Identyfikacja swój-obcy (, IFF) – system rozpoznawania stosowany przede wszystkim w lotnictwie wojskowym, jak i cywilnym, do określania rodzaju i przynależności państwowej statku powietrznego lub innej jednostki. Do poprawnego działania systemu wymagany jest interrogator oraz transponder. Interrogator wysyła zapytanie do transpondera, po czym transponder odpowiada na zapytanie w określony sposób. Wywodzi się z czasów II wojny światowej. System spełniał rolę drugoplanowego układu radarowego, pracując całkowicie odrębnie i niezależnie od podstawowego radaru, który śledzi jedynie odbicie wiązki elektromagnetycznej od powierzchni innego statku powietrznego, przy czym często obydwa systemy używały do wizualizacji kineskopu. System, który początkowo używany był wyłącznie do rozróżnienia między maszynami własnymi oraz wrogimi, ewoluował z czasem przybierając ostatecznie postać IFF, używanego w różnych trybach, w tym także do odróżniania cywilnych i zagranicznych statków powietrznych.
Zasada działania IFF jest systemem „kooperacyjnym” (wymaga współpracy identyfikowanego obiektu): interrogator wysyła zapytanie, a transponder generuje odpowiedź zawierającą zakodowane informacje identyfikacyjne i (zależnie od trybu) dodatkowe dane. W praktyce rozwiązania IFF/SSR wykorzystują wspólne łącze radiowe 1030/1090 MHz: 1030 MHz jest używane do interrogacji, a 1090 MHz do odpowiedzi transpondera oraz części transmisji spontanicznych (tzw. squitter, np. w ADS-B).
W kontrolowanej przestrzeni powietrznej w lotnictwie cywilnym (i w lotnictwie wojskowym wykonującym loty w tej przestrzeni) wykorzystywane są transpondery odpowiadające na zapytania radarów wtórnych wyposażonych w interrogator.
Tryby pracy Istnieją dwa główne tryby pracy systemu: SIF (z ang. ) – tryb jawny SM (z ang. ) – tryb tajny, uruchamiany w przypadku wojny lub w celu sprawdzenia jego działania
System SIF może być używany w różnych trybach: MOD 1 (M1) – wykorzystywany w operacjach taktycznych MOD 2 (M2) – wykorzystywany do identyfikacji indywidualnej (stały kod transpondera) MOD 3/A (M3/A) – wykorzystywany do identyfikacji ruchu lotniczego (kod „squawk”). MOD C (MC) – wykorzystywany do określania wysokości lotu samolotu (wysokość barometryczna).
W systemach radaru wtórnego (SSR) stosowany jest także: MOD S (MS) – tryb wykorzystujący niepowtarzalny 24-bitowy adres statku powietrznego (tzw. adres ICAO).
W lotnictwie cywilnym w trybie Mode A/3A transponder przekazuje czterocyfrowy kod (4096 możliwych kombinacji), a w trybie Mode C – dodatkowo informację o wysokości barometrycznej. W trybie Mode S możliwe jest przekazywanie m.in. identyfikacji statku powietrznego, wysokości barometrycznej oraz (w zależności od wyposażenia) rozszerzonych funkcji, w tym transmisji extended squitter dla ADS-B oraz zrzutowania danych pochodzących z systemów pokładowych (tzw. enhanced surveillance).
W zastosowaniach wojskowych (obok trybów jawnych) używa się trybów szyfrowanych, w tym Mode 4 i Mode 5. W NATO Mode 5 opisuje się jako tryb, w którym na zakodowane zapytanie transponder odpowiada zakodowaną odpowiedzią, co ma umożliwiać odróżnianie statków powietrznych własnych od przeciwnika.
Odpowiedni rodzaj pracy systemu włącza operator naciskając odpowiedni klawisz wyboru modu na płycie czołowej interrogatora lub pulpitu sterującego. Mody cyfrowe przyjmuje się jako wojskowe, a literowe jako cywilne. W praktyce tryby 1 i 2 są przeznaczone głównie do zastosowań wojskowych, natomiast tryby 3/A i C są wykorzystywane w kontroli ruchu lotniczego (również przez lotnictwo wojskowe wykonujące loty w przestrzeni kontrolowanej).
Odpowiedź obiektu Odpowiedź transpondera zależy od trybu pracy i może obejmować m.in.: kod identyfikacyjny (np. „squawk”, cztery cyfry). dane o wysokości barometrycznej (Mode C). identyfikację statku powietrznego oraz adres Mode S (24-bitowy adres ICAO). dane zależne od wyposażenia/trybu, w tym transmisje ADS-B (extended squitter) i wybrane dane pochodzące z systemów pokładowych (EHS).
Zobacz też Identyfikowanie celów powietrznych
Linki zewnętrzne Federal Standard 1037C Home Dictionary – identification, friend or foe (IFF) Fu G 25 a German WWII IFF transponder
Przypisy
Kategoria:Wojska lotnicze Kategoria:Radiotechnika