Poczesna – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Poczesna, nad Wartą, na południe od Częstochowy.
Miejscowość jest siedzibą gminy Poczesna.
Położenie Poczesna położona jest w Obniżeniu Górnej Warty, na Wyżynie Woźnicko-Wieluńskiej, która jest częścią Wyżyny Śląsko-Krakowskiej. Przez Poczesną przebiega droga krajowa nr 91. Miejscowość leży około 40 km od lotniska Pyrzowice. Położona jest w strefie podmiejskiej Częstochowy. Podobnie jak inne miejscowości gminy wchodzi w skład Aglomeracji Częstochowskiej.
thumb|Rzeka Warta
Historia Poczesna pojawia się w pismach Jana Długosza z 1470 roku. Lustracja królewska z 1569 roku informuje o istnieniu w starostwie olsztyńskim, w powiecie lelowskim kuźnicy w Poczesnej. Jako wieś królewska wzmiankowana jest po raz pierwszy w 1578 roku. W 1598 roku starosta olsztyński, dzierżawca dóbr królewskich Jan Ocieski (młodszy) wybudował przy kuźnicy drewnianą kaplicę pw. św. Trójcy dla jej pracowników. Według innych źródeł musiało to nastąpić przed rokiem 1583, w którym umarł Jan Ocieski (młodszy); w 1598 starostą olsztyńskim był Joachim Ocieski. Msze odprawiał w niej ksiądz z parafii w Zrębicach. Później kaplica stała się pierwszym kościołem rozebranym w 1719 roku. Parafia w Poczesnej erygowana została 12 lipca 1606 przez bp. krakowskiego Bernarda Maciejowskiego; obecnie rolę kościoła parafialnego pełni XIX-wieczny kościół św. Jana Chrzciciela. Historycznie Poczesna leżała wówczas na obszarze Małopolski, ziemi Krakowskiej. Należała do starostwa olsztyńskiego, jako ośrodek jednego z czterech kluczy starostwa. W kluczu tym znajdowała się również Częstochowa. Klucz pocześniański przynosił skarbowi koronnemu 37% dochodów z całego starostwa. Król Zygmunt III Waza uposażył nową parafię w Poczesnej w ziemię, która miał dać utrzymanie proboszczowi. Obszary na południowy zachód od Poczesnej były rzadko zasiedlone, porastały je lasy mieszane sosnowo-dębowe. Drewno wykorzystywano do wytwarzania żelaza oraz papieru w papierni w Poczesnej, którą założył fundator pierwszego kościoła w Poczesnej, starosta olsztyński Joachim Ocieski. Odsłaniane tereny wykorzystywano przy zakładaniu nowych wsi. Powstałe miejscowości pojawiały się w różnych zapisach w księgach metrycznych lub też w dokumentach z lustracji parafii czy starostwa. Drugą kuźnicę zwaną Klepaczką założył w Poczesnej starosta olsztyński, marszałek wielki koronny Mikołaj Wolski. Po jego śmierci w 1630 roku została spustoszona.
Poczesna leżała w powiecie lelowskim, w województwie krakowskim I Rzeczypospolitej. W 1655 roku podczas potopu szwedzkiego Szwedzi zdobyli i zgrabili Olsztyn. Do Poczesnej przeniesiono siedzibę starostwa. W okresie tym rezydowali w Poczesnej starostowie o wielkich nazwiskach, m.in. Wacław Wikliński, Jerzy Lubomirski czy Teodor Potocki. W 1660 roku istniała jeszcze pierwsza kuźnica i wymieniana jest kuźnica Mikołaja Wolskiego. II rozbiór Polski objął swym zasięgiem Poczesną. Wieś znalazła się w zaborze pruskim, w prowincji Prusy Południowe ze stolicą w Poznaniu. Leżała w powiecie częstochowskim, w departamencie łęczyckim, następnie piotrkowskim, a od 1798 roku w departamencie kaliskim. Miejsce byłego starosty olsztyńskiego Stanisława Sołtyka zajęła pruska dzierżawczyni Wilhelmina Beata Szmekla.
W okresie wojen napoleońskich Poczesna znalazła się w granicach Księstwa Warszawskiego, w powiecie częstochowskim, w departamencie kaliskim.
