thumb|Urząd miejski w Raciążu thumb|Plac Adama Mickiewicza (rynek) Raciąż – miasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa ciechanowskiego.
Raciąż uzyskał lokację miejską w 1425 rokuRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 64-65.. Był miastem duchownymPolska XVI wieku, t. V Mazowsze, Warszawa 1895, s. 37. biskupstwa płockiegoMazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1973, s. 95., położonym w drugiej połowie XVI wieku w powiecie raciąskim województwa płockiegoMazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, [b.n.k]. W 1785 roku wchodził w skład klucza raciąskiegoWaldemar Graczyk, Inwentarz dóbr przednarwiańskich biskupstwa płockiego z 1785 roku, w: Nasza Przeszłość, t. 107, 2007, s. 267.. Miejsce obrad sejmików ziemskich województwa płockiego od XVI wieku do pierwszej połowy XVIII wiekuWojciech Kriegseisen, Sejmiki Rzeczypospolitej szlacheckiej w XVII i XVIII wieku, Warszawa 1991, s. 29..
Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 Raciąż ma obszar 3,82 km², w tym: użytki rolne: 62% użytki leśne: 0%
Miasto stanowi 0,28% powierzchni powiatu.
Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni jednostka osób % osób % osób % populacja 4585 100 2398 52,3 2187 47,7 gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 1200,3 627,7 572,5
thumb|690x480px|center|Piramida wieku mieszkańców Raciąża w 2014 roku
Historia
Ślady osadnictwa sięgają X wieku. Między XIII a XVII wiekiem Raciąż był siedzibą kasztelanii. W 1254 doszło w Raciążu do układu Siemowita i Daniela Halickiego z zakonem krzyżackim reprezentowanym przez mistrza krajowego Burcharda von Hornhausena, w którym to książę mazowiecki uzyskał prawo do 1/3 ziem Jaćwingów. Prawa miejskie otrzymał w 1425 roku z rąk księcia Ziemowita IV. Po 1495 r. miasto stało się siedzibą powiatu. W 1512 r. Raciąż przeszedł na własność biskupa płockiego. W XVI wieku liczył ponad 1000 mieszkańców i był jednym z najludniejszych w województwie płockim. W Raciążu odbywały się sejmiki województwa płockiego. Upadek znaczenia miasta nastąpił w wyniku wojen w XVII wieku. Raciąż prawa miejskie utracił po upadku powstania styczniowego, a odzyskał je w 1922 roku.
Gospodarka Ośrodek usługowy dla rolnictwa; przemysł spożywczy (w 1974 uruchomiono tu największą w ówczesnej Polsce proszkownię mlekaLeopold Środoń, Inwestycje w spółdzielczości mleczarskiej, w: Trybuna Spółdzielcza, nr 8/1974, s. 44). Węzeł kolejowy (linia 27 Nasielsk – Toruń Wschodni i linia do cukrowni w Glinojecku) i drogowy. Przez miasto przebiegała droga krajowa nr 60 Ostrów Mazowiecka-Łęczyca, obecnie ruch w ciągu DK60 jest przeniesiony na obwodnicę.
Sport Ludowy Klub Sportowy „Błękitni” Raciąż został utworzony w roku 1922. Oprócz sekcji piłki nożnej w klubie działały: sekcja kolarska, lekkiej atletyki i strzelectwa.
W roku 1986 drużyna juniorów pod wodzą trenera Andrzeja Nizielskiego zdobyła Mistrzostwo Polski w Spartakiadzie Młodzieży w Piotrkowie Trybunalskim.
LKS „Błękitni” jest organizacją społeczną działającą na prawach stowarzyszenia. Do wychowanków klubu należą między innymi: Marek Jóźwiak – reprezentant Polski, Tomasz Arceusz i Bogdan Jóźwiak – piłkarze pierwszoligowi. Tomasz Arceusz odnosił sukcesy jako trener w Finlandii. Obecnie drużyna seniorów występuje w IV lidze.
Zabytki neogotycki kościół św. Wojciecha i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny z 1886 roku, murowana plebania z lat dwudziestych XX wieku, synagoga przy ulicy Kilińskiego, domy przy ulicach Kilińskiego i Warszawskiej, park miejski przy ul. Mławskiej – 1 ćw. XX w., cmentarz parafialny rzymskokatolicki – XIX w., cmentarz żydowski – XIX w., grodzisko wczesnośredniowieczne – XII w.
Drewniana architektura Raciąża
Ludzie związani z Raciążem
Zobacz też Raciąż (stacja kolejowa)
Przypisy
Linki zewnętrzne Urząd Miasta Raciąż Strona miejska Raciąż.eu
Kategoria:Miasta w województwie mazowieckim Kategoria:Miasta biskupów płockich Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku Kategoria:Miejsca obrad sejmików I Rzeczypospolitej Kategoria:Własność duchowna w I Rzeczypospolitej (województwo płockie)