thumb|Straż Marszałkowska w kuluarach sejmowych 1936 thumb|Funkcjonariusze Straży Marszałkowskiej w gmachu Sejmu podczas uroczystości przed tablicą upamiętniająca posłów i senatorów, którzy zginęli w katastrofie smoleńskiej thumb|Sztandar Straży Marszałkowskiej thumb|Strażnicy podczas mszy żałobnej Zbigniewa Romaszewskiego w katedrze św. Jana Chrzciciela w Warszawie Straż Marszałkowska – umundurowana formacja podległa marszałkowi Sejmu, stanowiąca zarazem jedną z komórek organizacyjnych Kancelarii Sejmu, powołaną do ochrony Sejmu i SenatuArt. 1 ust. 1 i 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Straży Marszałkowskiej ()..

Na czele Straży Marszałkowskiej stoi komendant Straży Marszałkowskiej, który podobnie jak jego zastępca, jest powoływany i odwoływany przez szefa Kancelarii SejmuArt. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej.. Straż Marszałkowska jest najmniej liczną formacją mundurową w Polsce.

Historia W drugiej połowie XVI w. Straż (albo Wartę) Marszałkowską stanowili żołnierze chorągwi piechoty węgierskiej chroniący osobę króla oraz porządku podczas obrad Sejmu; podlegli byli oni ówczesnemu ministrowi spraw wewnętrznych (marszałkowi). W tamtej epoce regularnie wydawano przepisy porządkowo-karne, tzw. artykuły marszałkowskie. W sprawach wynikłych z ich naruszenia orzekał sąd marszałkowski, a egzekucję wyroków zapewniała Straż. W XVII i XVIII w. podstawowe zadania Straży związane z królem i Sejmem zostały rozszerzone o sprawowanie władzy policyjnej w całej Warszawie.

Po reaktywacji parlamentu w 1919 r., bezpieczeństwo w czasie obrad zapewniała Milicja Ludowa, była ona jednak źle oceniana przez posłów i w jej miejsce ponownie powołano Straż Marszałkowską. Zadaniem SM było zapewnienie fizycznej ochrony terenu parlamentu oraz ochrona przeciwpożarowa. W latach 20. komendantem SM był Roman Stawicki. Później funkcję tę pełnili kolejno kawalerowie Orderu Virtuti Militari: Jerzy Gattaws (do 15 czerwca 1934), Feliks Chociszewski (1 lipca 1934–21 stycznia 1935) i Leon Józefowski (21 stycznia 1935–1939). Kolejnym kawalerem Orderem Virtuti Militari był strażnik Stanisław Piasek.

Po II wojnie światowej Straż podjęła działalność w Sejmie Ustawodawczym (1947).

Zadania Zadania Straży Marszałkowskiej określała do 1 lutego 2018 r. w rozdziale 11 Ochrona Sejmu i Senatu nieobowiązująca już ustawa o Biurze Ochrony Rządu. Obecnie należy do nich głównie ochrona obiektów i urządzeń w zarządzie Kancelarii Sejmu, zapewnienie bezpieczeństwa osób tam przebywających oraz kontrola uprawnień do przebywania w tych obiektachArt. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej., jak również ochrona Senatu, w zakresie odrębnie ustalonymArt. 1 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej.. Straż Marszałkowska pełni również funkcje reprezentacyjneArt. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej..

Strażnikom Straży Marszałkowskiej przy wykonywaniu obowiązków przysługuje ochrona prawna ustanowiona dla funkcjonariuszy publicznychArt. 55 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej.. Mogą oni m.in. legitymować osobyArt. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej. lub użyć w określonych sytuacjach środków przymusu bezpośredniego i broni palnejArt. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Staży Marszałkowskiej.. Od 1 lutego do 19 maja 2018 r. strażnikom SM przy wykonywaniu obowiązków przysługiwały uprawnienia funkcjonariuszy Służby Ochrony PaństwaUchylony art. 249 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa ().. Zgodnie z jeszcze wcześniejszą ustawą o BOR nie mieli oni statusu funkcjonariusza tej służby i pozostawali pracownikami Kancelarii Sejmu, do których mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy i ustawy o pracownikach urzędów państwowych z 1982 r..

