Bolesława Chrobrego 35 (d. 17), 2 poł. XIX, ogrodzenie, murowano-metalowe, ul. Trzech Kotwic 15, z 1870.

Pałacyki i wille Pałacyk Gustava Bilda w Brzegu z 1878,, obecnie przedszkole, ul. Towarowa 1 (d. 2), dwukondygnacyjny, nakryty płaskim dachem willa, ul. Armii Krajowej 4, 2 poł. XIX w., willa, ul. Bolesława Chrobrego 35 (d. 17), 2 poł. XIX w., willa, ul. Piastowska 6 (d. 38), z 1870, willa, ul. Piastowska 31, z lat 1860–1868, 1930.

Kamienice kamienica, ul. Armii Krajowej 16, 1915, kamienica, ul. Armii Krajowej 24, 1890, kamienica, ul. Bolesława Chrobrego 11, 1880, kamienica, ul. Bolesława Chrobrego 14, po 1890, kamienica, ul. Bolesława Chrobrego 23, 1905, kamienica, ul. Bolesława Chrobrego 28, 1914, 2 kamienice, ul. Chopina 2-4, XVI–XVIII, 1885, 1970, kamienica, ul. Chopina 10, pocz. XIX, 1970, 2 kamienice, ul. Długa 14 i 16, XVI–XVIII, k. XIX, 1970, kamienica, ul. Dzierżonia 6, 1885, kamienica, ul. Jabłkowa 6, z 2 poł. XIII, obecny wygląd z 1750 i 1880, kamienica, ul. Księcia Jerzego II Piasta 3, z 1905, kamienica, ul. Księcia Jerzego II Piasta 4, z 1900, kamienica, ul. Kapucyńska 3, z 1906, kamienica, ul. Mleczna 2, z 1915, kamienica, ul. Młynarska 3, z 1995, kamienica, ul. Młynów 2, 1 poł. XIX w., kamienica, ul. Ofiar Katynia 40, kamienica, ul. Ofiar Katynia 45, z 1900, kamienica, ul. Ofiar Katynia 55, z 1914, kamienica, ul. Piastowska 33, z pocz. XX w., kamienica, ul. Piłsudskiego 18, z 1910, kamienica, ul. Piłsudskiego 19, z 1910, kamienica, ul. Piłsudskiego 24, z 1910, kamienica, ul. Robotnicza 16, z 1914, kamienica, ul. Rybacka 13, z 1870, kamienica, ul. Robotnicza 18, z 1914, kamienica z oficynami, ul. Staromiejska 5, z 1880, kamienica, ul. Trzech Kotwic 10, kamienica, ul. Trzech Kotwic 12, z 1910, kamienica, ul. Władysława Łokietka 13, koniec XIX w., kamienica, ul. Wrocławska 4, z 1905, kamienica, ul. Wrocławska 6, z 1905, kamienica, ul. Wyszyńskiego 22, z 1910, kamienica, ul. Wyszyńskiego 30, z 1905, kamienica, ul. Wyszyńskiego 32, z 1905.

Domy Nazewnictwo dom przyjęto za rejestrem zabytków. W rzeczywistości wiele z domów w rejestrze stanowią kamienice.