W Królestwie Polskim wieś była siedzibą jednej z pięciu ekonomii rządowych regionu częstochowskiego. Leżała w powiecie częstochowskim, w obwodzie wieluńskim, w województwie kaliskim, od 1837 roku w guberni kaliskiej.
Około 1820 roku naddzierżawca dóbr rządowych ekonomii Poczesna Benedykt Lemański i jego brat Jan Lemański założyli fabrykę sukna, podziwianą przez przyjezdnych dla zaradności krajowych przedsiębiorcówkraiowcy nasi równie są zdolni do pracv iak cudzoziemcy, a zwiedzaiąc zakład fabryczny Braci Lemańskich w Pocześnie pod Częstochową, gdzie sami prawie Polacy ze wsi wzięci pracuią, przekonałem się naylepiey, że naszym rodakom na zdolności do wszelkiego rodzaiu pracy nie zbywa. Zob: „Gazeta Warszawska”. 1824.07.03, nr 106, s. 1555.. W 1827 roku Poczesna posiadała 56 domów, 386 mieszkańców. Ukazem carskim z 4 listopada 1841 roku część ekonomii Poczesna (3000 morgów ziemi) zostało nadanych prawem majoratu rosyjskiemu generałowi artylerii Michałowie Sobolewowi (w tym 1252 morgów wsi Poczesna). Po zmarłym w 1866 roku generale Sobolewie majorat odziedziczył jego syn Michał, a po nim jego siostra księżna Eliza Teniszew. Na mocy ustawy z 25 lipca 1919 r. majoraty przeszły na własność Skarbu Państwa.
W latach 1842–1867 gmina Poczesna leżała w powiecie wieluńskim, w guberni kaliskiej. Od 1867 roku wchodziła w skład powiatu częstochowskiego w guberni piotrkowskiejPostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, s. 279)..
W 1887 roku wieś liczyła 96 domów i 663 mieszkańców. Pod koniec XIX wieku uruchomiono w Poczesnej kopalnie rud żelaza.
W 1908 roku rozpoczyna działalność Stowarzyszenie Spożywców „Praca”, w 1910 roku Towarzystwo Pożyczkowo-Oszczędnościowe oraz kółko rolnicze „Przebudzenie”. Wszystkie organizacje powstały z inicjatywy proboszcza parafii w Poczesnej ks. Jana Knorra. Po I wojnie światowej w budynku byłego dworu działa szpital dla chorych na tyfus. W 1919 roku Poczesna jako siedziba gminy (od 1923) weszła w skład powiatu częstochowskiego, województwa kieleckiego. W latach 1935–1936 wybudowano biegnącą do tej pory przez wieś drogę Warszawa- Będzin. Jest ona ułożona ręcznie z klinkieru w formie jodełki (fragment od Częstochowy do Będzina wybudowano z klinkieru). Fragment tej drogi stanowią obecnie ulice Bankowa i Strażacka w Poczesnej. Pozostałe fragmenty drogi przebudowano w latach 1972–1976 budując tzw. gierkówkę, łączącą Warszawę z Będzinem, a od 1984 roku z Katowicami. Obecnie stanowi ona część drogi krajowej nr 1. Fragment starej drogi nie został przebudowany dzięki budowie obwodnicy Poczesnej.
W trakcie II wojny światowej wieś została włączona do III Rzeszy i znajdowała się w okręgu urzędowym (niem. Amtsbezirk) Kamienica Polska (zmieniono nazwę na Hochsteinau) w powiecie Blachownia w rejencji opolskiej w prowincji Śląsk (od stycznia 1941 roku w nowej prowincji Górny Śląsk). Podczas II wojny światowej zginęło 9 mieszkańców miejscowości, z tego 4 żołnierzy AK i 1 zamordowany w Katyniu.
Po wojnie stała się częścią powiatu częstochowskiego i województwa kieleckiego (katowickiego od 1950). W latach 1954–1973 Poczesna była siedzibą gromady. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.
W 1950 roku na plebanii parafii miało miejsce zabójstwo księdza i czterech jego współpracowników.
W 2010 roku miejscowość została nawiedzona przez powódź w wyniku wylania rzeki Warty.