11 marca 2014 r. marszałek Sejmu Ewa Kopacz nadała Straży Marszałkowskiej sztandar.

26 stycznia 2018 r. Sejm uchwalił ustawę o Straży Marszałkowskiej Obok niej została uchwalona ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej ().. Weszła ona w życie 20 maja 2018 r.Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o Straży Marszałkowskiej (). Wraz z nią weszła w życie także ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej (). Wprowadzone zostały nowe mundury nawiązujące do ubiorów historycznych, rogatywki, a od lipca 2018 r. – za przykładem uzbrojenia straży w parlamencie węgierskim – również szable.

Struktura Wydział I Wydział II Wydział III Wydział IV Wydział V

Stopnie Wykaz stopni w latach 2003–2017Stopnie uszeregowano od najniższego do najwyższego.. Młodszy strażnik/Młodszy ratownik Strażnik/Ratownik Starszy strażnik/Starszy ratownik Dowódca zmiany/Dowódca sekcji Zastępca komendanta Komendant

Wykaz stopni i stanowisk od roku 2018 Ustawa o Straży Marszałkowskiej z 2018 i Rozporządzenie MSWiA w sprawie wzoru umundurowania oraz oznak strażnika Straży Marszałkowskiej. prezentują hierarchię stopni, jak i stanowisk. Relacje pomiędzy dwiema hierarchiami stanowią art. 36–38 ustawy. Jednak naramienniki w Straży Marszałkowskiej są przypisane do stanowiska, a nie do stopnia.

Wykaz według : Stanowisko Naramiennik StopnieUstawa używa sformułowań typu „Mianowanie ... może nastąpić po...”, czyli nie jest to proces automatyczny. Służba przygotowawcza Strażnik stażysta Ratownik stażysta100x100px|bezramki 1) korpus szeregowych: aplikant, starszy aplikant Służba stała Młodszy strażnik Młodszy ratownik100x100px|bezramki 2) korpus podoficerski: młodszy strażnik, strażnik, starszy strażnik Strażnik Ratownik100x100px|bezramki Starszy strażnik Starszy ratownik100x100px|bezramkiDowódca zmiany Dowódca sekcji100x100px|bezramki Po ukończeniu szkolenia specjalistycznego Strażnik młodszy specjalista Strażak młodszy specjalista100x100px|bezramki 3) korpus chorążych: młodszy aspirant, aspirant, starszy aspirant, aspirant sztabowy; 4) korpus oficerów: podkomisarz, komisarz, nadkomisarz, podinspektor, młodszy inspektor Strażnik specjalista Strażak specjalista100x100px|bezramki Strażnik starszy specjalista Strażak starszy specjalista100x100px|bezramki Strażnik główny specjalista Strażak główny specjalista100x100px|bezramki Zastępca komendanta SM100x100px|bezramki Inspektor lub niższy Komendant SM100x100px|bezramki Nadinspektor lub niższy

Wykaz według : Nazwa stopnia Naramiennik KorpusAplikant100 pxszeregowychStarszy aplikant100 pxMłodszy strażnik100 pxpodoficerskiStrażnik100 pxStarszy strażnik100 pxMłodszy aspirant100 pxchorążychAspirant100 pxStarszy aspirant100 pxAspirant sztabowy100 pxPodkomisarz100 pxoficerskiKomisarz100 pxNadkomisarz100 pxPodinspektor100 pxMłodszy inspektor100 pxInspektor100 pxNadinspektor100 px

Na stopnie nieoficerskie mianuje funkcjonariuszy Szef Kancelarii Sejmu. Na stopnie oficerskie (wyłączając stopnie podkomisarza i nadinspektora) mianuje Marszałek Sejmu. Tak jak w innych służbach, Prezydent RP na wniosek Marszałka Sejmu mianuje na pierwszy stopień oficerski (podkomisarza) oraz na stopień najwyższy (nadinspektora). Na stanowiska służbowe mianuje Szef Kancelarii Sejmu.

Zobacz też Straż Marszałkowska (historia)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 kwietnia 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Biurze Ochrony Rządu () (uchylone) Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa () Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o Straży Marszałkowskiej ()

Kategoria:Sejm Polski