dom, ul. Armii Krajowej 2/Chrobrego 35, wybudowany ok. poł. XIX w., dom, ul. Armii Krajowej 10, z roku 1905, dom, ul. Bolesława Chrobrego 10 (d. 51), dom, ul. Bolesława Chrobrego 13 (d. 8), dom, ul. Bolesława Chrobrego 4 (d. 56), wybudowany po 1870, dom, ul. Bolesława Chrobrego 6 (d. 54/55), z XIX/XX w., dom, ul. Chopina 12, (XVI), z poł. XIX w., dom, ul. Chopina 13, (wypis z księgi rejestru) (nie istnieje ?) dom, ul. Bolesława Chrobrego 27 (d. 14), pocz. XIX w., dom, ul. Chopina 1, z 1597 i 1883, dom, ul. Chopina 14, z 1830, 1880 i 1912, dom, ul. Chopina 20, z pocz. XIX w., dom, ul. Długa 9, dom, ul. Długa 13, z 1790, dom, ul. Długa 19, dom, ul. Długa 21, dom, ul. Długa 23 (d.12), dom, ul. Długa 24 (d.48), (wypis z księgi rejestru) dom, ul. Długa 27 (d. 48), dom, ul. Długa 31, XVIII w., (wypis z księgi rejestru) dom, ul. Długa 33 (d. 17), (wypis z księgi rejestru) dom, ul. Długa 35, XVIII w., dom, ul. Długa 43 (d. 22), XVI w., przebudowa w 1830, dom, ul. Długa 45 (d. 23), z pocz. XIX w., (wypis z księgi rejestru) dom, ul. Długa 47 (d. 24), z pocz. XIX w., (wypis z księgi rejestru) dom, ul. Długa 49 (d. 25), (wypis z księgi rejestru) dom, ul. Długa 55/57 (d. 16, 28, 29), dom, ul. Długa 57, z 1820, dom, pl. Dworcowy 2, wybudowany po 1870, dom, ul. Dzierżonia 1, 3 (d. Rynek 36 i ul. Zakonnic 2), z 1840, dom, ul. Dzierżonia 4 (d. 29), z 1800, dom, ul. Dzierżonia 14 (d. 23), XIX w., dom, ul. Górna 5, dom, ul. Górna 7 (d. 4), XVIII–XIX w., dom, ul. Jabłkowa 1, z 1725, dom, ul. Jabłkowa 5 (d. 3), z XVII w., dom, ul. Jabłkowa 7 (d. 4), XVII w., dom, ul. Jabłkowa 9/11 (d. 5/6, XIX–XX w., dom, ul. Jana Pawła II 3 (d. 4), z 1898, dom, ul. Jana Pawła II 4 (d. 33), powstał po 1870, dom, ul. Jana Pawła II 5 (d. 5), wybudowany po 1860, dom, ul. Jana Pawła II 7 (d. 6), wybudowany w 1870, z przebudową w roku 1910, dom, ul. Jana Pawła II 11, wybudowany po 1880, dom, ul. Jana Pawła II 16 (d. 28), wybudowany po 1880, dom, ul. Jana Pawła II 17 (d. 10), wybudowany po 1890, dom, ul. Jana Pawła II 18 (d. 27), z XIX/XX w., dom, ul. Jana Pawła II 19 (d. 11), wybudowany po 1880, dom, ul. Jana Pawła II 21 (d. 12), wybudowany po 1880, dom, ul. Jana Pawła II 22 (d. 25), z 1910, dom, ul. Jana Pawła II 26 (d. 23), wybudowany po 1890, dom, obecnie szkoła, ul. Kamienna 3, z 1884, dom, ul. Kowalska 1 (d. Zakonnic 13), z 1800, dom, ul. Mleczna 4 (d. 12), początek XX w., dom, ul. Mleczna 6 (d. 11), koniec XIX w., dom, ul. Mleczna 8 (d. 10), z 1908, dom, ul. Młynarska 5 (d. 6), XVIII w., dom, ul. Młynów 1 (d. Pańska 5), XVIII w., (nie istnieje) dom, ul. Młynów 5 (d. 6), 2 poł. XVI w., XVIII w., XIX w., dom, ul. Młynów 7 (d. 8), 2 poł. XVI w., XVIII w., XIX w., dom, ul. Młynów 8 (d. 9. 10), XVII w., dom, ul. Młynów 9 (d.11), XVI, XVIII i XIX w., dom, ul. Ofiar Katynia 8, pocz. XIX w., (nie istnieje) dom, ul. Ofiar Katynia 15 (d. 9), z 1870, dom, ul. Ofiar Katynia 25 (d. 14), pocz. XX w., dom, ul. Ofiar Katynia 37 (d. 22), XIX w., dom, ul. Opolska 12, XVIII w., (nie istnieje) dom, ul. Opolska 13, z 1800, (nie istnieje) dom, ul. Piastowska 1, z 1889, dom, ul. Piastowska 2 (d. 42), z 1880, dom, ul. Piastowska 3 (d. 4), z 1889, dom, ul. Piastowska 5, z 1902, dom, ul. Piastowska 8 (d. 39), z 1874, dom, ul. Piastowska 9 (d. 7), 3 ćw. XIX w., dom, ul. Piastowska 10 (d. 37), 2 poł. XIX w., dom, ul. Piastowska 12 (d. 36), 2 poł. XIX w., dom, obecnie pustostan, dawna przychodnia rejonowa, ul. Piastowska 16 (d. 34), dom, obecnie szkoła muzyczna, ul. Piastowska 18 (d. 53), dom, ul. Piastowska 22 (d. 29), dom, ul. Piastowska 24 (d. 28), dom, ul. Piastowska 26 (d. 27), dom, ul. Piastowska 29 (d. 16), koniec XIX w., dom, ul. Piastowska 32 (d. 25), dom, ul. Polska 5 (d. Opolska 28 i Reja 28), z 1780, dom, ul. Polska 12 (d. Reja 24), poł. XVIII w., dom (d. oficyna), ul. Reja 2, 1 poł. XVIII–XX w., dom, ul. Reja 5 (d. Opolska 5), z 1777, dom, ul. Reja 8 (d. Opolska 31), z 1800, dom, ul. Reja 25, poł. XVIII, dom, ul. Reja 28, poł. XVIII, dom, ob. Urząd Miasta, ul. Robotnicza 12, z 1902, dom, Rynek 4 (d. 34), dom, Rynek 6, pocz. XX w., dom, Rynek 7 (d. 3), k. XIX w., dom, Rynek 15 (d. 23), 1784, XIX, XX w., dom, ul. Staromiejska 6 , dom, ul. Staromiejska 8/10 (d. 14), dom, ul. Staromiejska 8/10 (d. 15), dom, ul. Staromiejska 11, (XIV/XV), z 1880, dom, ul. Staromiejska 12 (d. 11), dom, ul. Staromiejska 12, dom, ul. Staromiejska 12 (d. 13), 2 domy, ul. Sukiennice 1 (d. Rynek 42/43), 2 domy, ul. Sukiennice 2/3 (d. Rynek 37 / ul. Sukiennice 5), poł. XVIII w., dom, ul. Sukiennice 4 (d. Rynek 38/39), dom, ul. Sukiennice 5 (d. Sukiennice 8, Rynek 40 i 41), XIX w., dom, ul. Sukiennice d. 6, XVI, XVIII w., (nie istnieje) dom, ul. Szkolna 5 (d. 32), pocz. XX w., dom, ul. Szkolna 7 (d. 31), pocz. XX w., dom, ul. Szkolna 9 (d. 30), pocz. XX w., dom, ul. Szkolna 11 (d. 29), z 1905, dom, ul. Szkolna 13, z 1905, dom, ul. Szkolna 15 (d. 27), z 1905, dom, ul. Szkolna 17, z 1910, dom, ul. Szkolna 26, z 1900, dom, ul. Szpitalna 8, z 1900, (nie istnieje ?) dom, ul. Trzech Kotwic 15, z 1870, dom, ul. Trzech Kotwic 16-16 A, z 1870, dom, ul. Zamkowa 10 (d. 18), 1820, dom, pl. Zamkowy 2, z 1700, XIX w., dom, pl. Zamkowy 4, z 1700, XIX w., (nie istnieje) dom, pl. Zamkowy 5, z 1780, dom, pl. Zamkowy 6, dom, pl. Zamkowy 7 (d. 10), z 1800.

Przypisy

Brzeg