Kopalnie rud żelaza Poczesna leży w Częstochowskim Obszarze Rudonośnym. W dwudziestoleciu międzywojennym we wsi działało Towarzystwo Akcyjne Zakładów Hutniczych „Huta Bankowa” w Poczesnej z siedzibą w Borku. Skupiało ono niektóre kopalnie rud żelaza funkcjonujące na terenie gminy. Na terenie Poczesnej funkcjonowały kopalnie „Gabriel” i „Ludwik”, oraz na terenie Całki kopalnie „Nowa Huta III” i „Nowa Huta IV”. Kopalnia „Ludwik” znajdowała się w miejscu ul. Bociania Górka. Huta była zarządzana przez Austriaków. W 1908 roku przeszła na własność Francuskiego Towarzystwa Anonimowego. W 1918 roku zarząd przeszedł w ręce Polaków. Następnie z powodu trudności finansowych wszystkie akcje wykupił największy francuski zakład metalurgiczny Schneider & Cie. Dyrektorem towarzystwa był Ludwik Hennequin. Oprócz wymienionych wcześniej kopalni Towarzystwo posiadało kopalnie w Bargłach („Bargły I”, „Bargły VI”), Michałowie („Elżbieta”), Hucie Starej A („Maszynowy I”, „Maszynowy II”). Poczesna słynęła z najlepszej w regionie orkiestry górniczej, konkurując z orkiestrą wojskową 27 Pułku Piechoty w Częstochowie.
Po wojnie kopalnie pracowały pod szyldem Kopalnie Rudy Żelaza i Topików Rejon Borek w Borku. Do 1950 roku działały kopalnie w Poczesnej („Ludwik”), w Michałowie („Jan”), Hucie Starej A („Maszynowy II”, „Tadeusz I”), Jastrzębiu („Józef”), Włodowicach („Jan-Włodowice”) i Żarkach („Żarki”). Średnia produkcja roczna z wszystkich kopalń w tych latach wynosiła około 200 tysięcy ton. W 1950 roku przedsiębiorstwo zatrudniało 2177 osób, w tym 189 pracowników umysłowych. Na początku lat 50. w regionie utworzono dwa przedsiębiorstwa górnicze: Kopalnia Rud Żelaza „Nowa Wieś” i Kopalnia Rud Żelaza „Osiny”. W 1955 roku przedsiębiorstwa połączyły się i powstała KRŻ „Osiny” działająca do 1985 roku. W 1962 roku przedsiębiorstwo zatrudniało 4812 pracowników.
W 1963 roku pod „KRŻ Osiny” podlegały następujące kopalnie: „Dębowiec” w Dębowcu, „Rudniki” koło Zawiercia, „Tadeusz I” w Hucie Starej A, „Tadeusz II” w Nowej Wsi, „Teodor” w Osinach, „Szczekaczka” w Brzezinach i „Żarki” w Żarkach. Oprócz wymienionych kopalni na terenie gminy działały kopalnie w Sobuczynie („Aleksander” i „Włodzimierz”). W 1911 roku mieszkańcy Poczesnej wystarali się by symbole ich pracy, dwa skrzyżowane kilofy, zostały umieszczone na ołtarzu głównym kościoła parafialnego w Poczesnej. W 2000 roku Rada Gminy przeniosła ten motyw do herbu gminy Poczesna, poszerzając jego wizerunek o piec kuźniczy oraz fale rzeki Warty.
thumb|upright|Kaplica św. Jana Nepomucena z 1914
Turystyka Zabytki kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Poczesnej kaplica św. Jana Nepomucena z 1914 roku, wybudowana z produktów cegielni w Korwinowie (7 rodzajów cegły) budynek Urzędu Gminy wybudowany w 1921 roku
Szlaki Przez wieś przebiega szlak rowerowy Korwinów – Kruszyna
Parafia rzymskokatolicka
W 1606 roku powstała rzymskokatolicka parafia w Poczesnej, wydzielona z parafii w Zrębicach. Erygowana została przez biskupa krakowskiego Bernarda Maciejowskiego. Pierwszy drewniany kościół ufundował starosta olsztyński Jan Ocieski (młodszy). Obecna, trzecia świątynia została zbudowana w latach 1870–1878. W 1950 roku na plebanii miał miejsce mord księdza i czterech współpracowników. Cmentarz parafialny znajduje się we wsi Zawodzie.
Oświata mały|Szkoła Podstawowa im. Gustawa Morcinka w Poczesnej
Historia