Maria Krystyna Dłużewska (ur. 26 września 1951 w Kielcach, zm. 10 maja 2024) – polska reżyserka filmowa, scenarzystka, aktorka, dziennikarka, działaczka opozycji antykomunistycznej w okresie PRL.

Życiorys W 1972 ukończyła Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Warszawie. Początkowo pracowała jako aktorka. Od 1972 do 1976 grała w Bałtyckim Teatrze Dramatycznym w Koszalinie, w 1977 w Teatrze Polskim w Szczecinie, od 1977 do 1978 w Teatrze Dramatycznym w Gdyni, a od 1978 do 1982 w Teatrze Popularnym w Warszawie.

Od września 1980 należała do NSZZ „Solidarność”. Współorganizowała Msze za Ojczyznę i Tygodnie Kultury Chrześcijańskiej. Od 1983 do 1985 prowadziła Teatr Poniedziałkowy w Ursusie. Kolportowała podziemne wydawnictwa. Od 1984 do 1987 była redaktorem i autorką tekstów Radia Solidarność. Od 1984 do 1988 działała w Solidarności Walczącej.

W 1991 była dziennikarką tygodnika „Spotkania”, a od 1991 do 1993 „Tygodnika Solidarność”. Po 1993 zajęła się tworzeniem filmów dokumentalnych.

Od 2010 tworzyła filmy dokumentalne oraz pisała książki dotyczące katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku 10 kwietnia 2010: Mgła (film oraz książka) – skupione na samym wypadku, Pogarda – ukazujący rodziny ofiar, Córka – o córce pary prezydenckiej Lecha i Marii Kaczyńskich, Marcie, Testament – opowiadający o dzieciach pięciu ofiar katastrofy, Polacy (film oraz książka), którego bohaterami są czterej naukowcy badający przyczyny katastrofy (Wacław Berczyński, Wiesław Binienda, Kazimierz Nowaczyk i Grzegorz Szuladziński). 8 kwietnia 2015 miały premierę film dokumentalny oraz książka Marii Dłużewskiej pt. Dama, upamiętniające pierwszą damę, Marię Kaczyńską.

Zmarła 10 maja 2024 r. Została pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Filmografia Śpij bohaterze (1993) – scenariusz Pierwszy dzień miasta (1994) – realizacja Pekin (1995) – lektor Duch, fotograf i arie operowe – scenariusz i reżyseria Stempel (1998) – realizacja Rakowiecka (1999) – lektor Zablokowani (1999) – scenariusz i reżyseria Sople płaczą na ulicy Wawelberga (2000) – scenariusz Seans (2003) – scenariusz i reżyseria Pomysł na życie (2003) – scenariusz Tu byłem (2005) – scenariusz Degrengolada w Teatrze Domowym (2006) – scenariusz Tygodnik Solidarność (2006) – scenariusz Ci, co przeżyli (2007) – scenariusz Solidarność Walcząca (2007) – scenariusz i reżyseria Wycieczka (2007) – scenariusz Grupy oporu (2008) – scenariusz Koniec podróży (2008) – scenariusz Piwko dla niedźwiedzia! (2008) – scenariusz i reżyseria Pogarda (2011) – scenariusz i reżyseria (wspólnie z Joanną Lichocką) Mgła (2011) – scenariusz i reżyseria (wspólnie z Joanną Lichocką) Córka (2012) – scenariusz i reżyseria Polacy (2013) – scenariusz i reżyseria Testament (2013) – scenariusz i reżyseria Dama (2015) – scenariusz i reżyseria Ksiądz (2016) – scenariusz i reżyseria Drzwi do wolności (2017) – scenariusz i reżyseria Skąd się biorą dzieci? (2017) – scenariusz i reżyseria Krótkie popołudnie na Mazurach (2018) – scenariusz i reżyseria Patrzę na Ciebie Warszawo (2018) – scenariusz i reżyseria Andrzej Kołodziej. Bardzo polska opowieść (2019) – scenariusz i reżyseria Bitwa (2019) – scenariusz i reżyseria Zorza II nad Gdańskiem (2020) – scenariusz i reżyseria

Publikacje książkowe Mgła (2011) – wspólnie z Joanną Lichocką, wyd. Zysk i S-ka Trzy dni zdjęciowe z Ireną Anders i Albinem Ossowskim (2012), wyd. Trio Polacy (2013), wyd. Black Box Sp. z o.o. Dama (2015), wyd. Trzecia Strona Obrońcy (2017), wyd. Trzecia Strona

Nagrody W 2009 otrzymała I Nagrodę na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Katolickich w Niepokalanowie w kategorii filmu dokumentalnego za Wycieczkę. W 2009 nagrodzono ją I Nagrodą w tej samej kategorii na Polonijnym Festiwalu Multimedialnym „Polskie ojczyzny” w Częstochowie za film Seans, W 1999 otrzymała II Nagrodę na Ogólnopolskim Niezależnym Przeglądzie Form Dokumentalnych „Nurt” w Kielcach za film Zablokowani.

Dwukrotnie została wyróżniona „Główną Nagrodą Wolności Słowa”, przyznawaną przez Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich: w 2013 otrzymała wraz z Joanną Lichocką za rok 2012 za film pt. Pogarda („za odważne, pełne dramatycznego wyrazu zmierzenie się z wewnątrzpolskim konfliktem po katastrofie smoleńskiej – zdokumentalizowanie go i postawienie szeregu ważnych pytań dotyczących współczesnej kondycji Narodu Polskiego”), a w 2015 za film pt. Polacy.

W 2020 minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński uhonorował ją Doroczną Nagrodą MKiDN w kategorii Film.

Odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie, 2024). Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 28 kwietnia 2008 za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za osiągnięcia w pracy zawodowej i społecznej). Krzyż Wolności i Solidarności (postanowieniem prezydenta RP Andrzeja Dudy z 2017). Medal „Pro Memoria” (2008) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1999) Medal „Pro Bono Poloniae” (2018)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza Kategoria:Aktorzy i aktorki teatrów warszawskich Kategoria:Aktorzy i aktorki Teatru Polskiego w Szczecinie Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Działacze Radia Solidarność Kategoria:Działacze Solidarności Walczącej Kategoria:Laureaci Dorocznej Nagrody MKiDN Kategoria:Ludzie urodzeni w Kielcach Kategoria:Ludzie związani z prasą podziemną w Polsce 1945–1989 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wolności i Solidarności Kategoria:Odznaczeni Medalem „Pro Bono Poloniae” Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Memoria Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy scenarzyści filmowi Kategoria:Urodzeni w 1951 Kategoria:Zmarli w 2024