thumb|Bucina używana w rzymskich legionach (muzeum w Neapolu) BucinaPisownia częstsza, poprawniejsza i współcześnie ogólnie przyjęta. albo buccina (łac. būcĭnă) – instrument dęty w kształcie mocno zakrzywionego roguSłownik łacińsko-polski (opr. Kazimierz Kumaniecki). Warszawa: PWN, 1975, s. 69., używany przez starożytnych Rzymian.
Pochodzenie i przeznaczenie Wykonany najczęściej z brązu, z reguły wykorzystywany jako wojskowy (wymieniany w tekstach Cycerona, Liwiusza, Tacyta i Polibiusza) i pasterski (wspomniany przez Warrona) instrument sygnałowy. Nazwa pochodzić miała od spiralnie skręconej muszli zwanej buccinum, będącej jego pierwowzorem i zapewne najwcześniejszą postacią (później wykonywany także z kości i drewna). Opis jego podaje Owidiusz w Przemianach (I 335).
Kształtem i dźwiękiem różnił się od używanego w rzymskiej kawalerii krótszego rogu (cornu) i dlatego legionowych trębaczy-sygnalistów określano dla odróżnienia jako buccinatores (l. poj. buccinator)Janusz Sikorski: Kanny 216 p.n.e. Warszawa: Wyd. MON, 1984, s. 39.. Według świadectw wymienionych autorów starożytnych, dawali oni sygnały do zaciągania wart po zachodzie słońca oraz ich zmiany za dnia i w nocy, rozpoczęcia i zakończenia posiłków, a także do wyruszenia na wroga bądź zgromadzenia się wojska przed wodzemFriedrich Lübker's Reallexikon des classischen Alterthums. Leipzig: B. G. Teubner, 1882, s. 211.. Także ludzie wyjątkowo zamożni wykorzystywali buccinatora dla oznajmiania godzin dnia sygnałem tego instrumentuAlexander Demandt: Prywatne życie cesarzy rzymskich. Gdynia: Uraeus, 1997, s. 42..
W rewolucyjnej Francji, w programowym nawiązywaniu do wzorów klasycznych, pod mylącą nazwą buciny (fr. buccin) przywrócono w praktycznym użyciu róg cornu; było to wynikiem badań antycznych instrumentów uwidocznionych na rzymskiej Kolumnie Trajana, prowadzonych w latach 70. XVIII wieku przez J. L. DavidaClifford Bevan: The Saxtuba and Organological Vituperation [w] "The Galpin Society Journal" t. 43 (1990), s. 136..
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Słownik wyrazów obcych PWN. Warszawa: Państwowe Wyd. Naukowe, 1991, s. 127 Peter Connolly: Historia armii rzymskiej. Wrocław: Wyd. Dolnośląskie, 1992, s. 47
Linki zewnętrzne Bucina w encyklopedii PWN Buccina w Dictionary of Greek and Roman Antiquities (1875)
Kategoria:Instrumenty dawne Kategoria:Kultura starożytnego Rzymu Kategoria:Armia starożytnego Rzymu Kategoria:Instrumenty dęte blaszane Kategoria:Aerofony ustnikowe