Mangostan właściwy, garcynia, smaczelina, żółtopla, żółciecz (Garcinia mangostana L.) – gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny kluzjowatych (Clusiaceae). Pochodzi z Borneo i południowej części Półwyspu Malajskiego, ale rozpowszechniony został w Azji Południowo-Wschodniej i w północno-wschodniej Australii.
Morfologia Pokrój Wiecznie zielone drzewo, dochodzące do 25 m wysokości. Liście Ulistnienie nakrzyżległe. Liście podłużne, eliptycznojajowate, lśniące, całobrzegie o oliwkowozielonym kolorze. Kwiaty Są dwojakiego rodzaju: obupłciowe lub rozdzielnopłciowe i wyrastają po 3–9 na szczytach pędów. Kwiaty żeńskie wyrastają pojedynczo. Mają 4-działkowy kielich i 4-płatkową koronę o średnicy do 6 cm. Płatki korony są wewnątrz żółtawe, z zewnątrz czerwonozielonkawe. W środku kwiatów pojedynczy słupek i liczne pręciki. Owoce Okrągłe, ciemnofioletowe jagody od 4–7 cm, pokryte suchą, grubą, ciemnofioletową skórką. Ich miąższ zawiera kilka (6–8) nasion, jest biały, soczysty, w smaku jest słodki i cierpki, przypomina poziomkę, morelę, pomarańczę i ananas. Nasiona w wyglądzie i smaku najbardziej przypominają liczi.
Zastosowanie Roślina uprawna: trudna w rozmnażaniu. Plantacje uprawy mieszczą się głównie w Azji południowo-wschodniej. Sztuka kulinarna: Uważany jest za jeden z najsmaczniejszych owoców tropikalnych, jest jednak trudny do przechowywania i transportowania. W stanie świeżym można go przechowywać zaledwie kilka dni. Składniki odżywcze: około 16% cukry (głównie fruktoza i glukoza) około 0,003% witaminy C (3 mg/100 g)
Z tłuszczu wytłaczanego z nasion produkuje się mydło. Drewno znajduje zastosowanie w rzeźbiarstwie, kora używana jest jako garbnik. Suplementacja: Owoce mangostanu cenione są ze względu na bogactwo składników odżywczych (antyoksydantów, minerałów i enzymów)Mangostan, A-Z Medica, znamlek.pl [dostęp 04-12-2015]. Garcynia jest źródłem kwasu hydroksycytrynowego (HCA), który jest niezbędny do syntezy kwasów tłuszczowych, cholesterolu i trójglicerydów, jak również hamuje lipogenezę, sprzyja syntezie i magazynowaniu glikogenu w wątrobie, co przyspiesza odczucie sytości. Ekstrakt z owoców od czasu opatentowania sposobu wytwarzania jest wykorzystywany w suplementach diety.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kluzjowate Kategoria:Rośliny owocowe tropikalne Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza