System ligowy rugby union we Włoszech – organizowane przez Federazione Italiana Rugby rozgrywki mające na celu wyłonienie mistrza Włoch w rugby union.
Mężczyźni walczą o mistrzostwo kraju od sezonu 1928/29, kiedy to powstała Serie A. Najwięcej razy – osiemnaście – tytuł zdobywała drużyna Amatori Rugby Milano. Oficjalne mistrzostwa Włoch kobiet odbywają się natomiast od 1991 roku i w dwudziestu dotychczasowych edycjach szesnastokrotnie triumfował zespół Red Panthers.
Mistrzostwa mężczyzn
Rozgrywki toczą się systemem ligowym w okresie jesień-wiosna. Trzy pierwsze klasy rozgrywkowe zarządzane są centralnie przez FIR, natomiast niższe ligi są w gestii regionalnych związków rugby.
Najwyższą klasą rozgrywkową we włoskim rugby union jest Campionato di Eccellenza, która w swej historii nosiła nazwy: 1928–1960 Serie A 1960–1965 Eccellenza 1965–1986 Serie A 1986–2001 Serie A1 2001–2010 Super 10 2010– Eccellenza
Pierwsze rozgrywki o mistrzostwo kraju odbyły się w 1929 roku, jednak przypisywane są do sezonu 1928/29. Uczestniczyło w nich sześć z szesnastu istniejących wówczas we Włoszech klubów. W roku 1933 nastąpiły pierwsze próby stworzenia drugiej ligi w celu wprowadzenia systemu awansów i spadków, który ostatecznie ustabilizował się w połowie lat pięćdziesiątych. W 1961 roku, po pięciu latach walki o mistrzostwo kraju prowadzonej w kilku grupach, powrócono do rozgrywek systemem jednogrupowym, który utrzymał się przez kolejnych dwadzieścia lat. W latach 1981–86 szesnaście klubów rywalizowało o scudetto w dwóch lub czterech grupach, jednak w sezonie 1986/87 nastąpiła kolejna reorganizacja systemu ligowego: Serie A została odchudzona do dwunastu drużyn zmieniając nazwę na Serie A1, pozostałe wraz z zespołami awansującymi z Serie B zagrały w nowo utworzonej Serie A2. W sezonie następnym natomiast wprowadzono system play-off po zakończeniu fazy grupowej. Walczyły w nim najlepsze drużyny A1, do których mógł dołączyć zwycięzca Serie A2 triumfując w barażach. Od 1995 roku najlepsze zespoły ligi występowały też w europejskich pucharach – dwa w Pucharze Heinekena i cztery w Europejskim Pucharze Challenge.
Sezon 2000/01 przyniósł wprowadzenie tzw. „bonusowego systemu punktacji”, wypracowanego na południowej półkuli, a już rok później nastąpiła poważna restrukturyzacja rozgrywek ligowych. Dziesięć najlepszych drużyn poprzedniego sezonu utworzyło Super 10, zarządzane przez nowo powołaną Lega Italiana Rugby d'Eccellenza. Serie A1/A2 oraz Serie B stały się tym samym drugą i trzecią klasą rozgrywkową. W związku z przejściem dwóch drużyn (Benetton Treviso oraz Aironi Rugby utworzonego na bazie MPS Viadana) do rozgrywek Ligi Celtyckiej w sezonie 2010/11 drużyny te otrzymały prawo do obu włoskich miejsc w Pucharze Heinekena. Pieczę nad rozgrywkami ligowymi, w najwyższej klasie nazwanymi Campionato di Eccellenza, ponownie przejął FIR, pozostawiając po debatach obowiązujący do tego czasu system.
System awansów i spadków Liga Awanse Spadki Eccellenzadziesięć zespołów Zwycięzca play-off: Mistrzostwo WłochPierwsze cztery miejsca: uczestnictwo w Europejskim Pucharze Challenge Ostatnie miejsce: spadek do Serie A1 Serie A1dwanaście zespołów Pierwsze trzy miejsca: udział w play-off o awans do Eccellenza Miejsca 11 i 12: spadek przynajmniej do Serie A2 – udział w fazie play-out (dwie drużyny spadają do Serie B, dwie do Serie A2) Serie A2dwanaście zespołów Pierwsze miejsce: awans przynajmniej do Serie A1 – udział w play-off o awans do EccellenzaDrugie miejsce: awans do Serie A1 Miejsca 11 i 12: spadek do Serie BMiejsca 9 i 10: udział w fazie play-out Serie Bcztery grupy po dwanaście zespołów Cztery drużyny: zwycięzcy play-off – awans do Serie A2 (zastępując dwie ostatnie drużyny tej ligi oraz dwie kolejne z baraży) Miejsca 11 i 12 z każdej grupy: osiem zespołów degradowanych do Serie C Serie C Rozgrywki w grupach regionalnych: osiem zespołów awansuje do Serie B –
Triumfatorzy Sezon Zwycięzca 1928/29 Ambrosiana Milano 1929/30 Amatori Milano 1930/31 Amatori Milano 1931/32 Amatori Milano 1932/33 Amatori Milano 1933/34 Amatori Milano 1934/35 Rugby Roma 1935/36 Amatori Milano 1936/37 Rugby Roma 1937/38 Amatori Milano 1938/39 Amatori Milano 1939/40 Amatori Milano 1940/41 Amatori Milano 1941/42 Amatori Milano 1942/43 Amatori Milano 1943/44 nie odbyły się 1944/45 nie odbyły się 1945/46 Amatori Milano 1946/47 Ginnastica Torino 1947/48 Rugby Roma 1948/49 Rugby Roma 1949/50 Parma Sezon Zwycięzca 1950/51 Rovigo 1951/52 Rovigo 1952/53 Rovigo 1953/54 Rovigo 1954/55 Parma 1955/56 Faema Treviso 1956/57 Parma 1957/58 Fiamme Oro 1958/59 Fiamme Oro 1959/60 Fiamme Oro 1960/61 Fiamme Oro 1961/62 Rovigo 1962/63 Rovigo 1963/64 Rovigo 1964/65 Partenope 1965/66 Partenope 1966/67 L’Aquila 1967/68 Fiamme Oro 1968/69 L’Aquila 1969/70 Petrarca 1970/71 Petrarca 1971/72 Petrarca Sezon Zwycięzca 1972/73 Petrarca 1973/74 Petrarca 1974/75 Concordia Brescia 1975/76 Sanson Rovigo 1976/77 Petrarca 1977/78 Metalcrom Treviso 1978/79 Sanson Rovigo 1979/80 Petrarca 1980/81 Mael L’Aquila 1981/82 Scavolini L’Aquila 1982/83 Benetton Treviso 1983/84 Petrarca 1984/85 Petrarca 1985/86 Petrarca 1986/87 Petrarca 1987/88 Colli Euganei Rovigo 1988/89 Benetton Treviso 1989/90 Cagnoni Rovigo 1990/91 Amatori Milano 1991/92 Benetton Treviso 1992/93 Charro Amatori Milano 1993/94 L’Aquila Sezon Zwycięzca 1994/95 Amatori Milano 1995/96 Amatori Milano 1996/97 Benetton Treviso 1997/98 Benetton Treviso 1998/99 Benetton Treviso 1999/00 RDS Rugby Roma 2000/01 Benetton Treviso 2001/02 Arix Viadana 2002/03 Benetton Treviso 2003/04 Benetton Treviso 2004/05 Ghial Calvisano 2005/06 Benetton Treviso 2006/07 Benetton Treviso 2007/08 Cammi Calvisano 2008/09 Benetton Treviso 2009/10 Benetton Treviso 2010/11 Petrarca 2011/12 Cammi Calvisano 2012/13 Mogliano 2013/14 Cammi Calvisano 2014/15
Mistrzostwa kobiet
Pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku zaczęły powstawać pierwsze kobiece sekcje w klubach rugby, w szczególności w okolicach Treviso, Mediolanu, Rzymu i Benewentu. Pierwsze żeńskie rozgrywki ligowe odbyły się w sezonie 1984/85 pod egidą UISP. W 1991 roku organizację rozgrywek przejęła Włoska Federacja Rugby i dopiero od sezonu 1991/92 uznaje przyznawane tytuły mistrzowskie. Wśród żeńskich drużyn dominuje zespół Red Panthers, który prócz szesnastu z dwudziestu edycji mistrzostw Włoch, wygrał również wszystkie siedem sezonów rozgrywek organizowanych przez UISP.
Walka o mistrzostwo Włoch odbywa się w ramach Serie A femminile, jedynej klasy rozgrywkowej we włoskim kobiecym rugby union. Drużyny podzielone są na dwie grupy, pomiędzy którymi istnieje system awansów i spadków. Kluby z obydwu grup walczą o scudetto, bowiem do fazy play-off awansują trzy zespoły grupy A oraz zwycięzca barażu pomiędzy zwycięzcą grupy B i drużyną z czwartego miejsca grupy A. Tytuł mistrza kraju zdobywa zwycięzca finału, w którym mierzą się zespoły, które zwyciężyły w półfinałach rozgrywanych w formie dwumeczu.
Do sezonu 2008/09 rozgrywki ligowe były rozgrywane systemem kołowym, a cztery najlepsze drużyny awansowały do fazy play-off. Sezon Zwycięzca 1991/92 Red Panthers 1992/93 Red Panthers 1993/94 Red Panthers 1994/95 Red Panthers 1995/96 Red Panthers 1996/97 Red Panthers 1997/98 Red Panthers 1998/99 Red Panthers Sezon Zwycięzca 1999/00 Red Panthers 2000/01 Red Panthers 2001/02 Red Panthers 2002/03 Red Panthers 2003/04 Riviera del Brenta 2004/05 Riviera del Brenta 2005/06 Red Panthers 2006/07 Riviera del Brenta Sezon Zwycięzca 2007/08 Red Panthers 2008/09 Red Panthers 2009/10 Riviera del Brenta 2010/11 Red Panthers 2011/12 Riviera del Brenta 2012/13 Riviera del Brenta 2013/14 ASD Rugby Monza 2014/15
Przypisy
Kategoria:Rozgrywki w rugby union we Włoszech